Оёқ билан аслида нима содир бўлади
Олд оёқ кўндаланг ёйни ҳосил қилувчи лигаментлар ва мушаклар билан бирлаштирилади. Бу камар заифлашганда, метатарсаллар шамоллайди ва биринчиси ичкарига оғади. Бош бармоғи унга эргашмайди: у оёқ ўқи бўйлаб уни тортиб олишда давом этадиган тендонларига бириктирилган ҳолда қолади. Натижада, биринчи метатарсал суяк ва оёқ бармоқлари орасидаги бурчак ошади ва уларнинг боғланиш жойи - биринчи метатарсал суякнинг боши - оёқнинг ички қирраси бўйлаб чиқиб кета бошлайди. Айнан шу ўсимтани одамлар &қуот;суяк&қуот; деб аташади.
Кейин аёвсиз доира бошланади. Бармоқни олдинга тўғрилаб, тўғрилаб турган тендонлар энди уни қийшиқ тортади ва ўзлари оғишни оширади. Биринчи таянч суягининг боши остида ётган ва таянч вазифасини бажарадиган сесамоид суяклар ён томонга силжийди ва ишлашни тўхтатади. Биринчи бармоқ кўтариши керак бўлган юк иккинчи ва учинчи қисмларга ўтказилади - уларнинг остида оғриқли маккажўхори пайдо бўлади ва бармоқлар вақт ўтиши билан болға шаклида бўлади. Протрусион устидаги тери поябзалга ишқаланади, пастки бўғим капсуласи яллиғланади ва деформацияга оғриқ қўшилади.
- Биринчи метатарсал ичкарига оғиб, интерметатарсал бурчакни оширади
- Бош бармоғи ўз тендонларининг тортилиши остида ташқарига оғади
- Биринчи метатарсал суякнинг боши тери остига чиқа бошлайди - бу &қуот;суяк&қуот;
- Сесамоид суяклар силжийди ва таянч функциясини йўқотади.
- Юк иккинчи ва учинчи бармоқларга қайта тақсимланади, маккажўхори пайдо бўлади
- Чиқиб кетган бошнинг устидаги бурса яллиғланади, оғриқ ва қизариш билан бирга келади
Сабаблари: ирсият, оёқ ва фақат кейин поябзал
Ушбу ҳикояда пояфзалларнинг роли бир вақтнинг ўзида ҳам ортиқча, ҳам кам баҳоланади. Тор бармоғи ва баланд товони ҳақиқатан ҳам зарарли: товон тана оғирлигининг тўртдан уч қисмини олд оёққа ўтказади, тор охирги эса бош бармоғини қолганларига механик равишда босади. Лекин поябзал асосий сабаб эмас, балки тезлаштирувчи воситадир. Деформация ҳеч қачон пошнали киймаган одамларда, шу жумладан эркакларда учрайди ва кўпинча ўсмирлик даврида пайдо бўлади. Ирсият ҳал қилувчи ҳисса қўшади: бу &қуот;суяк&қуот; нинг ўзи эмас, балки оёқнинг тузилиши - метатарсал суяк бошининг шакли, биринчи нурнинг ҳаракатчанлиги ва лигаментларнинг заифлиги.
- Оилавий мойиллик - деформация кўпинча она ва бувисида кузатилади
- Аёл жинси: аёлларда эркакларникига қараганда бир неча марта тез-тез учрайди
- Кўндаланг ясси оёқ ва яссиланган олд оёқ
- Оёқнинг биринчи нурининг ҳаддан ташқари ҳаракатчанлиги ва бириктирувчи тўқималарнинг заифлиги
- Тўрт-беш сантиметрдан баланд товони учи учли тор поябзал
- Яллиғланиш қўшма касалликлари, биринчи навбатда роматоид артрит
- Лигаментли аппаратдаги ёшга боғлиқ ўзгаришлар ва вазн ортиши
Демак, кўпинча умидсизликка учраган амалий хулоса: оёқ кийимларини қулайга алмаштириш ишқаланишни тўхтатади ва оғриқни энгиллаштиради, аммо бармоқни жойига қайтармайди. Юмшоқ тепа ва барқарор паст пошнали кенг поябзал - бу тўғри ва зарур чорадир, чунки улар азоб-уқубатларнинг асосий манбасини энгиллаштиради. Фақат унинг бармоғини тўғрилашини кутманг. Бўшатиш тагликлари ҳам фойдалидир, лекин уларни тўғриламайди: улар босимни қайта тақсимлашга ва олдинги оёқдаги оғриқни энгиллаштиришга ёрдам беради, айниқса иккинчи ва учинчи бармоқлар остида чақириқлар пайдо бўлганида.
