Нега элка силжийди?
Елка бўғимини тее устида жойлашган голф тўпи деб ҳисоблаш мумкин: елка суягининг боши катта, скапуланинг уяси эса саёз ва деярли текис. Улар суяклар билан эмас, балки юмшоқ тузилмалар - бўшлиқнинг четида жойлашган хафтага лаб, уни тахминан бир ярим баравар чуқурлаштирадиган, лигаментли артикуляр капсула ва ротатор манжетнинг мушаклари билан бирлаштирилган. Ушбу тузилмалар бузилмаган экан, элка оғир юк остида ҳам барқарор бўлади. Қўл кескин орқага ва ташқарига тортилганда - ўғирланган қўлга тушганда, улоқтирганда, жангда - капсула ва лаб бунга дош беролмайди ва бош олдинга силжийди.
- Ўғирланган ва ташқарига бурилган қўл устига тушиш энг кенг тарқалган механизмдир
- Алоқа спорт турлари: кураш, жанг санъати, қўл тўпи, волейбол, баскетбол
- Узатилган қўлга ўткир отиш ёки зарба
- Йўл ҳаракати шикастланиши
- Туғма ортиқча бўғимларнинг ҳаракатчанлиги ва бириктирувчи тўқималарнинг заифлиги
- Соқчилик ёки электр токи уриши орқа дислокациянинг камдан-кам учрайдиган сабаби бўлиб, кўпинча ўтказиб юборилади
Дислокация нимага ўхшайди?
Дислокация моменти одатда шубҳасиздир: кучли оғриқ, қўлнинг розеткадан чиқиб кетганлиги ва уни ҳаракатга келтира олмаслик ҳисси. Шахс шикастланган қўлни соғлом қўл билан қўллаб-қувватлайди ва уни танага босади ёки аксинча, уни бир оз ўғирланган ҳолда ушлаб туради. Елканинг контури ўзгаради: делтоид мушакнинг думалоқ чизиғи йўқолади, элка бурчакли бўлади ва скапуланинг ташқи четида чуқурчага пайдо бўлади - бу эрда бош бўлган.
- Қўлингизни ҳаракатлантиришга энг кичик уриниш билан кучаядиган ўткир оғриқ
- Елканинг юмалоқ контурини йўқотиш, акромион остида кўринадиган қадам
- Одам ўзгартира олмайдиган қўлнинг мажбурий позицияси
- Баҳор қаршилиги: шифокор қўлнинг аввалги ҳолатига қайтишини ҳис қилади
- Қўлнинг қисқариши ёки аксинча, чўзилиши ҳисси
- Баъзан - элканинг ташқи юзаси бўйлаб уйқусизлик
Муҳим тафсилот: кекса одамларда клиник кўриниш хиралашган ва дислокация кўпинча катта туберкуляр ёки ҳумерус бўйинининг синиши билан бирлаштирилади. Агар қисқаргандан кейин қирқ беш ёшдан ошган одам қўлини мустақил равишда кўтаролмаса, бу &қуот;шунчаки оғриқли&қуот; эмас - бу ротатор манжетнинг йиртилиши ўзини шундай намоён қилади, бу ёш гуруҳида дислокация жуда тез-тез учрайди ва алоҳида даволанишни талаб қилади.
Биринчи ёрдам ва нима учун уни ўзингиз мослаштира олмайсиз
Клиникага келишдан олдин ягона тўғри вазифа ҳеч қандай зарар этказмасликдир. Қўлни энг қулай ҳолатда маҳкамлаш, совуқ қўллаш ва одамни имкон қадар тезроқ травматологга олиб бориш керак. Филмлар ва видеоларда кўрсатилган барча маълум қисқартириш усуллари касалхонада, беҳушлик остида ва фақат рентген нуридан кейин амалга оширилади.
- Зафиксируйте руку косынкой или широкой повязкой в том положении, которое человек принял сам, не пытаясь его исправить.
- Приложите холод через ткань на 15–20 минут.
- Снимите с руки кольца и часы — отёк нарастает быстро.
- Не давайте есть и пить: возможно, потребуется наркоз.
- Доставьте пострадавшего в клиникау как можно быстрее, лучше в первые часы.
- Не тяните, не дёргайте и не вращайте руку.
Қайта жойлаштириш ва кейин нима бўлади
Клиникада дислокация оғриқни йўқотиш остида - маҳаллий, томир ичига ёки беҳушлик остида, шикастланиш ёшига ва мушакларнинг кучланишига қараб камаяди. Мушаклар бўшашган бўлса, бош деярли ҳеч қандай куч сарфламасдан ўз жойига қайтадиган бир нечта юмшоқ усуллар мавжуд. Қисқартирилгандан сўнг дарҳол назорат фотосурати олинади: бу бошнинг тўғри жойлаштирилганлигини ва илгари кўринмайдиган синиш йўқлигини тасдиқлайди.
- Вправление под обезболиванием, максимально бережно и без рывков.
- Контрольный рентген после вправления — обязательный этап.
- Проверка чувствительности кожи плеча и силы мышц: подмышечный нерв страдает нередко, и это нужно зафиксировать сразу.
- Иммобилизация повязкой или ортезом. Срок зависит от возраста: у молодых обычно около 3 недель, у пожилых иммобилизация короче, чтобы не получить контрактуру сустава.
- МРТ или КТ через некоторое время после травмы — для оценки хрящевой губы, костного дефекта впадины и состояния вращательной манжеты.
- Повторный осмотр через 2–3 недели с проверкой силы отведения руки — именно тогда становится ясно, не пропущен ли разрыв вращательной манжеты.
