Тиқилиш шилимшиқ эмас, балки қондир
Буруннинг оқиши атрофидаги асосий нотўғри тушунча шундаки, тиқилиши мукус миқдори билан тенглаштирилади. Аслида, унинг нафас олишига тўсқинлик қилаётган у эмас. Пастки бурун конкасида майда томир бўшлиқларининг шимгичи каби жойлаштирилган махсус тўқима мавжуд. Томирлар қон билан тўлдирилганда, конка шиширади ва бурун йўлининг лüмени деярли нолга тораяди - бу тиқилиши сифатида сезилади. Бундай ҳолда, ҳеч қандай шилимшиқ бўлмаслиги мумкин: одам &қуот;бурун тиқилиб қолган, аммо бурунни пуфлайдиган ҳеч нарса йўқ&қуот; деб айтади ва бу қон томир шишининг аниқ таърифи. Механизмни тушуниш дарҳол нима учун вазоконстриктор томчиларининг бир зумда ишлашини тушунтиради: улар томирларнинг қисқаришига олиб келади, шимгич йиқилиб, ҳаво ўтади. Ва бу томчилар нима учун ҳеч нарсани даволамаслигини ҳам тушунтиради - шишнинг сабаби жойида қолади.
Сиз билишингиз керак бўлган иккинчи нарса: бурун нормал ва носимметрик нафас олмаслик керак. Бурун айланиши мавжуд - шиллиқ қаватнинг ўзгарувчан шишиши, аввал ўнгда, кейин чапда, ҳар бир неча соатда ўзгариб туради. Бир ярми ишлайди, иккинчиси дам олади ва шиллиқ қаватни тиклайди. Соғлом одам буни сезмайди, чунки умумий ҳаво оқими этарли. Аммо энгил шиш ёки септумнинг оғиши пайдо бўлиши биланоқ, цикл аниқ бўлади: &қуот;биринчи бурун тешиги, кейин иккинчиси тиқилиб қолади&қуот;. Бу айланиб юрадиган инфекция ёки ўсимта белгиси эмас, балки сезиларли бўлиб қолган оддий физиология.
Турли хил ринитлар бошқача даволанади
&қуот;Бурун оқиши&қуот; сўзи шартларни бутунлай бошқача механизмлар билан бирлаштиради ва бу зарба ва соғиниш муолажалари ишламаслигининг асосий сабабидир. Ринитнинг бир турига ёрдам берадиган томчилар бошқаси билан фойдасиз, учинчиси эса зарарли. Шунинг учун шифокорнинг биринчи саволи &қуот;сизни нима билан даволагансиз&қуот; эмас, балки &қуот;қанча вақт олдин, нима сабаб бўлган ва нима бўлган&қуот;.
- Ўткир юқумли ринит - умумий совуқ: ҳапşıрма ва ингичка оқинди, кейин қалин, тахминан 7-10 кун ичида ўз-ўзидан тикланади.
- Аллергик ринит - ҳапşıрма, сувли оқинди, бурун ва кўзнинг қичиши, мавсум, чанг, ҳайвонлар билан аниқ боғлиқлик.
- Вазомотор ринит - совуққа, кучли ҳидга, аччиқ овқатга, ҳарорат ўзгаришига реакция; тиқилиб қолиш устунлик қилади, текширув вақтида аллергия йўқ
- Гиёҳванд моддаларни келтириб чиқарадиган ринит вазоконстриктор томчиларини узоқ муддат қўллаш натижасидир.
- Сурункали гипертрофик ринит - қобиқлар қайтариб бўлмайдиган даражада ўсди, бузадиган амаллар энди таъсир қилмайди.
- Атрофик ринит - шиллиқ қават, аксинча, ингичка ва қуруқ, қобиқ пайдо бўлади, бурун &қуот;эркин&қуот;, аммо нафас олиш ноқулай.
- Ҳомиладор аёлларда ринит - гормонал ўзгаришлар туфайли тиқилиши, туғилгандан кейин йўқолади
Алоҳида ва жуда тез-тез учрайдиган ҳолат - бу бурилишли септум билан ринит деб аталадиган нарса. Бу эрда шиллиқ қават деярли соғлом бўлиши мумкин, аммо механик тўсиқ нафас олишга халақит беради. Ҳеч қандай миқдорда бузадиган амаллар бундай тўсиқни олиб ташламайди ва бу ҳолда бир неча ойлик томчилар вақтни беҳуда сарфлайди. Оддий тест шиш ва анатомия ўртасидаги фарқни аниқлашга ёрдам беради: шифокор вазоконстрикторни томизади ва бир неча дақиқадан сўнг нафас олиш тикланганми ёки йўқлигини текширади. Агар бурун нафас олишни бошласа, муаммо шиллиқ қаватининг шишиши бўлиб, уни терапевтик даволаш мумкин. Агар йўқ бўлса, тўсиқ тизимли бўлиб, бошқа ечим муҳокама қилинмоқда.
