др ҳасан
🏥клиники*

Аорта аневризмаси: белгилари, скрининг ва жарроҳлик Тошкентда

Бошқа номлари: Аневризма аорты, аневризма брюшной аорты, аневризма грудной аорты, расслоение аорты, разрыв аневризмы

Аорта танадаги энг катта томир бўлиб, аневризма одатдаги диаметридан бир ярим баравар кўпроқ доимий кенгайишдир. Ушбу касалликнинг асосий хусусияти шундаки, у йиллар давомида ўзини кўрсатмайди: аневризма зарар кўрмайди, аралашмайди ва тасодифан топилади - қорин бўшлиғининг ултратовуш текширувида, бутунлай бошқа сабабга кўра амалга оширилади. Шу билан бирга, қорин аортаси аневризмасининг ёрилиши кўпчилик беморларни операция столидан олдин ҳам ўлдиради. Демак, оддий амалий хулоса: симптомларни излаш эмас, балки хавф остида бўлганларда аорта диаметрини ўз вақтида ўлчаш мантиқан. Бир неча дақиқа давом этадиган мунтазам ултратовуш текшируви бу муаммони ҳал қилади.

🧾 ХКТ-10: И71 🏥 Қаерда даволанади: 6 Кўпинча симптомларсизСкрининг - битта ултратовушДиаметри шикоятлар эмас, балки қарор қилади
👨‍⚕️ Қайси шифокор
Қон томир жарроҳи, ангиолог
🔬 Диагностика
Қорин аортасининг ултратовуш текшируви, КТ ангиографияси, ЭчоСГ
💊 Даволаш
Босим ёки протезларни, стент грефтини кузатиш ва назорат қилиш
📈 Прогноз
Электив жарроҳлик шошилинч жарроҳликдан кўра хавфсизроқдир
⚠️ Хавф гуруҳи
65 ёшдан ошган эркаклар, чекиш, гипертония, ирсият
⏱ Қачон мурожаат
Тўсатдан оғриқ бўлса, дарҳол тез ёрдам чақиринг

🚨 Шошилинч шифокорга мурожаат қилинг

Қуйидаги белгиларда кутиб турманг — бу ҳолат шошилинч ёрдам талаб қилади.

  • Внезапная сильная боль в животе, пояснице или спине, не связанная с движением
  • Ощущение пульсирующего образования в животе, ставшее болезненным
  • Резкая слабость, холодный пот, обморок, падение давления
  • Раздирающая боль в груди, отдающая в спину между лопаток, — возможно расслоение аорты
  • Внезапная разница пульса или давления на правой и левой руке
  • Любая резкая боль в животе или груди у человека с уже известной аневризмой

Нима учун аневризма хавфли?

Аорта девори доимо қон босими остида. Унинг эластик толалари вайрон бўлганда, майдон чўзила бошлайди ва кейин оддий физика кучга киради: идиш қанчалик кенг бўлса, унинг деворининг бир хил босимдаги кучланиши шунчалик кучли бўлади. Шунинг учун аневризма тезлашув билан ўсади - кичик аневризма секин ўсади, каттаси анча тез ўсади ва ёрилиш хавфи силлиқ эмас, балки маълум бир диаметрдан кейин кескин ортади.

  • Катта ёшдаги қорин аортасининг нормал диаметри тахминан 2 см; 3 см кенгайтма аллақачон аневризма ҳисобланади
  • Диаметри 5 см гача, йил давомида ёрилиш хавфи паст; диаметри 6 см ёки ундан кўп бўлса, у баланд бўлади
  • Ёриқ катта ички қон кетишига олиб келади; беморларнинг аксарияти касалхонага боришга вақтлари йўқ
  • Йирилишдан ташқари, аневризмал қопда қон пıҳтıларı пайдо бўлади, уларнинг бўлаклари оёқ томирларини ёпиши мумкин.
  • Алоҳида хавфли шакл - бу девор қатламлари орасига қон кирганда, аорта дисексиёну.

