Қўшма билан аслида нима содир бўлади
Узоқ вақт давомида остеоартрит оддийгина машинанинг эскириши ва йиртилишига ўхшаш хафтага тушиши сифатида тасвирланган. Бугунги кунда бу фақат механика эмаслиги аниқ. Жараёнда бутун бўғим иштирок этади: хафтага ингичка бўлиб, эластиклигини йўқотади, остидаги суяк тикланади, чекка суяк ўсимталари - остеофитлар ўсади, синовиал мембрана яллиғланади, лигаментлар ва атрофдаги мушаклар азобланади. Ҳақиқий артритга қараганда камроқ аниқ бўлса-да, яллиғланиш компоненти ҳам мавжуд.
- Кıкıрдак стрессни ютиш ва сувни ушлаб туриш қобилиятини йўқотади
- Пастки суяк зичроқ бўлади, унда кисталар ва қайта қуриш жойлари шаклланади
- Остеофитлар бўғимнинг четларида ҳосил бўлади - &қуот;тузлар&қуот; эмас, балки суяк ўсимталари.
- Синовиал мембран вақти-вақти билан яллиғланади, эфüзён ва шиш пайдо бўлади
- Бўғим атрофидаги мускуллар тежамкорликдан заифлашади ва бўғим табиий таянчини йўқотади
- Биомеханика ўзгаради: юриш юмшоқроқ бўлади, юк бошқа бўғимларга ва умуртқа поғонасига қайта тақсимланади.
Бу жуда кўп нарсани тушунтирадиган муҳим ҳақиқатга олиб келади: хафтага ўзи нерв учларига эга эмас ва зарар этказа олмайди. Артроздаги оғриқ хафтага остидаги суякдан, яллиғланган синовиумдан, лигаментлардан, капсуладан ва ортиқча кучланишдан келиб чиқади. Шунинг учун тасвирдаги хафтага тушиш даражаси ва оғриқнинг зўравонлиги ҳар доим ҳам мос келмайди: деярли ҳеч қандай шикоятларсиз аниқ рентгенографик артроз ва кучли оғриқ билан ўртача ўзгаришлар мавжуд. Ва шунинг учун мушакларга ва стрессни камайтиришга қаратилган даволаниш хафтага тикланмаса ҳам ишлайди.
Туз чўкиши ҳақидаги афсона: у қаердан пайдо бўлган?
&қуот;Туз конлари&қуот; ибораси кундалик ҳаётда шунчалик мустаҳкам ўрин эгалладики, у ҳатто умуртқа поғонаси ва товон поғонасига нисбатан ҳам қўлланилади. Келинг, уни қисмларга кўриб чиқайлик, чунки даволанишни танлаш бевосита бунга боғлиқ.
- Артрозда бўғимда тузлар тўпланмайди. Қўшимчанинг четларида рентген нурларида кўринадиган нарса остеофитлар, яъни стресс ва беқарорликка жавобан ўсган суяк тўқимаси.
- Қўшимчада туз кристалларини тўплайдиган ягона касаллик - бу гут: сийдик кислотаси кристаллари. Аммо бу бутунлай бошқа касаллик бўлиб, тўсатдан кучли оғриқлар, одатда оёқнинг биринчи бармоғида пайдо бўлади ва у бошқача даволанади.
- Кıкıрдакларда калций кристалларининг чўкиши ҳам мавжуд, шунингдек, алоҳида ҳолат; тасвирдаги характерли ўзгаришлар билан аниқланади
- Миф фойдасиз тактикаларга олиб келади: озиқ-овқатда тузни чеклаш, гуруч ва ўтлар билан &қуот;тозалаш&қуот;, ишқаланиш. Улар остеоартрит курсига ҳеч қандай таъсир кўрсатмайди.
- Одамлар &қуот;тузлар сиқилади&қуот; деб айтадиган сиқилиш тузларга ҳеч қандай алоқаси йўқ
Афсонанинг амалий зарари шундаки, у диққатни ўзгартиради. Бирор киши бир неча йиллардан бери тузсиз диеталар ва ишқаланиш билан шуғулланади, бунинг ўрнига самарадорлиги исботланган иккита нарса - мушакларни кучайтириш ва вазн йўқотиш. Худди шу афсонадан иккинчи энг машҳур зарарли хулоса: бўғинда бирор нарса &қуот;депозит ва йўлда&қуот; бўлганлиги сабабли, уни камроқ ҳаракатлантириш керак. Аслида, бунинг тескариси: ҳаракат қон томирлари бўлмаган хафтага овқатланишини яхшилайди ва юклаш ва тушириш вақтида қўшма суюқликдан озиқ моддаларни аниқ олади.
