Нима учун аневризма хавфли?
Аорта девори доимо қон босими остида. Унинг эластик толалари вайрон бўлганда, майдон чўзила бошлайди ва кейин оддий физика кучга киради: идиш қанчалик кенг бўлса, унинг деворининг бир хил босимдаги кучланиши шунчалик кучли бўлади. Шунинг учун аневризма тезлашув билан ўсади - кичик аневризма секин ўсади, каттаси анча тез ўсади ва ёрилиш хавфи силлиқ эмас, балки маълум бир диаметрдан кейин кескин ортади.
- Катта ёшдаги қорин аортасининг нормал диаметри тахминан 2 см; 3 см кенгайтма аллақачон аневризма ҳисобланади
- Диаметри 5 см гача, йил давомида ёрилиш хавфи паст; диаметри 6 см ёки ундан кўп бўлса, у баланд бўлади
- Ёриқ катта ички қон кетишига олиб келади; беморларнинг аксарияти касалхонага боришга вақтлари йўқ
- Йирилишдан ташқари, аневризмал қопда қон пıҳтıларı пайдо бўлади, уларнинг бўлаклари оёқ томирларини ёпиши мумкин.
- Алоҳида хавфли шакл - бу девор қатламлари орасига қон кирганда, аорта дисексиёну.
Ўсиш суръати одамдан одамга ўзгариб туради ва йилига ўртача бир неча миллиметрни ташкил қилади, аммо чекувчилар ва қон босими ёмон бошқариладиган одамларда сезиларли даражада юқори. Беморнинг ўзи таъсир зонасида бўлган бу икки омил: аорта кенгайишини тўхтатадиган дорилар йўқ ва чекишни ташлаш ишлайди ва кузатувлар билан тасдиқланган. Бундан ташқари, аневризма деярли ҳеч қачон изоляция қилинган муаммо эмас - бу умумий томирлар шикастланиши фонида юзага келади ва бу бутун бошқарув режасини белгилайди.
Кимга скрининг керак
Ҳеч қандай аломатлар йўқлиги сабабли, ишлайдиган ягона ёндашув хавф остида бўлган одамларни мақсадли текширишдир. Биз қорин аортасининг оддий ултратовуш текшируви ҳақида гапирамиз: тайёргарликсиз, нурланишсиз, бир неча дақиқада.
- Чекувчи ёки чеккан 65-75 ёшдаги эркаклар бир марталик скрининг учун энг мақбул гуруҳдир.
- Ота-онаси, укаси ёки опа-сингилларида аорта аневризмаси бўлган 65 ёшдан ошган эркаклар
- Узоқ вақт давомида чекиш ёки ирсий тарихга эга 65 ёшдан ошган аёллар
- Бошқа артерияларнинг атеросклерози аллақачон аниқланган одамлар - каротид, коронар, оёқ артериялари
- Узоқ муддатли, ёмон назорат қилинадиган гипертензия билан оғриган беморлар
- Аневризмаси бўлган одамнинг биринчи даражали қариндошлари - жинсидан қатъи назар, одатда 50-55 ёшдан бошланади.
Агар битта ултратовуш нормал аорта диаметрини кўрсаца, кўпчилик одамлар келажакда уни такрорлашлари шарт эмас: кейинчалик аневризма пайдо бўлиш эҳтимоли жуда кичик. Агар кенгайиш аниқланса, одам олдиндан белгиланган частотада режалаштирилган кузатиш режимига ўтади. Тадқиқотнинг ўзи ҳеч қандай тайёргарликни ёки қимматбаҳо асбоб-ускуналарга мурожаат қилишни талаб қилмайди - оддий ултратовуш аппарати ва аортага қарашни сўраган мутахассис.
Семптомлар, агар улар пайдо бўлса
Шикоятлар фақат баъзи беморларда учрайди, одатда катта аневризмалар бўлиб, улар ўзига хос эмас - улар умуртқа поғонаси ёки ошқозонга осонгина боғланиши мумкин. Шунинг учун сиз ўзингизнинг фаровонлигингизга эътибор қарата олмайсиз.
- Қорин бўшлиғида пулсация ҳисси, айниқса орқа томонда ётганда
- Қорин бўшлиғида, пастки орқа ёки ён томонда зерикарли, оғриқли оғриқ, овқатланиш ёки ҳаракат билан боғлиқ эмас
- Ошқозон ва ичакларни сиқиш билан тез тўйинганлик ва оғирлик ҳисси
- Кўкрак қафаси аневризмаси билан - овознинг хириллаши, доимий йўтал, ютиш қийинлиги, бел оғриғи
- Аневризмадан қон қуйқалари томирларни тўсиб қўйса, оёқларда совуқлик ва оғриқ
Аневризма кўпинча қон томир жарроҳлар томонидан эмас, балки ултратовуш шифокорлари томонидан - бел оғриғи, буйрак тошлари ёки ошқозон муаммолари учун текширув пайтида кўрилади. Шунинг учун, олтмиш йилдан кейин қорин бўшлиғининг ултратовуш текширувини ўтказишда, мутахассисдан аортанинг диаметрини қўшимча равишда баҳолашни сўраш мантиқан тўғри келади: бу тадқиқотга бир дақиқа қўшади ва беморга - акс ҳолда ҳеч қачон пайдо бўлмаслиги мумкин бўлган маълумотлар.
