Нефрология: касалликлар, белгилар ва даволаш

Артериал гипертензия - бу қон босимининг 140/90 ммҲг дан доимий равишда ошиши. Арт. ва ундан юқори. Бу дунёдаги энг кенг тарқалган сурункали касаллик бўлиб, инсулт, юрак хуружи ва буйрак этишмовчилигининг асосий сабабидир. Гипертензиянинг ҳийла-найранглиги шундаки, у кўп йиллар давомида ҳеч қандай ҳис-туйғуларни бермайди: одам 160/100 босим билан нормал ҳис қилади ва қон томир авариядан кейин касаллик ҳақида билиб олади. Шунинг учун у &қуот;жим қотил&қуот; деб аталади ва уни аниқлашнинг ягона йўли - қон босимини мунтазам равишда ўлчаш ва симптомларни кутмасликдир.

Гидронефроз - сийдик чиқаришнинг бузилиши туфайли буйрак йиғиш тизимининг кенгайиши. Гидронефрознинг ўзи касаллик эмас, балки оқибатдир: буйракдан сийдик пуфагигача бўлган йўлда бирон бир жойда тўсиқ пайдо бўлади. Хавфли томони шундаки, буйрак аста-секин ва тез-тез оғриқсиз тўқимасини йўқотади - одам орган функциясининг муҳим қисми йўқолгунча йиллар давомида муаммони сезмаслиги мумкин.

Буйрак кистаси - бу буйрак тўқимаси ичидаги суюқлик бўлган юмалоқ бўшлиқ. Бу ултратовуш текширувида энг кўп учрайдиган тасодифий топилмалардан биридир: ёши билан оддий кистлар одамларнинг муҳим қисмида топилади ва кўп ҳолларда ҳеч қандай даволанишни талаб қилмайди. Шифокорнинг асосий вазифаси зарарсиз оддий кистани ўсимтани яшириши мумкин бўлган мураккаб киста шаклланишидан ажратишдир.

Диабетик оёқ синдроми - қандли диабет билан оғриган одамда оёқ тўқималарининг шикастланиши, бу икки жараённинг комбинацияси туфайли юзага келади: асаб шикастланиши ва қон таъминоти ёмон. Бу эрда энг маккор нарса оғриқнинг йўқлиги. Диабетик нейропатия билан оёқ сезувчанлигини йўқотади ва каллус, янги поябзалдан аşıнма, иситиш ёстиғидан куйиш ёки поябзалдаги тош ўз ўрнида яра пайдо бўлгунча сезилмайди. Одамлар оғриқни сигнал сигнали сифатида ишонишга одатланган, аммо диабет билан бу сигнал ўчирилади - шунинг учун ҳар оқшом оёқларни ўз кўзлари билан текшириш гигиеник одат эмас, балки тўлиқ тиббий процедурага айланади. Қандли диабет туфайли ампутацияларнинг аксарияти ўз вақтида сезилиши мумкин бўлган яра билан кечади.

Сурункали буйрак касаллиги - кўп йиллар давомида ҳеч қандай аломациз содир бўлган буйрак функциясининг босқичма-босқич ва қайтариб бўлмайдиган пасайиши. Буйраклар катта хавфсизлик чегарасига эга: шикоятлар уларнинг имкониятларининг ярмидан кўпи аллақачон йўқолганида пайдо бўлади. Шунинг учун СКД сизнинг ҳис-туйғуларингиз билан эмас, балки иккита оддий тест орқали аниқланади - қон креатининини ГФР ҳисоблаш ва сийдикда оқсилни аниқлаш.

Амилоидоз - бу ўзгарган оқсиллар нормал шаклини йўқотиб, эримайдиган толаларга ёпишиб, тўқималарда тўпланиб қоладиган касалликлар гуруҳидир. Ушбу конлар аста-секин ишлайдиган ҳужайраларни сиқиб чиқаради ва орган ўз вазифасини бажаришни тўхтатади. Кўпинча буйраклар, юрак, жигар, нервлар ва ичаклар таъсирланади, шунинг учун шикоятлар жуда фарқ қилади: сийдикда шиш ва оқсил, энгил зўриқиш билан нафас қисилиши, оёқларнинг уйқучанлиги, диарея, сабабсиз вазн йўқотиш. Ушбу хилма-хиллик туфайли ташхис кўпинча кеч қўйилади. Бу фақат тўқималарнинг махсус бинони билан биопсия билан тасдиқланиши мумкин ва даволаш амилоид турига боғлиқ, шунинг учун касалликнинг шаклини аниқлаш мажбурий қадамдир.