Ўсиш суръати одамдан одамга ўзгариб туради ва йилига ўртача бир неча миллиметрни ташкил қилади, аммо чекувчилар ва қон босими ёмон бошқариладиган одамларда сезиларли даражада юқори. Беморнинг ўзи таъсир зонасида бўлган бу икки омил: аорта кенгайишини тўхтатадиган дорилар йўқ ва чекишни ташлаш ишлайди ва кузатувлар билан тасдиқланган. Бундан ташқари, аневризма деярли ҳеч қачон изоляция қилинган муаммо эмас - бу умумий томирлар шикастланиши фонида юзага келади ва бу бутун бошқарув режасини белгилайди.

Аневризма грудной аорты отличается по причинам и тактике: у молодых она часто связана с наследственными нарушениями соединительной ткани, в том числе с синдромом Марфана, и с двустворчатым аортальным клапаном. Для таких пациентов пороговые размеры операции ниже, а наблюдение начинается с молодого возраста.

Кимга скрининг керак

Ҳеч қандай аломатлар йўқлиги сабабли, ишлайдиган ягона ёндашув хавф остида бўлган одамларни мақсадли текширишдир. Биз қорин аортасининг оддий ултратовуш текшируви ҳақида гапирамиз: тайёргарликсиз, нурланишсиз, бир неча дақиқада.

  • Чекувчи ёки чеккан 65-75 ёшдаги эркаклар бир марталик скрининг учун энг мақбул гуруҳдир.
  • Ота-онаси, укаси ёки опа-сингилларида аорта аневризмаси бўлган 65 ёшдан ошган эркаклар
  • Узоқ вақт давомида чекиш ёки ирсий тарихга эга 65 ёшдан ошган аёллар
  • Бошқа артерияларнинг атеросклерози аллақачон аниқланган одамлар - каротид, коронар, оёқ артериялари
  • Узоқ муддатли, ёмон назорат қилинадиган гипертензия билан оғриган беморлар
  • Аневризмаси бўлган одамнинг биринчи даражали қариндошлари - жинсидан қатъи назар, одатда 50-55 ёшдан бошланади.

Агар битта ултратовуш нормал аорта диаметрини кўрсаца, кўпчилик одамлар келажакда уни такрорлашлари шарт эмас: кейинчалик аневризма пайдо бўлиш эҳтимоли жуда кичик. Агар кенгайиш аниқланса, одам олдиндан белгиланган частотада режалаштирилган кузатиш режимига ўтади. Тадқиқотнинг ўзи ҳеч қандай тайёргарликни ёки қимматбаҳо асбоб-ускуналарга мурожаат қилишни талаб қилмайди - оддий ултратовуш аппарати ва аортага қарашни сўраган мутахассис.

У мужчин аневризма брюшной аорты встречается в несколько раз чаще, чем у женщин, и именно поэтому программы скрининга во многих странах ориентированы прежде всего на них. Но у женщин аорта в норме уже, и разрыв происходит при меньшем диаметре — поэтому пороговые размеры для операции у них ниже, а найденная у женщины аневризма требует не менее серьёзного отношения.

Семптомлар, агар улар пайдо бўлса

Шикоятлар фақат баъзи беморларда учрайди, одатда катта аневризмалар бўлиб, улар ўзига хос эмас - улар умуртқа поғонаси ёки ошқозонга осонгина боғланиши мумкин. Шунинг учун сиз ўзингизнинг фаровонлигингизга эътибор қарата олмайсиз.

  • Қорин бўшлиғида пулсация ҳисси, айниқса орқа томонда ётганда
  • Қорин бўшлиғида, пастки орқа ёки ён томонда зерикарли, оғриқли оғриқ, овқатланиш ёки ҳаракат билан боғлиқ эмас
  • Ошқозон ва ичакларни сиқиш билан тез тўйинганлик ва оғирлик ҳисси
  • Кўкрак қафаси аневризмаси билан - овознинг хириллаши, доимий йўтал, ютиш қийинлиги, бел оғриғи
  • Аневризмадан қон қуйқалари томирларни тўсиб қўйса, оёқларда совуқлик ва оғриқ

Аневризма кўпинча қон томир жарроҳлар томонидан эмас, балки ултратовуш шифокорлари томонидан - бел оғриғи, буйрак тошлари ёки ошқозон муаммолари учун текширув пайтида кўрилади. Шунинг учун, олтмиш йилдан кейин қорин бўшлиғининг ултратовуш текширувини ўтказишда, мутахассисдан аортанинг диаметрини қўшимча равишда баҳолашни сўраш мантиқан тўғри келади: бу тадқиқотга бир дақиқа қўшади ва беморга - акс ҳолда ҳеч қачон пайдо бўлмаслиги мумкин бўлган маълумотлар.

