Қандай қилиб узатилади ва ким ҳақиқатан ҳам хавф остида
Ўпка туберкулёзи фаол бўлган одам йўталганда, аксирганда, гапирганда ёки баланд овозда қўшиқ айтганда, микобактерия ҳавога айланади. Энг кичик томчилар узоқ вақт давомида тўхтатилган ҳолда қолади, айниқса, ёпиқ, ҳаваландıрıлмаян хонада. Шунинг учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган ижтимоий мавқе ёки уй тозалиги эмас, балки алоқанинг давомийлиги ва яқинлиги, шунингдек вентиляция. Туберкулёз қўл сиқиш, идиш-товоқ, кийим-кечак, чойшаб, озиқ-овқат ёки ўпиш орқали юқмайди - микобактерия фақат нафас олиш йўлларига киради.
Бундай ҳолатда, одатда, бир нафас этарли эмас. ИНФЕКЦИОН ҳаводаги патогеннинг концентрацияси ва яқин атрофда ўтказиладиган вақт масаласидир: кўчада қисқа йиғилиш деярли хавфсиздир, бироқ ҳаваландıрıлмамış хонада бир неча ҳафта ўтказиш бутунлай бошқа масала. Шунинг учун биринчи навбатда оила аъзолари ва бемор билан ёнма-ён ишлаётганлар кўрикдан ўтказилади. Ва худди шу сабабга кўра, оддий шамоллатиш ва қуёш нури оддий, аммо ҳақиқатан ҳам самарали ҳимоя чоралари бўлиб қолади: очиқ ҳавода ва ултрабинафша нурлар остида микобактериялар тезда ҳаётийлигини йўқотади.
- Фаол касалликка чалинган одам билан узоқ муддатли яқин алоқа энг муҳим омил ҳисобланади
- Қандли диабет - касалланиш хавфи бир неча баравар юқори ва курс янада оғирроқ
- ОИВ инфекцияси инфекциянинг касалликка ўтиши учун маълум бўлган энг кучли хавф омилидир
- Чекиш ва сурункали ўпка касалликлари
- Нотўғри овқатланиш, кам вазн, тикланишсиз оғир жисмоний меҳнат
- Иммунитет тизимини бостирадиган дори-дармонларни қабул қилиш, гормонлар билан даволаш, трансплантациядан кейинги ҳолат
- Сурункали стресс, уйқу этишмаслиги, жиддий касалликлар
- Камбағал шамоллатиш билан оломон жойларда ишлаш ва қолиш
ИНФЕКЦИОН ва касаллик турли хил нарсалардир
Дунё аҳолисининг катта қисми камида бир марта микобактерияларга дуч келган. Кўпчилик учун иммунитет тизими патоген билан курашади ва &қуот;иммурс&қуот; қилади: у танада фаол бўлмаган ҳолатда қолади, кўпаймайди, симптомларни келтириб чиқармайди ва бошқалар учун юқумли эмас. Бу ҳолат яширин сил инфекцияси деб аталади. Инфекцияланганларнинг фақат кичик бир қисми ҳаёт давомида ва одатда тананинг ҳимоя кучлари заифлашганда касал бўлиб қолади.
- Яширин инфекция: шикоятлар йўқ, ўпка нормал текшируви, тоза балғам, одам юқумли эмас
- Фаол сил касаллиги: расмда аломатлар ёки ўзгаришлар мавжуд, патоген кўпаяди, агар ўпка зарарланган бўлса, одам инфекция манбаи бўлиши мумкин.
- Ижобий Мантоух тести ёки қон тести инфекцияни кўрсатади, лекин ўз-ўзидан касаллик дегани эмас
- Яширин инфекциянинг касалликка айланиш хавфи ОИВ, диабет, иммуносупрессантлар билан даволаш ва йирик операциялардан кейин кескин ортади.
- Агар хавф юқори бўлса, шифокор яширин инфекция учун профилактик даволанишни буюриши мумкин - касалланиш эҳтимолини камайтирадиган қисқа курс.
