Бурун полиплари: нима учун ҳид сезиш йўқолади ва қандай қилиб қайта ўсишдан қочиш керак - Тошкентда даволаш

Полип нима ва у қаердан келади?

Бурун ва синусларнинг шиллиқ пардалари ҳавони иситиш, намлаш ва тозалаш учун мўлжалланган. Узоқ муддатли яллиғланиш билан у қайта тикланади: суюқлик ҳужайралар орасида тўпланади, тўқималар шиширади, оғирлашади ва ўз оғирлиги остида чўкади, пояда силлиқ, ҳаракатчан шаклланиш ҳосил қилади. Кўпинча бу этмоид лабиринт соҳасида - буруннинг юқори қисмида, кўз тешиклари орасидаги кичик ҳужайралар тизимида содир бўлади. У эрдан полиплар пастга тушади ва аста-секин бурун йўлларини тўлдиради.

Полипозда яллиғланишнинг табиати алоҳида. Кўп миқдордаги эозинофиллар - аллергик ва махсус турдаги яллиғланиш реакцияларида иштирок этадиган ҳужайралар - полип деворида тўпланади ва шишишни қўллаб-қувватловчи моддаларни ишлаб чиқаради. Бу бактериал инфекция эмас, шунинг учун антибиотиклар полипларнинг ўзига таъсир қилмайди ва доимий тиқилиш туфайли буюрилган антибиотиклар курслари йирингли жараён содир бўлганда вақтинчалик таъсир кўрсатади. Полипоз - бу ўз шиллиқ қаватининг сурункали яллиғланиши ва даволаш унга қаратилган.

• Полиплар деярли ҳар доим икки томонлама ва кўп - бу полипли риносинуситнинг одатий расмидир
• Бир томонлама полип камдан-кам учрайди ва ҳар доим алоҳида текширувни талаб қилади, чунки бошқа шаклланишлар уни маскарад қилишлари мумкин
• Полиплар шикастланмайди ва одатда қон кетмайди: уларнинг шиллиқ қавати асаб тугунларида заифдир.
• Улар малигн шишга айланмайди - бу ҳеч қандай асосга эга бўлмаган умумий қўрқувдир
• Болаларда полиплар кам учрайди ва агар улар аниқланса, муковисцидозни чиқариб ташлаш керак
• Полипоз эркакларда кўпроқ учрайди ва одатда 40 ёшдан 60 ёшгача бошланади.

Ҳид ҳисси асосий ва энг кам баҳоланадиган аломатдир

Хушбўй зона бурун бўшлиғининг жуда юқори қисмида кичик майдонни эгаллайди. Бирор киши ҳидни ҳис қилиши учун модданинг молекулалари ҳаво оқими билан у эрда кўтарилиши керак - ва биринчи навбатда полиплар айнан шу йўлни тўсиб қўяди. Шунинг учун, полипоз билан ҳид ҳисси, нафас олиш ҳақиқатан ҳам қийин бўлгунга қадар ёмонлашади. Инсон кофе, атир, тутун ҳидини тўхтатганини пайқайди, кейин овқатнинг таъми бир текис бўлиб қолади: биз идишнинг таъми деб атайдиган нарсанинг 80 фоизи ҳиддан ҳосил бўлади ва фақат асосий сезгилар – ширин, шўр, нордон, аччиқ қолади.

• Ҳид ҳиссининг аста-секин пасайиши, кейин эса унинг тўлиқ йўқлиги полипознинг энг характерли белгисидир.
• Озиқ-овқат таъмсиз бўлиб қолганлиги ҳисси, аммо туз ва шакарни фарқлаш қобилияти сақланиб қолади
• Вазоконстриктор томчилари билан ўтмайдиган бурун тиқилиши оддий ринитдан муҳим фарқ қилади.
• Бурундаги бегона жисмни ҳис қилиш, баъзида бошни эгишда бирор нарса ҳаракатланаётганини ҳис қилиш
• Бурун овози, оғиздан нафас олиш, ҳорлама, эрталаб қуруқ томоқ
• Томоқнинг орқа қисмидан оқадиган қалин шилимшиқ ва доимий йўтал
• Қаттиқ оғриқсиз пешонада, бурун ва ёноқларда оғирлик ва босим
• Йирингли оқинди билан синуситнинг тез-тез кучайиши

