Перикард нима ва у нима учун яллиғланади?
Перикард юракни ва уларнинг тагида жойлашган йирик томирларни ўраб турган зич мембранадир. У иккита варақдан иборат бўлиб, улар орасида одатда 15-50 миллилитр суюқлик мавжуд: бу чойшабларнинг ишқаланишсиз силжиши учун этарли. Перикард юракни кўкрак қафаси билан боғлаб туради ва унинг ҳаддан ташқари кенгайишини чеклайди. Яллиғланиш билан суюқлик умуман йўқ бўлиши мумкин - кейин улар қаттиқ ишқаланиш ва оғриқ билан қуруқ перикардит ҳақида гапиришади - ёки сезиларли ҳажмда тўпланади, кейин оғриқ одатда камаяди, аммо нафас қисилиши пайдо бўлади.
- Вирусли инфекциялар, айниқса, ёш беморларда энг кўп учрайдиган сабабдир
- Бактериал инфекциялар, шу жумладан сил перикардит, минтақада долзарблигича қолмоқда
- Миокард инфаркти: перикарднинг яллиғланиши биринчи кунларда ҳам, ундан кейин ҳам бир неча ҳафта ичида мумкин.
- Юрак жарроҳлиги ва кўкрак жароҳати
- Отоиммüн касалликлар: тизимли қизил югурук, ревматоид артрит, склеродерма
- Сурункали буйрак этишмовчилиги, айниқса диализнинг этарли эмаслиги билан
- Кўкрак минтақасига ўсма жараёнлари ва радиация терапияси
- Ҳипотироидизм перикардда суюқлик тўпланишининг камдан-кам учрайдиган, аммо қайтарилмас сабабидир
Кўпгина ҳолларда маълум бир сабабни аниқлаш мумкин эмас ва бундай перикардит идёпатик деб аталади. Амалда, бу кўпинча тан олинмаган вирусли инфекцияни англатади ва бунинг учун даволаш ўзгармайди. Камдан-кам учрайдиган сабабларни кенг қамровли излаш ҳамма учун кафолатланмайди, фақат узоқ давом этган ривожланиш, такрорий эпизодлар, кўп миқдорда суюқлик, юқори иситма ёки тизимли касалликни кўрсатадиган аломатлар билан боғлиқ.
Оғриқнинг табиати асосий кўрсаткичдир
Перикардит билан оғриқ кўпинча стернум орқасида ёки чап томонда жойлашган бўлиб, бўйин, орқа, чап елка ва жуда характерли бўлиб, трапезиус мушакларига - бўйнига яқинроқ бўлган элканинг юқори четига тарқалиши мумкин. Аммо жойлашувдан кўра, оғриқнинг ўзини қандай тутиши муҳимроқдир. Бу нафас олиш ва тананинг ҳолати билан аниқ боғлиқ ва бу боғлиқлик шунчалик характерлидирки, у текширувдан олдин ҳам ташхисдан шубҳаланишга имкон беради.
- Орқа тарафингизда ётганингизда ёмонлашади ва ўтирганингизда ва олдинга эгилганингизда сезиларли даражада яхшиланади.
- Чуқур нафас билан, йўталаётганда, ютишда, танани айлантирганда кучаяди
- Кўпинча ўткир, пичоқлаш, кесиш ва босмаслик, ангина билан бўлгани каби
- Ангина хуружи каби 5-15 дақиқа эмас, балки соатлар ва кунлар давом этади
- Жисмоний фаолият билан бевосита боғлиқ эмас: тўлиқ дам олишда пайдо бўлиши мумкин
- Кўпинча паст даражадаги иситма ва умумий бузуқлик билан бирга келади
- Кўпинча инфекциядан бир-уч ҳафта ўтгач содир бўлади
Ушбу расмдан эслаш керак бўлган амалий маслаҳатлар келтирилган: шифокорга оғриқни тасвирлаётганда, тана ҳолатини ўзгартирганда ва чуқур нафас олаётганда нима содир бўлишини айтиб беришни унутманг. &қуот;Мен ўтириб, олдинга эгилганимда осонроқ бўлади&қуот; ва &қуот;чуқур нафас олганда кўпроқ оғрийди&қуот; иборалари оғриқнинг интенсивлигини ўн балли шкала бўйича батафсил тавсифдан кўра кўпроқ диагностик маълумотга эга. Шу билан бирга, сиз ярим ўтирган ҳолда ухладингизми ёки йўқлигини таъкидлаш керак, чунки мажбурий позиция ҳам муҳим белгидир.
