Ким хавф остида
Б12 витамини бошқаларига қараганда сўрилиши қийинроқ. Унинг қонга кириши учун кетма-кет бир нечта шартлар зарур: витамин озиқ-овқат билан таъминланиши керак, ошқозон кислота ва махсус оқсил - ички омил ажратиши керак, ингичка ичакнинг охирги қисми бузилмаган ва уни қабул қила оладиган бўлиши керак. Ушбу босқичларнинг ҳар қандайида муваффақияцизлик этишмовчиликка олиб келади, шунинг учун хавф гуруҳлари жуда фарқ қилади - қаттиқ вегетарианлардан тортиб ошқозон жарроҳлигидан ўтган одамларгача.
- Қаттиқ вегетарианлар ва вегетарианлар: Б12 витамини деярли фақат ҳайвонларнинг озиқ-овқатларида мавжуд
- 60 ёшдан ошган одамлар - ёши билан, ошқозон кислоталилиги ва озиқ-овқатдан витамин олиш қобилияти пасаяди
- Атрофик гастрит ва ошқозоннинг отоиммüн шикастланиши: ички омил ишлаб чиқарадиган ҳужайралар ишлашни тўхтатади - бу классик зарарли анемия.
- Метформиндан узоқ муддатли фойдаланиш
- Ошқозон кислоталилигини камайтирадиган дори-дармонларни узоқ муддатли қўллаш
- Ошқозон жарроҳлиги, шу жумладан резекция ва бариатрик жарроҳлик
- Ингичка ичак касалликлари: Крон касаллиги, çöляк касаллиги, ёнбош ичакни олиб ташлашдан кейинги ҳолат
- Спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- Кўкрак сути билан озиқланган чақалоқлар, агар онаси вегетариан диетасига риоя қилса
- Илгари ичак паразитлари, хусусан, кенг тасмасимон чувалчанг билан инфекцияси
- Сурункали панкреатит ва оғир овқат ҳазм қилиш касалликлари
- Азот оксидини мунтазам равишда ишлатиш, шу жумладан тиббий бўлмаган сабабларга кўра - бу витаминнинг фаол шаклини йўқ қилади.
Кексалар алоҳида эътиборга лойиқдир. Улар гўшт ва сут маҳсулотлари билан тўйимли диетада ҳам этишмовчиликни ривожлантирадилар: ёши билан ошқозоннинг кислоталилиги пасаяди ва озиқ-овқат оқсиллари билан боғлиқ витамин оддийгина чиқарилмайди. Шу билан бирга, биринчи кўринишлар - унутувчанлик, беқарорлик, тушкунлик - ёшга осонлик билан боғлиқ ва йиллар давомида ҳеч ким оддий тестни тайинламаган.
Қандай қилиб у ўзини намоён қилади
Расм учта белгилар гуруҳидан иборат: қондан, асаб тизимидан ва овқат ҳазм қилишдан. Уларнинг пайдо бўлиш тартиби ҳар қандай бўлиши мумкин ва гемоглобин ҳали ҳам нормал бўлса, неврологик аломатлар пайдо бўлиши мумкин.
- Заифлик, чарчоқ, нафас қисилиши, тери ва склерада сарғиш рангга эга рангпарлик
- Тилнинг ёниши ва оғриғи, силлиқ ва ёрқин қизил рангга эга бўлади, таъми хиралашади
- Оёқ ва қўлларда уйқусизлик, карıнсаланма, игналар ва ёниш ҳисси, одатда иккала томондан носимметрик тарзда
- Тана позициясининг туйғуси бузилган: беқарор юриш, зулматда ёмон мувозанат
- Оёқларда мушаклар кучсизлиги, чидамлиликнинг пасайиши
- Бош олдинга эгилганида умуртқа поғонаси бўйлаб отиш ҳисси камдан-кам учрайдиган, аммо йўлларнинг шикастланишининг характерли белгисидир.
- Хотиранинг бузилиши, бепарволик, тушкунлик, асабийлашиш; кекса одамларда деманснинг бошланиши билан янглишди
- Иштаҳанинг пасайиши, қорин бўшлиғида оғирлик, беқарор нажас, вазн йўқотиш
- Қўллар ва бурмалардаги терининг муддатидан олдин кулранг ва қорайиши кам учрайдиган, аммо яхши тавсифланган аломатдир.