Ҳиднинг йўқолиши маиший ноқулайлик сифатида қабул қилинади, лекин у амалий хавфсизлик жиҳатига ҳам эга: одам газни, оловдан тутунни ёки бузилган овқатни ҳидламайди. Алоҳида-алоҳида, ҳаёт сифатини эслатиб ўтиш керак - тадқиқотлар шуни кўрсатадики, доимий аносмия кайфиятни сезиларли даражада пасайтиради ва кўпинча иштаҳанинг пасайиши ва озиқ-овқатга қизиқишнинг йўқолиши билан бирга келади. Шунинг учун ҳид ҳиссини тиклаш ёқимли ён таъсир эмас, балки даволанишнинг асосий мақсадларидан бири ҳисобланади. Ва бу эрда вақт омили муҳим: ҳидлаш зонаси қанчалик узоқ вақт давомида блокланган бўлса, тўлиқ тикланиш имконияти шунчалик кам бўлади.

Астма ва аспиринга нисбатан муросасизлик: нима учун бу боғлиқ

Шифокорлар яхши биладиган учта ҳолатнинг характерли комбинацияси мавжуд: бурун полипози, бронхиал астма ва аспирин ва бошқа стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дориларга нисбатан муросасизлик. Бу комбинация тасодифий эмас - у нафас йўлларида яллиғланишни тартибга солувчи метаболик касалликларга асосланган. Аспирин ва шунга ўхшаш дориларни қабул қилишда метаболизм бронхоспазм ва шиллиқ қаватнинг шишишига олиб келадиган моддаларга ўтади, шунинг учун бундай одамларда мунтазам оғриқ қолдирувчи таблетка бўғилишнинг кучли ҳужумига олиб келиши мумкин.

• Полипоз ва астма бир хил шиллиқ қаватнинг касалликлари: юқори ва пастки нафас йўллари худди шундай реаксияга киришади.
• Полипозли беморларнинг тахминан катта қисми вақт ўтиши билан бронхиал астмани ривожлантиради ва аксинча.
• Оғриқ қолдирувчи воситани қабул қилганидан кейин 30-120 минут ўтгач, муросасизликнинг биринчи белгиси бурун тиқилиши, кўзларнинг ёшланиши, юзнинг қизариши ёки бўғилиш хуружидир.
• Бундай интолеранс билан полиплар тезроқ ўсади ва операциядан кейин тез-тез қайтади
• Ушбу комбинацияга эга бўлган бемор тақиқланган дорилар рўйхатини билиши ва ҳар қандай шифокорга, шу жумладан тиш шифокорига хабар бериши керак.
• Полипоз назорат қилинганда астма назорати яхшиланади ва аксинча - уларни алоҳида даволаш самарасиздир.

Сўров

1. Эндоскопия полости носа — основной метод: врач видит полипы, оценивает их размер, распространённость и состояние соустий пазух. Небольшие полипы в глубине носа при обычном осмотре без эндоскопа часто не видны.
2. Компьютерная томография околоносовых пазух — показывает, насколько заполнены пазухи, и служит картой для хирурга; это обязательное исследование перед операцией.
3. Оценка обоняния — простые тесты с набором пахучих веществ, позволяющие объективно измерить степень нарушения и потом отследить динамику.
4. Аллергологическое обследование: аллергия не является прямой причиной полипоза, но часто сопутствует ему и усиливает отёк.
5. Исследование функции внешнего дыхания — для выявления скрытой бронхиальной астмы, которая нередко обнаруживается именно на этом этапе.
6. Анализ крови с оценкой уровня эозинофилов, помогающий понять тип воспаления и подобрать терапию.
7. Потовая проба или генетическое исследование при полипах у ребёнка — для исключения муковисцидоза.
8. Гистологическое исследование удалённой ткани — выполняется всегда, особенно важно при одностороннем процессе.

Даволаш: нима учун спрей жарроҳликдан кўра муҳимроқдир

Полипозни даволаш мантиғи кўплаб беморлар учун одатий эмас: асос жарроҳлик эмас, балки узоқ муддатли маҳаллий яллиғланишга қарши терапиядир. Жарроҳлик аралашуви аллақачон ўсган тўқималарни олиб ташлайди ва очиқликни тиклайди, аммо шиллиқ қаватдаги яллиғланиш характерини ўзгартирмайди. Шу сабабли, кейинги даволанишсиз операция деярли муқаррар равишда қайта ўсиш билан тугайди.