Перикардитни юрак хуружидан қандай ажратиш мумкин
Бу биринчи соатларда асосий савол, чунки бу шартлар учун тактикалар тубдан фарқ қилади. Вазият перикардит билан тропониннинг ҳам кўпайиши билан мураккаблашади - агар яллиғланиш юрак мушагининг қўшни қатламига таъсир қилса, кейин улар миоперикардит ҳақида гапиришади. Шунинг учун фарқлаш бир қатор хусусиятлар асосида амалга оширилади ва бу бемор томонидан эмас, балки шифокор томонидан амалга оширилади.
- Характер и длительность боли: острая, зависящая от положения тела и дыхания, длящаяся часами — в пользу перикардита; давящая, сжимающая, длящаяся 15–30 минут, связанная с нагрузкой — в пользу инфаркта.
- Реакция на положение тела: облегчение сидя с наклоном вперёд для инфаркта нехарактерно.
- Шум трения перикарда при выслушивании — специфичный признак, но он непостоянен и может исчезать через несколько часов.
- ЭКГ: при перикардите изменения обычно распространяются на большинство отведений, тогда как при инфаркте они соответствуют зоне поражённой артерии.
- ЭхоКГ: наличие жидкости в полости перикарда подтверждает диагноз, а нарушение сократимости отдельной стенки указывает скорее на инфаркт.
- Лабораторные показатели: выраженное повышение СРБ характернее для перикардита; значительное и нарастающее повышение тропонина — для инфаркта.
Ушбу бўлимдан фақат битта амалий хулоса бор ва бу барча санаб ўтилган фарқлардан кўра муҳимроқдир: агар кўкрак қафасидаги оғриқлар узоқ вақт давом эца, тез ёрдам чақиришингиз керак ва буни ўзингиз аниқлашга уринманг. Ҳатто тажрибали шифокор ҳам баъзи ҳолларда бу ҳолатларни ЭКГсиз ва тестларсиз ажрата олмайди. Олдинга эгилиш осонроқ бўладими ёки йўқлигини &қуот;текшириш&қуот; учун ёрдам сўраш ўрнига, агар биз ҳақиқатан ҳам юрак хуружи ҳақида гапирадиган бўлсак, хавфли вақтни йўқотишдир.
Перикард суюқлиги ва юрак тампонадаси
Яллиғланиш вақтида суюқлик перикард бўшлиғида тўпланиши мумкин. Муҳими, унинг ҳажми эмас, балки тўпланиш тезлиги: перикард чўзишга қодир, лекин секин. Агар суюқлик аста-секин келса, юзлаб милилитрлар бўшлиқларда сезиларли аломатларсиз тўпланиши мумкин. Агар тўпланиш тез бўлса, ҳатто нисбатан кичик ҳажм ҳам юракни сиқиб, қон билан тўлдиришга тўсқинлик қила бошлайди. Бу тампонада - дақиқалар ҳисобга олинадиган ҳолат.
- Нафас қисилишининг кучайиши, ётганда ёмонлашади ва сизни олдинга эгилиб ўтиришга мажбур қилади.
- Жиддий заифлик, бош айланиши, яқинлашиб келаётган онгни йўқотиш ҳисси
- Қон босимининг пасайиши, тез ва заиф пулс
- Оқарган, совуқ ва нам тери билан бўйин томирларининг шишиши
- Кўкрак қафасидаги сиқилиш ва оғирлик ҳисси, ташвиш, безовталик
- Юз ва бўйиннинг шишиши, суюқликнинг секин тўпланиши билан жигар ва қориннинг катталашиши
- Нафас олиш пайтида пулснинг сезиларли заифлашиши қон босимини ўлчашда шифокор аниқлайдиган белгидир.
Тампонада ултратовуш текшируви остида суюқликни зудлик билан эвакуация қилиш учун кўрсатма бўлиб, бу процедура вазиятни тез ва тубдан яхшилайди. Шунинг учун, перикардит фонида нафас қисилиши кучайганда, сиз режалаштирилган учрашувни кутишингиз мумкин эмас. Алоҳида-алоҳида, сурункали версияни эслатиб ўтиш керак: секин тўпланиши билан суюқлик минимал шикоятлари бўлган одамда экокардиёграмда тасодифан аниқланиши мумкин. Бундай топилма ҳар доим понксиённи талаб қилмайди, лекин ҳар доим сабабни излашни талаб қилади - ҳипотироидизм ва буйрак этишмовчилигидан сил ва ўсма жараёнигача.