Сочетание боли в животе или спине, пульсирующего образования и падения давления — классическая триада разрыва аневризмы. В этой ситуации нужна скорая помощь немедленно, а не наблюдение до утра и не самостоятельная поездка в поликлиникани.

Кузатиш: қанчалик тез-тез ўлчаш керак

Агар аневризма топилса, лекин унинг катталиги ҳали ҳам операция ҳажмидан узоқда бўлса, одам кузатиш режимига ўтади. Бу &қуот;ҳеч нарса қилмаслик&қуот; эмас, балки жуда аниқ режа: маълум назорат оралиғи, мақсадли қон босими ва чекишни тўлиқ тўхтатиш. Частотани фақат диаметрга боғлиқ, чунки бу эрда сизни бошқарадиган шикоятлар йўқ.

  1. Диаметр 3,0–3,9 см — ультразвуковой контроль обычно раз в 2–3 года.
  2. Диаметр 4,0–4,9 см — контроль примерно раз в год.
  3. Диаметр 5,0–5,4 см — контроль каждые 6 месяцев и обсуждение сроков операции с сосудистым хирургом.
  4. На любом этапе — полный отказ от курения: это единственный доказанно влияющий на скорость роста фактор, который зависит от самого пациента.
  5. Контроль артериального давления: чем ниже нагрузка на стенку, тем медленнее растёт аневризма.
  6. Статины и лечение сопутствующего атеросклероза — они не уменьшают аневризму, но снижают общий сердечно-сосудистый риск, от которого такие пациенты чаще всего и погибают.

Бир амалий нуқта: Ултратовуш ва КТ аортани бироз бошқача ўлчайди ва усуллар орасидаги 2-4 мм фарқ кенг тарқалган ва ўсиш белгиси эмас. Шунинг учун динамикада худди шу усул билан олинган натижалар таққосланади ва олдинги хулосалар сақланиб қолади. Олдинги фотосуратларга кириш имкони бўлган жойда кузатиш яхшироқдир: кейин ўсиш бир хил миқёсда баҳоланади.

Прирост более 1 см в год — самостоятельное показание к операции даже при диаметре меньше порогового. Поэтому важна не разовая цифра, а измерения в динамике, желательно одним и тем же методом.

Қачон ва қандай операция қилиш керак

Электив жарроҳлик ёрилиш хавфи операциянинг ўзи хавфидан юқори бўлганда муҳокама қилинади. Умумий қабул қилинган кўрсатмалар қорин аортасининг диаметри эркакларда 5,5 см, аёлларда эса тахминан 5,0 см, тез ўсиши ва ҳажмидан қатъи назар, аневризма билан боғлиқ оғриқдир.

  • Очиқ протез - аневризма майдони синтетик протез билан алмаштирилади. Операция кўпроқ шикастлидир, аммо натижа узоқ давом этади ва бир хил частотада умрбод визуал мониторингни талаб қилмайди.
  • Эндопротезни стент грефти билан алмаштириш - ингуинал артериялардаги понксиёнлар орқали аневризмал қопни ичкаридан қон оқимидан чиқариб ташлайдиган аортага қопланган рамка юборилади. Камроқ травма, тезроқ тикланиш
  • Усулни танлаш анатомия билан белгиланади: аневризма бўйинининг узунлиги ва бурчаги, ёнбош артерияларнинг ҳолати, шунингдек, ёш ва бирга келадиган касалликлар
  • Эндопростетикадан сўнг, қоннинг рамкадан ўтиб, сумкага оқиб чиқаётганини тезда сезиш учун мунтазам мониторинг талаб қилинади.