Семптомлар ва босқичлар
Одатда эътиборга олинадиган биринчи нарса - бу оғриқ эмас, балки поябзал: одатдаги жуфтлик бирданига бир жойда босила бошлайди ва ички қисмида характерли бўртиқ пайдо бўлади. Кейин узоқ юришдан кейин терининг қизариши ва оғриғи чиқади. Кейинги босқичларда оғриқ бўғим ичида ҳаракат қилади, бош бармоғининг сиқилиши ва чекланган ҳаракатчанлиги пайдо бўлади, оёқ тўпи остида зич, оғриқли каллуслар пайдо бўлади. Кўпинча одамни шифокорни кўришга мажбур қиладиган &қуот;суякнинг&қуот; ўзи эмас, балки улар.
- Оёқнинг ички қирраси бўйлаб чиқадиган &қуот;суяк&қуот;, поябзал билан ишқаланади
- Юришдан кейин протрусион устидаги терининг қизариши ва нозиклиги
- Бош бармоғининг иккинчи томонга оғиши, кейинчалик - бармоқларнинг бир-бирининг устига силжиши.
- Қўшимчанинг ўзида оғриқ ва сиқилиш, флексиённинг чекланиши ва бармоқнинг кенгайиши
- Иккинчи ва учинчи бармоқларнинг тагида оёқ тўпи остидаги маккажўхори ва ёниш оғриғи
- Қўшни бармоқларнинг болғача деформацияси, уларнинг юқори юзасида каллуслар
- Оддий пояфзал киймаслик, каттароқ ҳажмни сотиб олиш керак
Деформация даражаси кўз ёки бўлакнинг катталиги билан эмас, балки тик турган ҳолда олиниши керак бўлган рентген фотосуратидаги бурчаклар билан баҳоланади: бош бармоғининг оғиш бурчаги ва биринчи ва иккинчи метатарсал суяклар орасидаги бурчак. Бундан ташқари, улар сесамоид суякларнинг ҳолатини, бўғим бўшлиғининг ҳолатини ва биринчи метатарсал ва сфеноид суяклар орасидаги бўғимнинг ҳаракатчанлигини кўриб чиқадилар. Айнан шу параметрлар тўплами қайси операция маълум бир одамга мос келишини аниқлайди - ва ташқи томондан бир хил &қуот;суяклари&қуот; бўлган иккита беморда нима учун турли хил аралашувлар бўлиши мумкинлигини тушунтиради.
Консерватив даво: нима қила олади ва нима қила олмайди
Бу мавзу бўйича энг нозик савол ва ҳалол жавоб шундаки, консерватив даво симптомларни назорат қилади, аммо деформацияни тузатмайди. На ортопедик воситалар, на силикон интердигитал оралиқлар, на тунги ўғирлаш шиналари, на бинтлар, на массаж, на физиотерапия кўчирилган метатарсал суякни тўғри ҳолатга қайтармайди ва бармоқнинг оғиш бурчагини камайтирмайди. Ушбу маҳсулотларнинг кўплаб синовлари бир хил нарсани кўрсатади: оғриқ ва юриш қулайлиги яхшиланиши мумкин, аммо расмдаги бурчаклар яхшиланмайди.
- Юмшоқ тепалари ва паст, барқарор пошнали кенг поябзаллар оғриқларга қарши энг самарали чора ҳисобланади.