Текширув ва даволаш
Ўткир перикардит диагностикаси типик оғриқлар, ЭКГ ўзгаришлари, перикардиал ишқаланиш ва экокардиёграфида суюқлик мавжудлиги комбинацияси билан қўйилади - бу белгиларнинг бир нечтаси этарли. Кўпгина ҳолларда даволаниш оддий ва яхши тасдиқланган ва бу эрда беморларнинг асосий хатоси дори танлашда эмас, балки терапияни муддатидан олдин тўхтатишдир.
- ЭКГ — характерные изменения в большинстве отведений; запись повторяют в динамике, так как картина меняется по стадиям.
- ЭхоКГ — обязательное исследование: выявляет жидкость, оценивает её объём и признаки сдавления сердца.
- СРБ и СОЭ — подтверждают воспаление и служат ориентиром для длительности лечения: терапию продолжают до их нормализации.
- Тропонин — оценивает вовлечение сердечной мышцы; при его повышении режим ограничения нагрузок строже и длительнее.
- Рентген грудной клетки — оценивает лёгкие и тень сердца, помогает заподозрить туберкулёз и другие лёгочные причины.
- Дополнительно при затяжном или повторном течении: обследование на туберкулёз, аутоиммунные маркеры, гормоны щитовидной железы, оценка функции почек, при необходимости КТ или МРТ.
Ўткир вирусли ва идиопатик перикардитни даволашнинг асоси оғриқ йўқолганидан кейин дарҳол олиб ташлаш ўрнига аста-секин камайтириладиган этарли дозада яллиғланишга қарши дорилар, шунингдек, узоқ курс давомида буюриладиган колхициндир. Бу релапс эҳтимолини сезиларли даражада камайтирадиган колхисиндир ва бу ушбу соҳада энг ишончли тарзда тасдиқланган таъсирлардан биридир. Глюкокортикоидлар чекланган фойдаланишга эга: улар симптомларни тезда энгиллаштиради, аммо такрорий эпизодлар хавфини оширади, шунинг учун улар стандарт терапия самарасиз бўлганда ёки касаллик отоиммüн бўлганда буюрилади. Жисмоний фаолликни чеклаш даволанишнинг мажбурий қисмидир, одатда семптомлар йўқолгунча ва кўрсаткичлар нормаллашгунча, спортчилар учун эса - узоқроқ муддат.
Релапслар ва перикардитдан кейинги ҳаёт
Тахминан ҳар бешинчи бемор биринчи эпизоддан кейин, кўпинча биринчи ойларда релапсни ривожлантиради. Бу даволаниш нотўғри бўлган ёки касаллик абадий сурункали бўлиб қолган дегани эмас: кўпчилик такрорий перикардитни вақт ўтиши билан тўлиқ назорат қилиш мумкин, аммо бу узоқ муддатли терапияни талаб қилиши мумкин. Бир нечта оддий қоидаларни билиш такрорий эпизод эҳтимолини сезиларли даражада камайтиради.
- Оғриқ йўқолганда даволанишни ўзингиз тўхтатманг - дозани аста-секин ва жадвалга мувофиқ камайтиринг
- Терапияни тугатишдан олдин назорат синовларидан ўтинг ва фақат ўзингизни қандай ҳис қилаётганингизга эътибор қаратинг
- Белгиланган бутун давр учун юк чегарасига риоя қилинг; спортчилар учун - кейинги текширувдан олдин
- Агар кўкрак қафасидаги оғриқ қайца, ўз-ўзидан ўтиб кетгунча кутмасдан, дарҳол кардиолог билан боғланинг.
- Инфекцияларни ўз вақтида даволанг ва уларни оёққа кўтарманг
- Агар бирга келадиган отоиммüн касаллик бўлса, уни назорат остида ушлаб туриш - бу релапс хавфига бевосита таъсир қилади.
- Ҳар қандай янги шифокорга перикардит ҳақида хабар беринг: бу келажакдаги кўкрак оғриғи ва ЭКГ маълумотларининг талқинини ўзгартиради
Камдан-кам учрайдиган, аммо жиддий узоқ муддатли асорат констриктив перикардит бўлиб, унда мембрана зичлашади, қалинлашади ва чўзишни тўхтатади, юракнинг ташқи қисмини сиқиб чиқаради. У ойлар ва йиллар ўтиб, кўпинча сил касаллиги, бактериал ёки радиациявий шикастланишдан кейин ривожланади ва нафас қисилиши, шишиш, қорин ва жигарнинг кенгайиши билан намоён бўлади. Бу ҳолат жарроҳлик йўли билан даволанади. Оддий вирусли перикардит билан бундай натижанинг эҳтимоли жуда паст ва бу симптоматик даволаниш билан чекланиб қолмасдан, сабабни узоқ вақт давомида аниқлаш фойдасига яна бир далил.