Биринчи белгилар: нима учун икки ҳафта - бу муҳим босқич
Сил касаллиги камдан-кам ҳолларда ўткир бошланади. Одатда ҳамма нарса узоқ муддатли совуқ ёки &қуот;чекувчи бронхит&қуот; каби кўринади: одам йўталади, кечаси бир оз терлайди ва тезроқ чарчайди. Ҳарорат паст даражада сақланади, шунинг учун жиддий қабул қилинмайди. Ҳафталар ва ойлар ўтади, лекин ҳар доим тушунтириш бор - об-ҳаво, иш, аллергия. Шунинг учун бутун дунёда оддий скрининг қоидаси қабул қилинган: икки-уч ҳафтадан ортиқ давом этадиган йўтал, ҳатто одам ўзини умуман яхши ҳис қилса ҳам, сил касаллигини текширишни талаб қилади.
- Икки-уч ҳафтадан кўпроқ давом этадиган йўтал - дастлаб қуруқ, кейин балғам билан
- Заифлик ва чарчоқ, ишлашнинг пасайиши
- Кечаси терлар, баъзан кучли
- Паст даражадаги иситма, кўпинча кечқурун
- Иштаҳанинг пасайиши ва вазн йўқотиши
- Нафас олиш билан боғлиқ кўкрак оғриғи
- Жараён ўсиб бориши билан машғулот пайтида нафас қисилиши
- Гемоптизи жиддий, аммо мажбурий эмас ва эрта белги эмас.
Шуни ҳам унутмаслик керакки, сил касаллиги нафақат ўпка. Лимфа тугунлари, суяклар ва умуртқа поғонаси, буйраклар, ичаклар ва мия мембраналарига таъсир қилиши мумкин. Экстрапулмонер шакллар ҳавога тушмайди, лекин кейинчалик ташхис қилинади, чунки улар камроқ ўйланади.
Текширув: ташхисни ҳақиқатан ҳам тасдиқлайдиган нарса
- Флюорография или рентгенография органов грудной клетки — базовый и самый доступный метод выявления. Плановое обследование раз в год существует именно для того, чтобы находить болезнь до появления жалоб.
- Исследование мокроты на кислотоустойчивые бактерии — микроскопия, обычно несколько образцов, включая утренний.
- Молекулярно-генетический тест мокроты — за считанные часы обнаруживает ДНК микобактерии и одновременно показывает устойчивость к ключевому препарату. Это принципиально меняет тактику с самого начала.
- Посев мокроты на питательные среды с определением чувствительности — самый точный метод, но результат ждут недели.
- Компьютерная томография органов грудной клетки — уточняет характер и распространённость изменений, когда рентген неоднозначен.
- Проба Манту, кожная проба с рекомбинантным аллергеном или анализ крови на высвобождение интерферона — показывают инфицирование, важны у детей и при подозрении на латентную инфекцию.
- Общий и биохимический анализ крови, тест на ВИЧ, глюкоза крови — оценка фона, на котором развилась болезнь.
- При необходимости — бронхоскопия с забором материала, если мокроты нет или она неинформативна.
Даволаш: нима учун курс узоқ ва нима учун уни тарк этмаслик керак
Микобактерия жуда секин ўсади ва уйқу ҳолатида ноқулай шароитларни кутиши мумкин. Касалликнинг баъзи патогенлари деярли бўлинмайди ва дори-дармонлар уларга жуда оз таъсир қилади. Шунинг учун даволаниш ҳеч қачон қисқа бўлмайди: стандарт курс камида олти ой давом этади ва ҳар доим бир вақтнинг ўзида бир нечта дори-дармонларни ўз ичига олади - монотерапия билан қаршилик жуда тез ривожланади. Курс патогеннинг асосий қисми нобуд бўлган интенсив босқичга ва давомий босқичга бўлинади, унинг вазифаси қолган ҳаракациз шаклларни тугатиш ва касалликнинг қайтишини олдини олишдир.