- Олдиндан оёқ ости тагликлари ва тагликларини тушириш - маккажўхори ва ёстиқ остидаги ёниш оғриғи учун
- Силикон тизма қопқоқлари - терини ишқаланишдан ҳимоя қилади
- Оёқ бармоқларини тўғриламасдан, бармоқлар орасидаги ишқаланишни камайтиради
- Тунги ўғирлаш шпиллари - эрталаб оғриқни камайтириши мумкин, деформацияни тузатмайди
- Оёқ мушаклари ва чўзиш учун машқлар қўллаб-қувватлашни яхшилайди, лекин бурчакни ўзгартирмайди
Операция: қачон керак ва у қандай ишлайди?
Жарроҳлик учун кўрсатма протрусионнинг катталиги ёки оёқнинг кўриниши эмас, балки оғриқ ва ҳаётнинг чекланиши: оддий поябзал киймаслик, юриш пайтида оғриқ, маккажўхори, қўшни бармоқларнинг деформацияси. Замонавий оёқ жарроҳи одатда фақат эстетика учун операция қилишни маслаҳат бермайди, чунки ҳар қандай аралашув тикланиш даври ва асоратлар хавфини ўз ичига олади. Операциянинг моҳияти ҳар доим бир хил: биринчи метатарсал суякни тўғри ҳолатига қайтариш. Бунинг учун у кесиб ўтади, жойини ўзгартиради ва винтлардек ёки пластинка билан ўрнатилади ва қўшимча равишда бўғин атрофидаги юмшоқ тўқималар мувозанатланади.
- Планирование по рентгенограммам стоя: измеряются углы, оценивается подвижность первого луча и состояние сустава.
- Выбор уровня остеотомии: при умеренной деформации кость пересекают ближе к головке, при выраженной — ближе к основанию или выполняют вмешательство на суставе между плюсневой и клиновидной костью.
- Коррекция положения кости и фиксация винтами. Металл в большинстве случаев не удаляют.
- Уравновешивание мягких тканей: сухожилий и капсулы сустава, чтобы палец не тянуло обратно.
- При выраженном артрозе самого сустава вместо коррекции может выполняться его фиксация в функционально выгодном положении.
- Одновременно при необходимости исправляют молоткообразную деформацию соседних пальцев.
Кўпинча беҳушлик ўтказилади - оёқ ёки оёқ даражасида нерв блокировкаси, шунинг учун умумий беҳушлик ҳар доим ҳам талаб қилинмайди. Кўпгина ҳолларда, аралашув бир кунлик асосда амалга оширилади ва одам ўша куни уйига кетади. Бундан ташқари, рентген нурлари назорати остида суяк понксиёнлар орқали кесиб ўтиладиган минимал инвазив усуллар мавжуд. Улар кичикроқ кесмалар туфайли жозибали, аммо барча деформациялар учун мос эмас ва техникани танлаш тасвирларни ўргангандан сўнг жарроҳда қолади.
Жарроҳликдан кейин тикланиш
Қайта тиклаш бир ёки икки ҳафта эмас. Кесилган ва жойидан ўтган суяк янги ҳолатига шифо бериши ва юмшоқ тўқималар мослашиши керак. Умумий мантиқ шундай: уларга деярли дарҳол юришга рухсат берилади, лекин юкни товонга ўтказадиган ва операция қилинган олд оёқни ҳимоя қиладиган қаттиқ тагликли махсус тушириш поябзалларида. Шишиш ҳикоянинг энг узун қисмидир: у бир неча ой давом этади ва кесма тузалганидан кейин бутунлай ўтиб кетади.
- Первые дни: возвышенное положение ноги, холод, обезболивание, ходьба в разгрузочной обуви на короткие расстояния.
- Первые 4–6 недель: ходьба только в специальной послеоперационной обуви, контрольный снимок для подтверждения сращения.
- Примерно через 6 недель: переход в широкую мягкую обувь, начало разработки движений большого пальца.
- Отёк стопы к вечеру сохраняется в среднем 3–6 месяцев, иногда дольше; помогает возвышенное положение и компрессионный трикотаж.
- Возвращение к сидячей работе обычно через 2–6 недель, к работе на ногах — через 2–3 месяца.
- Обычная узкая или модельная обувь и спорт с ударной нагрузкой — не раньше 4–6 месяцев и по решению врача.
- Полное восстановление функции стопы занимает от полугода до года.