Вазоконстриктор томчиларига қарамлик: бу қандай содир бўлади
Бу кўпчилик ўқувчилар учун энг муҳим бўлимдир, чунки одам дори-дармонли ринитни касалликдан эмас, балки уни даволаш усулидан олади. Механизм шундай кўринади. Вазоконстриктор моддаси конка томирларининг қисқаришига олиб келади ва бир дақиқадан сўнг бурун эркин нафас олади. Аммо препарат таъсирини тўхтатганда, томирлар инстилациядан олдинги ҳолатдан кўра кўпроқ кенгаяди - орқага қайтиш шиши пайдо бўлади. Эркак яна дамлади. Бир неча кундан кейин томир деворининг рецепторлари сезгирликни йўқотади: аввалги доза энди саккиз соат давом этмайди, лекин тўрт, кейин икки. Кечаси томизиш, йўлда шишани олиш, сумкангизда захирани сақлаш керак. Шу билан бирга, шиллиқ қаватнинг ўзи азобланади: қон таъминоти бузилади, кирпиклар ҳаракат қилишни тўхтатади, безлар ёмон ишлайди.
Бу ривожланадиган вақт оралиғи одатда тахмин қилинганидан қисқароқ. Гиёҳвандликнинг дастлабки белгилари тахминан 5-7 кунлик доимий фойдаланишдан кейин, сезгир одамларда эса ундан ҳам олдинроқ пайдо бўлади. Бир неча ҳафта ўтгач, тўлиқ қарамлик шаклланади ва ойлар ўтгач, қобиқларнинг қайтарилмас ўсиши пайдо бўлади, бунда томчиларни тўхтатиш энди этарли эмас. Алоҳида муаммо шундаки, бу ҳолат касаллик сифатида қабул қилинмайди: одам ўзини касал деб ҳисобламайди, у оддийгина &қуот;томчилардан фойдаланади&қуот;, баъзан ўн ёки ўн беш йил кетма-кет ва фақат томчилар тўлиқ ёрдам беришни тўхтатганда шифокорга келади.
- Считайте дни. Пять дней — ориентир, семь — предел. Не «пока не пройдёт», а по календарю.
- Не капайте «профилактически» перед сном при свободном носе — так формируется привычка, а не лечение.
- Не увеличивайте дозу и не переходите на более концентрированный флакон при снижении эффекта: это прямой путь к зависимости.
- Одновременно с каплями с первого дня используйте промывание солевым раствором — оно уменьшает потребность в них.
- Если срок уже превышен, не отменяйте резко «на силе воли»: несколько бессонных ночей обычно заканчиваются возвратом к флакону.
- Выход из зависимости строится на замене: врач назначает топический гормональный спрей, который снимает отёк без привыкания, и постепенно убирает сосудосуживающее средство, часто по одной половине носа за раз.
- Срок отвыкания обычно составляет от двух недель до полутора-двух месяцев, в зависимости от стажа.
Аллергик ёки вазомотор: фарқ нима?
Икки ҳолат ташқи кўринишда ўхшаш ва доимо чалкашиб кетади, лекин бошқача муносабатда бўлади, шунинг учун уларни фарқлаш муҳимдир. Аллергик ринитда иммунитет тизими маълум бир моддага - гулчанг, уй чанги оқадилар, жун, моғорга таъсир қилади. Вазомотор билан аллергия йўқ: бурун томирларининг автоном регуляцияси мувозанациз бўлиб, улар ўзига хос бўлмаган тирнаш хусусияти берувчи моддаларга жавобан кенгаяди.
- Аллергик: кетма-кет такрорий аксириш хуружлари, кўп сувли оқинди, бурун, танглай, кўзларда қичишиш, лакримация.
- Аллергия: аниқ нақш - гуллаш мавсуми, тозалаш, ҳайвонлар билан алоқа қилиш, эски ёстиқда тун
- Аллергик: кўпинча конъюнктивит, терининг намоён бўлиши ва бронхиал астма билан оғриган баъзи одамларда.
- Вазомотор: тиқилиши, ҳапşıрма эмас, биринчи ўринда туради; одатда қичишиш йўқ
- Вазомотор: совуқ, иссиқ ва аччиқ овқатлар, кучли ҳидлар, тўлғазиш, спиртли ичимликлар, стресс таъсирини қўзғатади.
- Вазомотор: аллергия текшируви салбий, бурун сметасида эозинофиллар йўқ.