Ёриқ учун шошилинч жарроҳлик техник жиҳатдан ўхшаш, аммо унинг натижалари тубдан ёмонроқ: тана аллақачон катта қон йўқотишига дучор бўлган. Режалаштирилган ва фавқулодда аралашув ўртасидаги фарқ ўз вақтида ултратовуш текширувининг нархидир.

Люди с аневризмой аорты чаще погибают не от неё самой, а от инфаркта и инсульта: атеросклероз редко ограничивается одним сосудом. Поэтому программа ведения всегда шире, чем наблюдение за диаметром, и включает контроль холестерина и давления, оценку состояния сердца и сонных артерий.

Нима ёрилиш хавфини камайтиради

Беморлар деярли ҳар доим уларга нима боғлиқлигини сўрашади. Жавоб кўринадиганидан қисқароқ: аортанинг аллақачон мавжуд бўлган кенгайишига дорилар билан таъсир қилиш мумкин эмас, лекин унинг ўсишини секинлаштириш ва ёрилиш эҳтимолини камайтириш жуда мумкин ва бу эрда одамнинг ўзининг ҳиссаси катта.

  1. Полностью бросить курить — самый значимый шаг, напрямую замедляющий рост аневризмы.
  2. Держать артериальное давление в целевых значениях, принимая препараты регулярно, а не «когда голова болит».
  3. Не пропускать назначенные контрольные исследования: интервал определяется размером, а не самочувствием.
  4. Избегать экстремальных натуживаний и подъёма предельных тяжестей, при этом сохраняя обычную умеренную активность.
  5. Лечить хронический кашель и запоры, при которых резко повышается внутрибрюшное давление.
  6. Иметь при себе информацию о диагнозе и размере аневризмы: при внезапной боли в животе это ускоряет постановку правильного диагноза в приёмном отделении.
Полезная привычка для человека с известной аневризмой — держать в телефоне или кошельке короткую записку: диагноз, последний измеренный диаметр, дата исследования и препараты, которые он принимает. При разрыве пациент часто не в состоянии сам всё это рассказать, а разница в несколько минут при постановке диагноза в приёмном отделении здесь имеет прямое значение.

Кўп бериладиган саволлар: Аорта аневризмаси

Аневризмани ўзингиз ҳис қила оласизми?+
Қоида тариқасида, йўқ. Аксарият аневризмалар ёрилиб кетгунга қадар асемптоматикдир ва қорин бўшлиғида камдан-кам пулсация фақат катта ўлчамларда ва нозик одамларда пайдо бўлади. Шунинг учун ташхис сезгилар билан эмас, балки ултратовушда диаметрни ўлчаш орқали амалга оширилади.
Жарроҳлик қандай ҳажмни талаб қилади?+
Қорин бўшлиғи аортаси учун бенчмарклар эркакларда 5,5 см ва аёлларда тахминан 5,0 см, шунингдек, йилига 1 см дан ортиқ ўсиш ёки кичикроқ ўлчамдаги аломатлар пайдо бўлиши. Якуний қарор қон томир жарроҳ томонидан анатомия ва бирга келадиган касалликларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилинади.
Аневризмани дори билан камайтириш мумкинми?+
Йўқ Ҳеч қандай дори аортанинг аллақачон шаклланган кенгайишини камайтиради. Даволаш ўсишни секинлаштиришга ва умумий хавфни камайтиришга қаратилган: чекишни ташлаш, қон босимини назорат қилиш, статинлар. Аневризмани йўқ қилишнинг ягона усули - бу жарроҳлик.
Агар сизда аневризма бўлса, спортга рухсат бериладими?+
Ўртача аеробик машқлар - юриш, велосипедда юриш, сузиш - одатда тақиқланмайди ва юрак учун фойдалидир. Ҳаддан ташқари оғирликларни кўтариш ва нафасингизни ушлаб туриш билан машқларни чекланг, бунда босим кескин кўтарилади. Даволовчи шифокор ўлчамини ҳисобга олган ҳолда махсус рамкаларни номлайди.
Аневризма мерос бўлиб ўтадими?+
Мойиллик ҳақиқатан ҳам мерос бўлиб ўтади: биринчи даражали қариндошларда хавф ўртача даражадан сезиларли даражада юқори. Шунинг учун аневризма билан оғриган беморнинг ака-ука ва опа-сингиллари ва болаларига одатда 50-55 ёшдан бошлаб аортанинг ултратовуш текширувидан ўтиш тавсия этилади.
Агар сизда маълум аневризма бўлса, тўсатдан кучли қорин оғриғи бўлса, нима қилиш керак?+
Зудлик билан тез ёрдам чақиринг ва аневризманинг ташхиси ва ҳажми ҳақида хабар беринг. Сиз кутишингиз, оғриқ қолдирувчи воситаларни қабул қилишингиз ва ўзингиз ҳайдашингиз мумкин эмас: ёрилиш содир бўлганда, ҳисоблаш ўнлаб дақиқаларни ташкил қилади ва ташхис ҳақидаги маълумотлар шифокорларнинг тўғри ҳаракатларини кескин тезлаштиради.