Семптомлар ва яллиғланишли артритдан қандай ажратиш мумкин
Остеоартрит аста-секин, йиллар давомида ривожланади ва сезилмасдан бошланади. Дастлаб, оғриқ фақат катта куч билан пайдо бўлади - зинапояга кўтарилиш, узоқ юриш, боғдорчиликдан кейин ва дам олиш билан ўтиб кетади. Кейин дастлабки оғриқ келади: узоқ вақт ўтиргандан кейин биринчи қадамлар қийин, бироқ бир неча дақиқа юришдан кейин осонроқ бўлади. Кейинги босқичларда оғриқ дам олишда ҳам пайдо бўлади ва қўшимчадаги ҳаракат чекланган.
- Яллиғланишли артритдан фарқли ўлароқ, фаоллик билан ва кун охирида дам олиш билан энгиллаштирилган оғриқ
- Дам олишдан кейин дастлабки оғриқ ва қаттиқлик, одатда 15-30 дақиқада йўқолади; артрит билан эрталаб қаттиққўллик бир соатдан ортиқ давом этади
- Ҳаракат пайтида сиқилиш ва ишқаланиш ҳисси
- Ҳаракатланишнинг босқичма-босқич чекланиши: бўғинни тўлиқ эгиш ёки тўғрилашда қийинчилик
- Жисмоний машқлар сўнг бўғимнинг даврий шишиши
- Кейинги босқичларда қўшилиш шаклини ўзгартириш, бармоқлардаги нодуллар
- Умумий симптомлар йўқ: иситма, вазн йўқотиш, кечаси терлаш
Маҳаллийлаштириш ҳам ёрдам беради. Остеоартрит одатда тиззалар, сонлар, бармоқларнинг дистал ва ўрта бўғимлари, бош бармоғи асоси, оёқнинг биринчи метатарсофалангеал бўғими ва умуртқа поғонасига таъсир қилади. Роматоид артрит, аксинча, қўлларнинг кичик бўғимларига узоқ вақт эрталаб қаттиқлик билан хурмога яқинроқ носимметрик шикастланиш билан тавсифланади. Агар қўшма оғриқлар бир соатдан кўпроқ вақт давомида эрталабки қаттиқлик, бир нечта бўғимларнинг шишиши, иситма, тошма ёки вазн йўқотиш билан бирга бўлса, бу артрозни эмас, балки яллиғланиш касаллигини излаш ва ревматолог билан боғланиш учун сабабдир.
Текширув: расм қачон керак бўлса ва қачон керак эмас
Кўп ҳолларда остеоартрит ташхиси клиник жиҳатдан амалга оширилади: ёши, оғриқнинг табиати, текширув маълумотлари. Тасдиқлаш, босқични баҳолаш ва бошқа сабабларни истисно қилиш учун инструментал тадқиқотлар керак, аммо &қуот;у эрда нима борлигини кўриш&қуот; учун эмас.
- Рентгенография сустава в стандартных проекциях, для коленных суставов — обязательно в положении стоя, с нагрузкой: только так видна истинная ширина суставной щели.
- Анализы крови — не для диагностики артроза, а для исключения воспалительных и обменных болезней: общий анализ, СОЭ и С-реактивный белок, при подозрении на подагру — мочевая кислота.
- Ультразвуковое исследование сустава — оценивает выпот, состояние синовиальной оболочки, кисты.
- Пункция сустава с исследованием жидкости — при выраженном выпоте и подозрении на инфекцию или кристаллы.
- Магнитно-резонансная томография — не рутинный метод. Её назначают при неясной картине, подозрении на серьёзное повреждение или перед планированием операции.
МРИнинг ўзига хос муаммоси бор. Ўрта ва катта ёшдаги одамларда тасвир деярли ҳар доим менискларда, хафтага тушишида, кисталарда дегенератив ўзгаришларни кўрсатади - кўп одамлар ҳеч қандай шикоятларсиз бу топилмаларга эга. Уларни оғриқ сабаби деб адашиб, кераксиз жарроҳлик билан якунлаш осон. Шунинг учун, МРИ оддий тизза оғриғи учун эмас, балки қарор унинг натижасига боғлиқ бўлганда буюрилади.
Ҳақиқатан ҳам нима ёрдам беради
Артрозни даволашнинг асосий усули дорилар эмас. Уч нарса энг катта исботланган таъсирга эга: беморни ўқитиш, терапевтик машқлар ва вазн йўқотиш. Улар инексиядан кўра секинроқ ҳаракат қилишади, лекин уларнинг таъсири тўпланади ва давом этади ва ҳеч қандай ножўя таъсирлар йўқ.
- Упражнения. Для колена ключевое значение имеет сила четырёхглавой мышцы бедра: сильные мышцы разгружают сустав и стабилизируют его. Программа включает силовые упражнения, растяжку и аэробную нагрузку. Заниматься нужно регулярно и длительно — эффект появляется через недели, а исчезает при прекращении занятий.