- Умумий: иккаласи ҳам ойлар ва йиллар давом этади, иккаласи ҳам уйқу ва ишлашни сезиларли даражада ёмонлаштиради
Бу фарқнинг амалий аҳамияти катта. Аллергик ринитда асосий ролни қўзғатувчи модда билан алоқани камайтириш ва шифокор томонидан белгиланадиган асосий терапия ўйнайди ва баъзи ҳолларда аллергенга хос иммунотерапия ҳам муҳокама қилинади - симптомларга эмас, балки реакциянинг ўзига таъсир қиладиган ягона усул. Вазомотор ринит учун антигистаминлар ёмон ишлайди, аммо провокаторлардан қочиш, ҳавони намлаш, жисмоний фаолият ва самарасиз бўлса, пастки турбинатларда минимал инвазив аралашувлар ёрдам беради. Вазомотор ринит учун ўзингизга антиаллергик таблеткаларни буюриш одатий хатодир, шунинг учун одамлар &қуот;менга ҳеч нарса ёрдам бермайди&қуот; деган хулосага келишади.
Тузли эритма билан ювиб ташланг: буни қандай қилиб тўғри қилиш керак
Бурунни ювиш ҳар қандай ринит учун энг кам баҳоланган усулдир. У шилимшиқ, қобиқ, чанг, гулчанг ва баъзи патогенларни механик равишда олиб ташлайди, шиллиқ қаватни намлайди ва эпителия киприкларини қайта ишлашга ёрдам беради. Аллергик ринит учун кечқурун чайиш кун давомида ўрнатилган гулчангларни ювади ва тунни анча осонлаштиради. Ўткир бурун бурунлари бўлса, вазоконстриктор томчиларига бўлган эҳтиёжни камайтиради. Бу деярли ҳеч қандай ножўя таъсирга эга эмас, лекин техника муҳим - нотўғри ювиш суюқликни ўрта қулоққа суриши мумкин.
- Раствор должен быть тёплым, близким к температуре тела: холодный вызывает спазм и неприятные ощущения.
- Наклоните голову над раковиной вперёд и вбок, чтобы одна ноздря была выше другой; жидкость вливается в верхнюю и вытекает из нижней.
- Рот держите открытым и дышите через него — так мягкое нёбо перекрывает вход в носоглотку.
- Не глотайте и не разговаривайте во время процедуры.
- Не создавайте сильное давление: при использовании флакона или спринцовки нажим должен быть мягким.
- После промывания высмаркивайтесь без усилия и по одной ноздре, не зажимая обе сразу.
- Не выходите на холод сразу после процедуры — дайте 20-30 минут.
Қачонки у энди фақат бурун оқиши бўлмаса
Умумий совуқ аста-секин яхшиланиш билан 7-10 кун давомида бурун бурунига сабаб бўлади. Ушбу расмдан ажралиб турадиган ҳар қандай нарса текширишни талаб қилади. Энг тез-тез учрайдиган асорат - синусит, паранасал синусларнинг яллиғланиши: бу пешонада, ёноқларда ёки бурун кўпригида оғриқ ва шишиш, олдинга эгилганда оғриқнинг кучайиши, яхшилангандан кейин ҳароратнинг қайтиши ва ижобий динамикасиз ўн кундан ортиқ давом этадиган узоқ курс билан намоён бўлади.
- Олдинги риноскопия билан КББ шифокорининг текшируви - асосий босқич
- Бурун бўшлиғининг эндоскопияси - юпқа эндоскоп болада орқа қисмларни, синус анастомозини, полипларни, аденоидларни кўриш имконини беради; мунтазам текширув уларни кўрсатмайди
- Паранасал синусларнинг компютер томографияси сурункали синуситга шубҳа қилинган ва операциядан олдин асосий усул ҳисобланади; Синусларнинг сўров тасвири жуда кам маълумотга эга
- Аллергия тести - тери тестлари ёки махсус антикорлар учун қон тестлари
- Ҳужайра таркиби учун бурун бўшлиғидан смеар - аллергик табиатдан шубҳаланишга ёрдам беради
- Буруннинг нафас олишини баҳолаш ва септумни текшириш, агар керак бўлса, уни тузатиш бўйича маслаҳат
Боланинг сурункали бурун бурунлари ҳақида алоҳида айтиб ўтиш керак. Доимий очиқ оғиз, уйқу пайтида ҳорлама, бурун овози ва тез-тез ўрта отит кўпинча &қуот;заиф иммунитет&қуот; эмас, балки фақат эндоскопия пайтида кўринадиган кенгайган аденоидлардир. Ота-оналар эслашлари керак бўлган яна бир ҳолат: 2-5 ёшли болада ёқимсиз ҳид билан бир томонлама бурун оқиши деярли ҳар доим бурундаги бегона жисм бўлиб, инфекция эмас. Бир неча ой давомида томчилар билан даволанишдан кўра, шифокорга мурожаат қилсангиз, иккаласини ҳам тезда ҳал қилиш мумкин.
