Гипофиз бези билан нима содир бўлади
Гипофиз бези миянинг пастки қисмида жойлашган кичик без бўлиб, қалқонсимон без, буйрак усти безлари, тухумдонлар ва сут ишлаб чиқаришни бошқаради. Ҳомиладорлик даврида пролактин ишлаб чиқарадиган ҳужайралар туфайли унинг олдинги лоби деярли икки баравар кўпаяди, аммо қон таъминоти деярли ўсмайди. Без ўзини заиф ҳолатда топади. Агар туғруқ пайтида ёки ундан кейин босимнинг кескин пасайиши билан катта қон йўқотиш содир бўлса, гипофиз безига қон оқими кескин камаяди ва баъзи ҳужайралар ўлади. Вақт ўтиши билан уларнинг ўрнида чандиқ тўқимаси ёки бўш турсиса ҳосил бўлади.
- Ҳомиладорлик даврида гипофиз безининг кенгайиши
- Катта қон йўқотиш ва босимнинг пасайиши
- Антериор лобнинг ишемик некрози
- Бўш селла турсисанинг аста-секин шаклланиши
- Бир нечта гормонал ўқларнинг функциясини йўқотиш
- Орқа лоб камдан-кам ҳолларда таъсирланади
Семптомлар ва уларнинг тартиби
Одатда ҳомиладорликка энг боғлиқ бўлган функциялар биринчи навбатда йўқолади. Сут этишмаслиги ёки унинг тез йўқолиши кўпинча эътиборга олинмайдиган энг эрта белгидир. Кейин ҳайз даври тикланмайди, либидо пасаяди, қуруқ шиллиқ қаватлар пайдо бўлади. Аста-секин қалқонсимон гормонлар этишмаслигининг намоён бўлиши қўшилади: совуқлик, уйқучанлик, шишиш, ич қотиши, секинлик. Буйрак усти гормонларининг этишмаслиги энг хавфли расмни беради: заифлик, қон босимининг пасайиши, кўнгил айниши, иштаҳанинг ва вазннинг йўқолиши ва ҳушидан кетиш тенденцияси. Қўлтиқ ва пубик соҳада соч тўкилиши ҳам одатий ҳолдир.
- Лактациянинг йўқлиги ёки тез тўхташи
- Туғилгандан кейин ҳайз кўришнинг этишмаслиги
- Заифлик, чарчоқ, паст қон босими
- Совуқлик, уйқучанлик, шиш, қуруқ тери
- Либидонинг пасайиши ва шиллиқ пардаларнинг қуруқлиги
- Аксиллар ва пубик сочларнинг йўқолиши
- Оқарган тери ва паст шакарга мойиллик
- Хотира ва кайфиятнинг бузилиши
Қандай тестлар керак
Гипофиз безининг гормонлари мақсадли органларнинг гормонлари билан биргаликда баҳоланади: фақат бундай жуфтликда бузилишнинг аниқ жойини кўриш мумкин. Асосий нуқта шундаки, бу касалликда ЦҲ нормал ёки паст бўлиб қолиши ва эркин Т4 камайиши мумкин, шунинг учун ЦҲни ўлчашнинг ўзи этарли эмас. Эрталаб кортизолни текширишни унутманг; агар қийматлар чегараланган бўлса, эндокринолог стимуляцион тестларни белгилайди. Пролактин, ЛҲ, ФШ, эстрадиол аниқланади. Расм гипофиз безининг МРИ билан тўлдирилади: кўпинча камайган без ёки бўш селла турсиса аниқланади. Гипопитуитаризмнинг бошқа сабабларини истисно қилиш муҳимдир.
- Эрталаб кортизол, агар керак бўлса, стимуляцион тестлар
- ЦҲ эркин Т4 билан бирга
- Пролактин
- ЛҲ, ФШ, эстрадиол
- Тўлиқ қон рўйхати, натрий, глюкоза
- Гипофиз безининг МРИ
- Гипофиз шиши ва лимфоцитар гипофизитни истисно қилиш
Даволаш
Даволаш этишмаётган гормонларни алмаштиришдан иборат бўлиб, бу эрда тартиб асосий ҳисобланади: биринчи навбатда, буйрак усти гормонлари этишмовчилиги қопланади ва шундан кейингина қалқонсимон гормонлар билан терапия бошланади, акс ҳолда вазиятнинг кескин ёмонлашиши мумкин. Дозаж эндокринолог томонидан сизнинг ҳис-туйғуларингиз ва тестларингиз асосида танланади. Жинсий функцияни йўқотган репродуктив ёшдаги аёлларга табиий менопауза ёшига қадар жинсий гормонларни алмаштириш терапияси буюрилади. Бир умрлик даволаш. Алоҳида-алоҳида, улар буйрак усти гормонларига бўлган эҳтиёж ортиб кетганда, касаллик, жароҳатлар ёки жарроҳлик ҳолатларида хатти-ҳаракатлар қоидаларини ўргатишади.
- Аввал адренал гормонларни алмаштириш
- Кейинчалик қалқонсимон гормон терапияси
- Жинсий гормонларни алмаштириш терапияси
- Шифокор режимига мувофиқ касаллик, жарроҳлик, шикастланиш ҳолатларида дозани ошириш
- Ташхисни кўрсатадиган бемор картаси
- Синовлар ва фаровонликнинг мунтазам мониторинги
- Эндокринолог ва гинеколог билан биргаликда ҳомиладорликни режалаштириш
Олдини олиш ва прогноз
Асосий профилактика меҳнатни сифатли бошқариш ва қон кетишининг тез тўхташи, шунингдек, қон йўқотилишини ўз вақтида тўлдиришдир. Катта қон йўқотиш билан оғир туғилишни бошдан кечирган аёл учун бир неча ойдан кейин гормонларни текшириш ҳақида шифокор билан гаплашиш мантиқан тўғри келади, айниқса, ҳайз кўриш қайтмаган ёки тушунарсиз заифлик давом эца. Белгиланган ташхис ва тўғри танланган терапия билан прогноз яхши: ишлаш ва ҳаёт сифати тикланади. Ҳомиладорлик мумкин, аммо эндокринолог томонидан акушер-гинеколог билан биргаликда тайёргарлик ва назоратни талаб қилади.
- Постпартум қон кетишининг олдини олиш ва ўз вақтида даволаш
- Шикоятлар бўлса, қийин туғилишдан кейин гормонларни текшириш
- Эрта ташхис адренал инқирозни олдини олади
- Эндокринолог томонидан умрбод кузатув
- Стресс остида дозани ошириш қоидаларини ўргатиш
- Мутахассислар назорати остида ҳомиладорликни режалаштириш