- Снижение веса при избыточной массе тела — самое результативное вмешательство при артрозе колена и тазобедренного сустава. Клинически заметное улучшение наступает уже при снижении веса примерно на десятую часть, а сочетание диеты с упражнениями работает лучше, чем каждое по отдельности.
- Правильный выбор нагрузки: ходьба, плавание, водная гимнастика, велосипед с невысоким сопротивлением. Ограничивают прыжки, бег по твёрдому покрытию при выраженном артрозе, глубокие приседания, подъём тяжестей, длительное стояние на коленях.
- Трость в руке, противоположной больному суставу, — простой приём, который заметно снижает нагрузку. Именно противоположной: это не интуитивно, но механически верно.
- Обувь с амортизирующей подошвой, отказ от высокого каблука и от плоской жёсткой подошвы.
- Тепло и холод: тепло помогает при скованности, холод — при припухлости после нагрузки. Дешёвые, безопасные и вполне рабочие меры.
Алоҳида, &қуот;бўғимларни бутунлай йўқ қилиш&қуот; қўрқуви ҳақида. Ўртача мунтазам машқлар бўғимнинг йўқ қилинишини тезлаштирмайди - бу хафтага овқатланишини яхшилайди, мушакларни мустаҳкамлайди ва оғриқни камайтиради. Икки экстремал зарарли: тўлиқ ҳаракацизлик ва узоқ танаффусдан кейин тўсатдан ортиқча юк. Тўғри тактика аста-секин йиғилишдир. Кўрсатма оддий: агар машқдан кейин оғриқ 24 соат ичида нормал даражага қайца, юк этарли; агар у узоқроқ давом эца, уни камайтириш керак, лекин бутунлай йўқ қилинмайди.
Дори-дармонлар, инъэкция ва жарроҳлик
Артроз учун дори-дармонлар оғриқни йўқотиш ва яллиғланишни камайтириш муаммосини ҳал қилади, бу эса одамга ҳаракат қилиш ва машқ қилиш имконини беради. Ҳозирги вақтда хафтага қайта тикланадиган дори йўқ ва бу мўъжизавий воситани излаш учун йиллар сарфламаслик учун бошланғич нуқта сифатида қабул қилиниши керак.
- Стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дориларнинг маҳаллий шакллари - қўшма соҳада желлар ва малҳамлар. Тиз ва қўлларнинг артрози учун улар таблеткаларга қараганда самарали ва сезиларли даражада хавфсизроқдир, шунинг учун улардан бошлаш оқилона.
- Нонстероид яллиғланишга қарши дорилар оғиз орқали - қисқа курсларда ва ошқозон, буйраклар ва юракнинг ҳолатини ҳисобга олган ҳолда минимал самарали дозада. Доимий назорациз фойдаланиш асоратларнинг умумий сабабидир.
- Глюкокортикостероидларни интраартикуляр юбориш - яллиғланиш ва эфüзёндан аниқ, аммо вақтинчалик енгилликни таъминлайди; битта бўғимга инъэкция сони чекланган, чунки тез-тез инъэкция хафтага ҳолатини ёмонлаштириши мумкин.
- Интраартикуляр гиалурон кислотаси препаратлари - тадқиқотга кўра таъсир қарама-қарши ва ўртача кичик; қарор индивидуал равишда қабул қилинади
- Таблеткалар ва инъэкцияларда хондропротекторлар - далиллар базаси заиф ва қарама-қаршидир: юқори сифатли тадқиқотларда касалликнинг ривожланишига сезиларли таъсир кўрсатилмаган. Улар нисбатан хавфсиздир, аммо улар даволанишнинг асоси сифатида қаралмаслиги керак
- Бошқа гуруҳлардаги оғриқ қолдирувчи воситалар - бирга келадиган касалликларни ҳисобга олган ҳолда шифокор томонидан белгилаб қўйилган
Бўғимларнинг эндопростетикаси - бу бўғимларни сунъий билан алмаштириш операцияси. Бу мағлубиятни тан олиш эмас, балки унинг босқичида самарали қарор. Кўрсаткичлар рентгенограммадаги тасвир билан эмас, балки ҳаёт сифати билан белгиланади: доимий оғриқлар, шу жумладан тунги оғриқлар, назорат қилиш мумкин эмас; юриш ва ўз-ўзини парвариш қилишнинг жиддий чекланиши; тўлиқ амалга оширилган консерватив даво таъсирининг йўқлиги. Охирги дақиқагача кутиш фойдасиз: операция вақтида мушакларнинг ҳолати ва умумий жисмоний тайёргарлик қанчалик ёмон бўлса, реабилитация шунчалик қийин бўлади. Аралашувга олдиндан тайёргарлик кўришга арзийди - мушакларни кучайтириш, вазн йўқотиш, чекишни ташлаш.