• Интраназал гормонал спрейлар даволашнинг асоси ҳисобланади. Улар маҳаллий таъсир кўрсатади, қонга деярли сўрилмайди ва тўғри қўлланилганда узоқ муддатли, кўп йиллик фойдаланиш учун хавфсиздир.
• Спрейнинг таъсири бир неча ҳафта давомида аста-секин ривожланади, шунинг учун уни уч кундан кейин баҳоламаслик ва тарк этиш керак.
• Бурунни катта ҳажмли шўр сувли эритмалар билан ювиш шиллиқ ва яллиғланиш воситачиларини механик равишда олиб ташлайдиган муҳим қўшимча ҳисобланади; кейин эмас, балки пуркашдан олдин амалга оширилади
• Оғиз орқали тизимли гормонларнинг қисқа курслари фақат оғир кучайган ҳолларда шифокор томонидан белгиланади; улар тез таъсир қилади, лекин доимий фойдаланиш учун мос эмас
• Эндоскопик жарроҳлик - сезиларли ўсиш, терапия самараси йўқлиги, асоратлар ва нафас олишни тўлиқ блокировка қилишда.
• Муайян яллиғланиш механизмларини йўналтирувчи дорилар билан биологик терапия оғир шакллар учун замонавий вариант, айниқса астма билан биргаликда.
• Антибиотиклар полипознинг ўзини даволаш учун эмас, балки фақат бактериал алевленме учун ишлатилади.

Натижа бевосита боғлиқ бўлган спрейи ишлатиш техникаси ҳақида алоҳида. Шиша қўлда пüскüртüлесек бурун тешигининг қаршисида ушлаб турилади ва оқим буруннинг ташқи деворига ва бироз юқорига, яъни септумга эмас, балки кўзнинг ташқи бурчагига йўналтирилади. Септумга пуркаш нафақат самаралироқ эмас, балки пуркагичдан келиб чиққан бурун қон кетишининг асосий сабабидир. Инъэкциядан кейин ҳавони кескин нафас олишнинг ҳожати йўқ: кучли нафас препаратни шиллиқ қаватида қолдириш ўрнига томоққа олиб боради.

Операция ва ундан кейинги ҳаёт

Полипозни замонавий жарроҳлик даволаш эндоскопик усулда, бурун орқали, ташқи кесмаларсиз амалга оширилади. Жарроҳ полипларни олиб ташлайди ва бир вақтнинг ўзида уларнинг вентиляциясини тиклаш ва дори учун киришни яратиш учун блокланган синус тешикларини очади. Бу иккинчи нуқта кўринадиганидан кўра муҳимроқдир: операциядан кейин гормонал спрейи ва чайқаш илгари кирмаган жойларга этиб боради ва шунинг учун самаралироқ ишлайди.

1. Операция чаще проводится под общим обезболиванием, длится ориентировочно от 40 минут до полутора-двух часов в зависимости от объёма.
2. Тампоны или гемостатические материалы находятся в носу обычно 1-2 суток; современные рассасывающиеся материалы удалять не требуется.
3. В первые 1-2 недели сохраняются отёк, корки и сукровичные выделения — это нормальное течение заживления.
4. Промывание носа солевым раствором начинают в ранние сроки по назначению врача и продолжают несколько недель.
5. Гормональный спрей возобновляют, как правило, через 1-2 недели после операции — и принимают дальше постоянно, а не курсом.
6. Плановые осмотры с эндоскопией и очисткой полости носа критически важны в первые месяцы: от них зависит, не зарастут ли открытые соустья.
7. Обоняние восстанавливается медленнее дыхания — иногда в течение нескольких месяцев, и не всегда полностью.

Релапс эҳтимолини ҳалол муҳокама қилиш керак, чунки паст умидлар даволанишга риоя қилишни бузади. Беморларнинг катта қисмида полиплар қайтади ва кўпинча бу яллиғланишга қарши терапия тўхтатилган жойда содир бўлади. Полипоз астма ва аспирин интолеранси билан қўшилса, қайта ўсиш хавфи янада юқори бўлади. Аммо бу даволанишнинг маъносизлигини англатмайди: тўғри танланган узлуксиз терапия сизга касалликни йиллар давомида назорат қилиш, нафас олиш ва ҳидни сақлаб қолиш ва такрорий операциялардан қочиш имконини беради. Полипозни бир марта тузатиладиган бир марталик бузилиш сифатида эмас, балки мунтазам парвариш қилишни талаб қиладиган сурункали ҳолат сифатида қабул қилиш мақсадга мувофиқдир - худди гипертония ёки астма каби.