Материалда келтирилган маълумот маълумот характерига эга ва шифокор маслаҳатини алмаштирмайди. Ташхис ва даволаш усулини фақат малакали шифокор кўрикдан кейин белгилайди.

Аорта аневризмаси: Тошкентда қаерда даволанади

Плановая операция при аневризме брюшной аорты сопровождается несопоставимо меньшим риском, чем экстренное вмешательство при разрыве, — именно поэтому решение принимают заранее, по размеру, а не по самочувствию. Консультация сосудистого хирурга и ультразвуковое исследование аорты в Ташкенте:

Тошкент ш., Миробод тумани, кўч. Ойбек, 34д
М Тошкент 🚶 550 м
М Ойбек 🚶 850 м
М Космонавтлар 🚶 1.3 км
🚌 Яқин бекат 🚶 150 м · автобуслар: 22
Тошкент, А-Югнаки, Проектная кўчаси, Г-40 белгиси ТТЗ, бозор
🚌 Яқин бекат 🚶 30 м · автобуслар: 1, 17, 25
Пн–Пт:09:00–17:00
Ҳозир ёпиқ
Тошкент ш., Шайхонтаур тумани, кўч. Анҳор буйи, 18д, Белгиланган манзил: Солиқ идорас...
М Мустақиллик майдони 🚶 750 м
М Алишер Навоий 🚶 850 м
М Ўзбекистон 🚶 1.1 км
🚌 Яқин бекат 🚶 260 м · автобуслар: 28, 44, 46, 57
Пн–Пт:07:30–18:00
Ҳозир ёпиқ
Тошкент ш., Юнусобод тумани, кўч. Мойқўрғон
М Юнусобод 🚶 1.3 км
М Туркистон 🚶 1.3 км
М Шаҳристон 🚶 2.0 км
🚌 Яқин бекат 🚶 70 м · автобуслар: 43, 51
Пн–Пт:08:00–19:00
Ҳозир ёпиқ
Тошкент шаҳри, Яккасарой тумани, Тадбиркор, 76/1 уй.
М Ойбек 🚶 300 м
М Космонавтлар 🚶 450 м
М Ўзбекистон 🚶 950 м
🚌 Яқин бекат 🚶 160 м · автобуслар: 57
Пн–Пт:09:00–17:00
Ҳозир ёпиқ
Тошкент ш., Олмазор тумани, кўч. Уста Олим, 159д
М Ғафур Ғулом 🚶 2.2 км
М Минор 🚶 2.3 км
М Абдулла Қодирий 🚶 2.3 км
🚌 Яқин бекат 🚶 190 м · автобуслар: 5
Пн–Пт:09:00–17:00
Ҳозир ёпиқ

ХКТ-10 (МКБ-10) коди

Халқаро таснифдаги расмий кодлар — тиббий ҳужжатлар ва статистикада шу код ёзилади.

Бошқа касалликлар: Ангиология

Ёзилиш