Кузатиш: қанчалик тез-тез ўлчаш керак
Агар аневризма топилса, лекин унинг катталиги ҳали ҳам операция ҳажмидан узоқда бўлса, одам кузатиш режимига ўтади. Бу &қуот;ҳеч нарса қилмаслик&қуот; эмас, балки жуда аниқ режа: маълум назорат оралиғи, мақсадли қон босими ва чекишни тўлиқ тўхтатиш. Частотани фақат диаметрга боғлиқ, чунки бу эрда сизни бошқарадиган шикоятлар йўқ.
- Диаметр 3,0–3,9 см — ультразвуковой контроль обычно раз в 2–3 года.
- Диаметр 4,0–4,9 см — контроль примерно раз в год.
- Диаметр 5,0–5,4 см — контроль каждые 6 месяцев и обсуждение сроков операции с сосудистым хирургом.
- На любом этапе — полный отказ от курения: это единственный доказанно влияющий на скорость роста фактор, который зависит от самого пациента.
- Контроль артериального давления: чем ниже нагрузка на стенку, тем медленнее растёт аневризма.
- Статины и лечение сопутствующего атеросклероза — они не уменьшают аневризму, но снижают общий сердечно-сосудистый риск, от которого такие пациенты чаще всего и погибают.
Бир амалий нуқта: Ултратовуш ва КТ аортани бироз бошқача ўлчайди ва усуллар орасидаги 2-4 мм фарқ кенг тарқалган ва ўсиш белгиси эмас. Шунинг учун динамикада худди шу усул билан олинган натижалар таққосланади ва олдинги хулосалар сақланиб қолади. Олдинги фотосуратларга кириш имкони бўлган жойда кузатиш яхшироқдир: кейин ўсиш бир хил миқёсда баҳоланади.
Қачон ва қандай операция қилиш керак
Электив жарроҳлик ёрилиш хавфи операциянинг ўзи хавфидан юқори бўлганда муҳокама қилинади. Умумий қабул қилинган кўрсатмалар қорин аортасининг диаметри эркакларда 5,5 см, аёлларда эса тахминан 5,0 см, тез ўсиши ва ҳажмидан қатъи назар, аневризма билан боғлиқ оғриқдир.
- Очиқ протез - аневризма майдони синтетик протез билан алмаштирилади. Операция кўпроқ шикастлидир, аммо натижа узоқ давом этади ва бир хил частотада умрбод визуал мониторингни талаб қилмайди.
- Эндопротезни стент грефти билан алмаштириш - ингуинал артериялардаги понксиёнлар орқали аневризмал қопни ичкаридан қон оқимидан чиқариб ташлайдиган аортага қопланган рамка юборилади. Камроқ травма, тезроқ тикланиш
- Усулни танлаш анатомия билан белгиланади: аневризма бўйинининг узунлиги ва бурчаги, ёнбош артерияларнинг ҳолати, шунингдек, ёш ва бирга келадиган касалликлар
- Эндопростетикадан сўнг, қоннинг рамкадан ўтиб, сумкага оқиб чиқаётганини тезда сезиш учун мунтазам мониторинг талаб қилинади.
Ёриқ учун шошилинч жарроҳлик техник жиҳатдан ўхшаш, аммо унинг натижалари тубдан ёмонроқ: тана аллақачон катта қон йўқотишига дучор бўлган. Режалаштирилган ва фавқулодда аралашув ўртасидаги фарқ ўз вақтида ултратовуш текширувининг нархидир.
Нима ёрилиш хавфини камайтиради
Беморлар деярли ҳар доим уларга нима боғлиқлигини сўрашади. Жавоб кўринадиганидан қисқароқ: аортанинг аллақачон мавжуд бўлган кенгайишига дорилар билан таъсир қилиш мумкин эмас, лекин унинг ўсишини секинлаштириш ва ёрилиш эҳтимолини камайтириш жуда мумкин ва бу эрда одамнинг ўзининг ҳиссаси катта.
- Полностью бросить курить — самый значимый шаг, напрямую замедляющий рост аневризмы.
- Держать артериальное давление в целевых значениях, принимая препараты регулярно, а не «когда голова болит».
- Не пропускать назначенные контрольные исследования: интервал определяется размером, а не самочувствием.
- Избегать экстремальных натуживаний и подъёма предельных тяжестей, при этом сохраняя обычную умеренную активность.
- Лечить хронический кашель и запоры, при которых резко повышается внутрибрюшное давление.
- Иметь при себе информацию о диагнозе и размере аневризмы: при внезапной боли в животе это ускоряет постановку правильного диагноза в приёмном отделении.