- Схему и длительность подбирает фтизиатр по результатам определения чувствительности возбудителя.
- Приём препаратов проходит под непосредственным наблюдением медработника — эту стратегию называют ДОТС. Смысл не в контроле «за поведением», а в том, чтобы ни одна доза не была пропущена.
- Самочувствие улучшается обычно уже через 2-4 недели: уходят температура, потливость, возвращается аппетит. Это самая опасная точка курса, потому что появляется соблазн прекратить лечение.
- Прерванное лечение приводит к тому, что выживают наиболее устойчивые микобактерии. Развивается лекарственно устойчивая форма, лечение которой длится от полутора лет, тяжелее переносится и хуже заканчивается.
- Побочные эффекты возможны, и о них нужно сообщать врачу, а не отменять препараты самостоятельно: чаще всего схему можно скорректировать.
- Эффективность оценивают повторными анализами мокроты и снимками в установленные сроки.
Ташхисдан кейин яқинлар ва ҳаётнинг хавфсизлиги
- Балғамда патоген аниқланган фаол ўпка туберкулёзи билан касалланган одам юқумли ҳисобланади. Экстрапулмонер шакллар ва яширин инфекция билан бошқалар учун хавф йўқ.
- Самарали даволаниш билан чиқарилган бактериялар сони тезда камаяди: қоида тариқасида, икки-уч ҳафталик терапиядан сўнг бемор энди бошқаларга жиддий хавф туғдирмайди. Аниқ вақт шифокор томонидан тест натижаларига кўра белгиланади.
- Биринчи ҳафталарда оддий чора-тадбирлар муҳим аҳамиятга эга: шамоллатиш, иложи бўлса, алоҳида хона, алоқа қилганда ниқоб, йўталаётганда оғзингизни ёпиш, қуёш нури - микобактерия очиқ ҳавода ва ултрабинафша нурда тезда нобуд бўлади.
- Яқин атрофда яшовчи ҳар бир киши текширилиши керак: ўпканинг рентгенограммаси ва болалар учун тери тестлари. Бу расмиятчилик эмас, балки ҳали ҳеч нарсани ҳис қилмаганларда касалликни эрта босқичда топишнинг бир усули.
- Идишларни ва чойшабни одатдаги усулда ювиш кифоя - инфекция улар орқали юқмайди.
- Даволаниш вақтида чекиш ва спиртли ичимликларни истеъмол қилиш гиёҳвандликка чидамлилиги ва натижасини сезиларли даражада ёмонлаштиради; Протеинни этарли даражада истеъмол қилиш, аксинча, тикланишга ёрдам беради.
Курсни тугатгандан сўнг, одам нормал ҳаётга қайтади: иш, ўқиш, оила, спорт. Ўпкада чандиқ ўзгаришлари қолиши мумкин, улар фотосуратларда кўринади, даволанишни талаб қилмайди ва иш қобилиятини чекламайди. Муайян вақт давомида сил касаллиги бўйича мутахассиснинг кузатуви одамнинг абадий касал бўлиб қолиши учун эмас, балки ўз вақтида камдан-кам учрайдиган релапсни сезиш учун керак.
Ва охирги нарса тўғридан-тўғри айтишга арзийди. Ташхис қўйишдан қўрқишнинг энг хавфли оқибати ташхиснинг ўзи эмас, балки кечиктиришдир. Доимий йўтали бўлган одам бир неча ой давомида бронхитдан даволанади, &қуот;сил&қуот; сўзини эшитишдан қўрқади ва шу вақтгача ишга боришда, гавжум транспортда юришда ва болаларини қучоқлашда давом этади. Текширув бир неча кун давом этади ва аксарият ҳолларда ҳеч нарса билан тугамайди. Ва агар ташхис ҳали ҳам тасдиқланса, эрта босқич олти ойдан кейин умумий жараёнга қараганда тезроқ, осонроқ ва яхши натижалар билан даволанади.