- Болаларда - ривожланишнинг кечикиши, летаргия, вазн ортишида кечикиш ва аллақачон олинган кўникмаларни йўқотиш
Неврологик кўринишлар одатда пастдан ва носимметрик тарзда бошланади: биринчи навбатда оёқлар, кейин оёқлар, кейин эса қўллар. Бирор киши буни турли йўллар билан тасвирлайди - &қуот;гўё мен пайпоқ кийгандекман&қуот;, &қуот;оёқларим пахта каби&қуот;, &қуот;мен полни ҳис қилмайман&қуот;. Кейин юриш пайтида, айниқса қоронғида ёки қараш мувозанатни сақлашга ёрдам бермаса, беқарорлик мавжуд: душда кўзлар ёпиқ, ёмон ёритилган киришда. Ушбу белгилар витамин билан боғлиқ эмас ва одатда умуртқа поғонаси билан боғлиқ шубҳали муаммолар билан неврологга мурожаат қилади.
Текширув: анъанавий таҳлилда нима этишмаяпти
Диагностика иккита муаммони ҳал қилади: этишмовчиликни тасдиқлаш ва нима учун пайдо бўлганлигини тушуниш. Иккинчи вазифа биринчисидан кам эмас, чунки у даволаниш курс ёки умрбод бўлишини аниқлайди.
- Общий анализ крови: эритроциты крупные, их мало, нередко снижены также лейкоциты и тромбоциты.
- Мазок крови: гиперсегментированные нейтрофилы — ранний и очень характерный признак.
- Витамин Б12 в сыворотке. Значение в нижней трети нормы дефицит не исключает.
- Гомоцистеин и метилмалоновая кислота — повышаются раньше, чем падает сам витамин, и точнее отражают нехватку в тканях.
- Фолиевая кислота: дефициты часто идут вместе и дают похожую картину крови.
- Ферритин: при сочетании с дефицитом железа эритроциты не будут крупными, и диагноз легко пропустить.
- Антитела к внутреннему фактору и к париетальным клеткам желудка, гастроскопия — поиск причины.
- Тиреотропный гормон: аутоиммунные болезни щитовидной железы часто сопутствуют пернициозной анемии.
- Билирубин и ЛДГ: при выраженном дефиците часть клеток разрушается ещё в костном мозге, и это отражается в биохимии.
- Осмотр невролога с проверкой чувствительности и равновесия — он фиксирует исходное состояние, с которым потом сравнивают результат лечения.
Бундан ташқари, тескари тузоқ ҳам мавжуд: темир ва Б12 нинг бир вақтнинг ўзида этишмаслиги, айниқса, ошқозон жарроҳлиги ва ичак касалликларидан кейин кам учрайди. Темир қизил қон ҳужайраларини кичик қилади, Б12 қизил қон ҳужайраларини катта қилади ва натижада уларнинг ўртача ҳажми мутлақо нормалдир. Бундай вазиятда умумий қон текшируви тинч кўринади, гарчи бир вақтнинг ўзида иккита дефицит мавжуд. Шунинг учун ферритин ва Б12 ни бир вақтнинг ўзида эмас, балки биргаликда кўриб чиқиш оқилона.
Фолат кислотаси билан ўз-ўзини даволашнинг хавфи қандай?
Фолик кислота ва Б12 витамини қон ҳужайраларининг этуклигининг бир хил босқичи учун жавобгардир, шунинг учун агар улардан бирининг этишмаслиги бўлса, таҳлил расми ўхшаш. Агар сизда Б12 танқислиги мавжуд бўлса, фолий кислотасини қабул қилсангиз, камқонлик ҳақиқатан ҳам камаяди: ҳужайралар анъанавий тарзда этуклаша бошлайди, гемоглобин ошади ва соғлиғингиз яхшиланади.
- Б12 этишмовчилиги ва фолий кислотаси этишмовчилиги билан қон расми деярли бир хил кўринади
- Фолик кислота фақат гематопоезни тузатади ва асаб толаларига таъсир қилмайди
- Анемия йўқолади, лекин неврологик зарар ёмонлашда давом этмоқда
- Камчиликни сезиш мумкин бўлган ягона эрта сигнал йўқолади
- Шунинг учун, агар Б12 танқислиги шубҳа қилинган бўлса, улар аввал синовдан ўтадилар ва шундан кейингина ҳамма нарсани олишади
Аммо фолий кислотаси асаб тизимига таъсир қилмайди. Нерв толаси қопламларини йўқ қилиш давом этмоқда ва асосий сигнал сигнали - қон тестидаги ўзгаришлар йўқолади. Бирор киши тузалганига ишонади, лекин ойлар ўтиб, у уйқусизлик, оёқларда заифлик ва тикланиши қийин бўлган юришнинг бузилиши билан бирга келади. Шунинг учун, агар Б12 танқислиги шубҳа қилинган бўлса, синовсиз &қуот;куч учун&қуот; мултивитаминлар хавфсиз эмас.