- Реабилитация с постепенным восстановлением объёма движений и силы мышц-стабилизаторов.
Иммобилизация чексиз эмас. Қирқ ёшдан ошган одамларда узоқ муддатли фиксация дислокациянинг ўзидан кўра хавфлироқдир: элка тезда қотиб қолади ва ҳаракатларнинг доимий чекланиши ривожланади, бу беқарорликдан кўра даволаш қийинроқ. Шунинг учун, бу ёш гуруҳида улар эрта эҳтиёткорлик билан ҳаракатларга қайтадилар.
Одатий дислокация: нега элка уча бошлайди
Дислокация қилинган элканинг асосий муаммоси эпизоднинг ўзи эмас, балки кейин нима содир бўлади. Биринчи дислокация пайтида хафтага лабрум гленоид бўшлиғининг олдинги четидан йиртилиб кетади - бу жароҳат Банкарт жароҳати деб аталади. Шу билан бирга, розетканинг четидан тушкун нуқсон, ҳумерал бошнинг орқа томонида қолади - Ҳилл-Сачс лезёни. Агар лаб ўсмаса, бўшлиқнинг олд қирраси чекловсиз қолади ва ҳар бир кейинги дислокация камроқ ва камроқ ҳаракат натижасида содир бўлади: биринчи навбатда спорт пайтида, кейин кўйлаги кийишга ҳаракат қилганда, кейин уйқуда.
Биринчи такрорий дислокациядан анча олдин характерли огоҳлантириш пайдо бўлади: одам қўлини орқага ва юқорига кўтаради - юқори токчага чўзилади, тебраниш, тўшакда бурилиш - ва ичкарида елка чиқиб кетаётганини ҳис қилади. У инстинктив равишда ҳаракат қилишни тўхтатади. Бу ҳолат қўрқув деб аталади ва бу деярли ҳар доим бўғимнинг олдинги тўсиғи вайрон қилинганлигини англатади. Айнан шу босқичда, бешинчи дислокациядан кейин эмас, балки ортопед билан суҳбат энг фойдали бўлади: бўшлиқнинг қирраси бузилмаган экан, барқарорликни тиклаш техник жиҳатдан осонроқ ва натижа ишончлироқ бўлади.
- Биринчи дислокация ёши энг кучли омил ҳисобланади: 20-25 ёшгача бўлган ўсмирлар ва ёшларда такрорланиш хавфи жуда юқори, 40 ёшдан кейин эса сезиларли даражада паст бўлади.
- Спорт билан алоқа қилиш ва кўтарилган қўллар билан ишлаш
- Туғма бўғимларнинг гипермобиллиги
- Бир неча дислокациядан сўнг гленоиднинг олдинги четининг суяк нуқсони
- Биринчи эпизоддан кейин реабилитация қилишдан бош тортиш
- Такрорий дислокациялар учун ўз-ўзини камайтириш, зарарни кучайтиради
Ҳар бир янги дислокация билан бўшлиқнинг қирраси ўчирилади, нуқсон ўсади ва бир нуқтада оддийгина лабни тиклаш этарли эмас. Шунинг учун замонавий ёндашув ўнинчи эпизодни кутмасликдир: ёш спортчи учун жарроҳлик биринчи дислокациядан кейин кўпинча муҳокама қилинади ва иккинчи ёки учинчидан кейин у асосий вариантга айланади.
Жарроҳлик ва реабилитация
Иккита асосий вариант мавжуд ва улар орасидаги танлов афзал кўришга эмас, балки бўшлиқда суяк нуқсони мавжудлигига боғлиқ. Артроскопик Банкарт жарроҳлиги понксиёнлар орқали амалга оширилади: йиртилган хафтага тушадиган лаб ўз жойига қайтарилади ва олдинги тўсиқни тиклаб, анкерлар билан ўрнатилади. Бўшлиқнинг қирраси аллақачон вайрон бўлганда, лабни тикиш учун ҳеч нарса йўқ, кейин эса Латаргет операцияси амалга оширилади - бириктирилган мушаклари бўлган суяк бўлаги бўшлиқнинг олдинги четига силжийди, бу ҳам суяк таянчини, ҳам қўшимча таянч ҳосил қилади.
- Первые недели после операции — фиксация в ортезе, движения по разрешённому врачом объёму.
- Затем — постепенное восстановление подвижности, в первую очередь наружной ротации, самой уязвимой после пластики.
- Кейинги — силовая работа с мышцами вращательной манжеты и стабилизаторами лопатки.
- Возвращение к бытовой активности обычно в течение 1,5–3 месяцев, к контактному спорту — не раньше 5–6 месяцев и по функциональным тестам, а не по календарю.
- При консервативном ведении после первого вывиха акцент делают на тех же мышцах: сильная манжета и правильная работа лопатки реально снижают риск рецидива.
Яна бир иштирокчи бор, у ҳақида деярли гапирилмайди - элкама пичоғи. Елка бўғими унга таянади ва агар элкама пичоғи кўкрагига босилмаса ва қўлни кўтаришда ўз вақтида айланмаса, бутун юк капсула ва лигаментларга ўтказилади. Шунинг учун, малакали тикланиш дастурида серратус антериор ва пастки трапезиус мушакларидаги машқлар элканинг ўзида ишлашдан кам жой эгаллайди. Бу шунингдек, думббеллларнинг чексиз латерал кўтарилиши нега беқарорлик муаммосини ҳал қилмаслигини тушунтиради: улар бошни розеткада ушлаб турмайдиган делтоид мушакни юклайди.