Буйрак амилоидози - бу буйрак тўқималарида амилоид тўпланган касаллик: организм парчалана олмайдиган махсус тузилишга эга ғайритабиий оқсил. Депозитлар аста-секин гломерулларнинг нормал тузилмаларини алмаштиради ва буйрак сийдикда протеинни йўқотишни бошлайди. Одатда расм шишнинг кучайиши, массив протеинурия ва қондаги протеин даражасининг пасайиши ҳисобланади. Амилоидоз камдан-кам ҳолларда ажратилади: кўпинча сурункали яллиғланиш, қон касалликлари ёки ирсий синдромлар билан боғлиқ тизимли жараённинг бир қисмидир. Ташхис фақат махсус дог ъбилан биопсия билан тасдиқланади, шунинг учун сийдикда доимий оқсил мавжуд бўлса, текширувни кечиктириш мумкин эмас.

Сийдикдаги протеин ёки протеинурия - сийдикда оқсилнинг нормадан ошиб кетадиган миқдорда чиқарилиши. Соғлом буйраклар катта қон оқсилларини сақлайди, шунинг учун мунтазам сийдик синовида протеин деярли аниқланмайди. Бир марталик кичик ўсиш кўпинча вақтинчалик бўлади: кучли машқлардан сўнг, ҳарорат, стресс, узоқ вақт туриш ёки нотўғри таҳлил қилиш пайтида. Доимий протеинурия қандли диабет, гипертония, гломерулонефрит ва бошқа касалликларда буйрак шикастланишининг дастлабки белгиларидан бири бўлиб, узоқ вақт давомида ҳеч қандай шикоят келтирмаслиги мумкин. Шунинг учун, агар оқсил аниқланса, таҳлил такрорланади ва тасдиқланса, сабаб изланади. Эрта аниқлаш сурункали буйрак касаллигининг ривожланишини секинлаштириши мумкин.

Буйрак оғриғи тез-тез учрайдиган шикоят бўлиб, аслида бу ҳар доим ҳам буйрак касаллиги билан боғлиқ эмас. Ҳақиқий буйрак оғриғи мушаклардан чуқурроқ, ён ва пастки қовурғалар остида сезилади, кўпинча касıк ва сийдик йўллари бўйлаб тарқалади, ҳолатга боғлиқ эмас ва исиниш билан ўтмайди. Унинг энг кенг тарқалган сабаблари сийдик йўлларининг тошлари ва ўткир пиелонефрит, камроқ - кист, сийдик чиқишининг бузилиши, травма. Кўпинча пастки орқа мушаклар ва умуртқа поғонаси томонидан безовталанади: бу оғриқ ҳаракат билан кучаяди ва тана ҳолатининг ўзгариши билан ўзгаради. Оддий тестлар - сийдик таҳлили ва ултратовуш текшируви - бир-биридан ажралиб туришга ёрдам беради ва тўсатдан чидаб бўлмас оғриқ шошилинч ёрдамни талаб қилади.

Буйраклардаги калсификациялар буйрак тўқималарида калций тузларининг конлари бўлиб, ултратовуш шифокори гиперекоик қўшимчалар деб таърифлайди. Кўпинча улар тасодифан, бошқа сабабга кўра текширув пайтида топилади ва улар ўз-ўзидан зарар кўрмайдилар. Ягона кичик инклузёнлар кўпинча яллиғланиш ёки чандиқнинг ўзгариши натижасидир ва даволанишни талаб қилмайди. Буйраклар пирамидаларида кўплаб конлар нефрокалсиноз деб аталади: бу энди мустақил касаллик эмас, балки калций алмашинувининг бузилиши белгиси - гиперпаратироидизм, ортиқча Д витамини, буйрак тубуляр ацидоз, баъзи дори воситаларининг оқибатлари. Чўкинди ва тос бўшлиғидаги тошлардан оҳакланишни ажратиб кўрсатиш ва чўкинди ҳосил бўлмаслиги учун сабабини тушуниш муҳимдир.