Даволаш ва ундан нимани кутиш керак
Витаминнинг ўзини тўлдириш оддий ва арзон қисмдир. Қийинчилик бошқача: муддатни тўғри аниқлаш ва ўртада тўхтамаслик, соғлигингиз аллақачон яхшиланган, аммо сабаб йўқолмаган.
- Восполнение витамина инъекционно или в высоких дозах внутрь — форму, схему и длительность определяет врач в зависимости от причины и тяжести.
- Первый ответ виден уже на 5–7-й день: в крови резко растёт число ретикулоцитов, молодых эритроцитов. Это признак того, что лечение работает.
- Гемоглобин обычно нормализуется за 6–8 недель, размер эритроцитов приходит в норму чуть позже.
- Неврологические симптомы уходят медленнее, месяцами, и восстанавливаются тем полнее, чем раньше начато лечение.
- При пернициозной анемии и после операций на желудке или кишечнике терапия пожизненная: причина не устраняется, витамин просто не может усваиваться из пищи.
- Веганам и вегетарианцам нужен постоянный источник витамина и регулярный контроль показателя, а не однократный курс.
Камдан-кам гапирадиган яна бир жиҳат: ошқозоннинг отоиммун шикастланиши билан нафақат ички омил ишлаб чиқарилиши таъсир қилади. Бундай гастрит ўз-ўзидан мониторингни талаб қилади, чунки вақт ўтиши билан у шиллиқ қаватдаги бошқа ўзгаришлар хавфини оширади. Шунинг учун, зарарли анемия билан оғриган беморга одатда инъэкция билан чекланмаслик тавсия этилади, лекин ҳар бир неча йилда бир марта гастроскопиядан ўтиш тавсия этилади - бу қайта суғурталаш эмас, балки ташхиснинг бир қисмидир.
Қанча вақтингиз қолди?
Жигар Б12 витаминини бир неча йил давомида сақлайди, бу ҳам яхши, ҳам ёмон янгилик. Яхши - чунки овқатланишдаги вақти-вақти билан хатолар хавфсиздир. Ёмон - чунки ҳайвонларнинг озиқ-овқат маҳсулотларини бутунлай йўқ қилган одам оқибатларини фақат 3-5 йил ўтгач, ўзгаришлар аллақачон тўплангандан кейин ҳис қилади.
- Анемия бошланишидан олдин, этишмовчилик йиллар давомида мавжуд бўлиши мумкин ва ҳеч қандай тарзда ўзини намоён қилмайди.
- Олти ойдан камроқ давом этадиган неврологик аломатлар одатда бутунлай ёки деярли бутунлай йўқолади
- Агар муддат бир йилдан ортиқ давом эца, баъзи бузилишлар абадий давом этади
- Шунинг учун юришнинг уйқучанлиги ва беқарорлиги таътилга ёки кейинги йилгача кечиктириш учун сабаб эмас.
- Ошқозон жарроҳлигидан кейин этишмовчилик тезроқ ривожланади - заҳиралар истеъмол қилинади ва этказиб бериш бутунлай тўхтайди.
- Болаларда деярли ҳеч қандай таъминот йўқ ва этишмовчилик йиллар эмас, балки ойлар давомида содир бўлади.
Хавф остида бўлганлар учун амалий ёрдам оддий ва арзон: йилига бир марта умумий қон рўйхати ва Б12 витамини даражасини ўтказинг. Бу вегетарианлар ва қаттиқ вегетарианлар, ошқозон ва ичакларда операциядан сўнг, метформин ва узоқ вақт давомида кислоталиликни камайтириш учун дори-дармонларни қабул қиладиган одамларга, шунингдек, олтмиш ёшдан ошган ҳар бир кишига тегишли. Бундай назорат ҳар қандай даволанишдан кўра арзонроқ ва асосий хавфни - кеч ташхисни бутунлай йўқ қилади.