Нейрохирургия: касалликлар, белгилар ва даволаш

Ҳернияли диск - бу дискнинг ички таркибининг ташқи ҳалқасидан ташқарига чиқиши. Ташхис қўрқинчли кўринади ва кўпчилик беморлар дарҳол жарроҳлик ҳақида ўйлашади. Аслида, расм бошқача: чурраларнинг катта қисми асемптоматик тарзда мавжуд ва оғриқ келтирадиганларнинг аксарияти 6-12 ҳафта ичида консерватив тарзда йўқолади. Бундан ташқари, катта чурралар ва секвестрлар кўпинча ўз-ўзидан камаяди ёки бутунлай йўқолади - тана уларни &қуот;ҳазм қилади&қуот;. Жарроҳлик озчилик учун зарур, аммо кечикиш қабул қилиниши мумкин бўлмаган бир неча ҳолатлар мавжуд.

Мия аневризмаси - артерия деворининг қоп шаклида, кўпинча мия тубида қон томирлари шохланган жойларда чиқиб кетиши. Бу жойдаги девор юпқалаштирилган ва босимнинг ошиши билан у ёрилиб, мия мембраналари остида қон кетишига олиб келиши мумкин. Аневризма бузилмаган бўлса-да, у одатда ҳеч қандай аломат келтирмайди ва тасодифан бошқа сабабга кўра ўтказилган МРИ ёки КТ текширувида топилади. Катта аневризмалар баъзан қўшни нервларни сиқиб чиқаради ва икки томонлама кўриш, осилган кўз қовоқлари ва кўз соҳасидаги оғриқлар билан намоён бўлади. Ҳар бир аневризма жарроҳлик амалиётини талаб қилмайди: қарор унинг ҳажми, шакли, жойлашуви, беморнинг ёши ва бошқа хавф омиллари асосида қабул қилинади.

Мия кистаси - бу мия тўқималарида, унинг мембраналари ёки қоринчаларида жойлашган суюқлик бўлган бўшлиқ. Кўпинча кистлар бошқа сабабга кўра ўтказилган МРИ пайтида тасодифан топилади. Уларнинг аксарияти - арахноид кисталар ва пинеал кисталар - туғма ёки ёшга боғлиқ бўлиб, ўсмайди, симптомларни келтириб чиқармайди ва даволанишни талаб қилмайди. Инсулт ёки шикастланиш жойида ҳосил бўлган кисталар, учинчи қоринчанинг коллоид кисталари, паразитар кисталар ва киста ўсмалари камроқ тарқалган. Кистнинг хавфи унинг мавжудлиги билан эмас, балки унинг ҳажми, жойлашиши, мия омурилик суюқлигининг чиқишига таъсири ва таркибининг табиати билан белгиланади. Шунинг учун, агар керак бўлса, контрастли МРИ ёрдамида топилма невролог ёки нейрохирург томонидан баҳоланиши керак.

Чиари малформацияси бош суягининг умуртқа поғонаси билан туташган жойининг конженитал тузилиш хусусиятидир: серебеллар бодомсимон безлар магнум тешигидан пастга тушади. Шу сабабли, мия омурилик суюқлиги айланиб юрадиган бўшлиқ тораяди ва йўталаётганда, ҳапşıрганда ёки зўриқиш пайтида бош суягидаги босим қисқа вақт ичида ошиб, бошнинг орқа қисмида характерли оғриқни келтириб чиқаради. Кўп одамларда пролапс МРИда тасодифан топилади ва у ҳеч қандай тарзда ўзини намоён қилмайди. Суюқлик оқими бузилганда ёки орқа мияда бўшлиқ пайдо бўлганда шикоятлар пайдо бўлади - сирингомиелия. Тактикалар аниқ тасвирдаги миллиметрларга эмас, балки орқа мия белгилари ва ҳолатига боғлиқ.

Менингиома - бу мия ва орқа мияни қоплайдиган мембраналардан ўсадиган ўсма. Бу энг кенг тарқалган бирламчи интракраниал ўсма бўлиб, аксарият ҳолларда у яхши характерга эга: у секин ўсади, мияга ўсмайди, лекин уни четга суради. Кўпгина менингиомалар МРИ ёки компютер томографияси пайтида тасодифан топилади ва улар йиллар давомида ўзгармайди. Семптомлар ҳажмига эмас, балки жойлашишига боғлиқ: оптик асаб яқинидаги ўсма кўришнинг хиралашишига олиб келади, ярим шарнинг юзасида - конвулсиялар, бош суяги тагида - икки марта кўриш ва юзнинг хиралашиши. Тактикалар фарқ қилади: кузатишдан жарроҳлик ёки радиация билан даволашгача.

Мия шиши - бу мия тўқималарида ёки унинг мембраналарида ғайритабиий ҳужайралар ўсиши. Бирламчи ўсмалар миянинг ўзида, менинксларда, гипофиз безида ёки краниал нервларда пайдо бўлади; иккиламчи - бошқа органларнинг саратон метастазлари; катталарда улар кўпроқ учрайди. Ўсмалар яхши хулқли бўлиши мумкин, масалан, кўпчилик менингиомалар ёки глиобластома каби ёмон хулқли. Бироқ, ҳатто яхши хулқли ўсма ҳам бош суягининг чекланган майдонидаги ҳаётий тузилмаларга босим туфайли хавфли бўлиши мумкин. Семптомлар ўсишнинг жойлашуви ва тезлигига боғлиқ: ортиб бораётган бош оғриғи, эпилептик тутилишлар, заифлик, нутқ ва кўришнинг бузилиши, шахсиятнинг ўзгариши. Асосий диагностика усули контрастли МРИ бўлиб, ўсманинг тури гистологик текширув билан аниқланади. Даволаш нейрохирург, онколог ва радиотерапевт гуруҳи томонидан танланади.

Орқа мия стенози - орқа мия ва нерв илдизлари ўтадиган бўшлиқнинг торайиши. Кўпинча у ёши билан ривожланади: дисклар баландлигини йўқотади, бўғинлар қалинлашади, лигаментлар қалинлашади ва каналга чиқади. Нерв тузилмаларининг сиқилиши туфайли характерли расм пайдо бўлади: юриш ва турганда оёқларда оғриқ, оғирлик ва уйқусизлик, агар сиз ўтирсангиз ёки олдинга эгилиб қолсангиз, ўтиб кетади. Бачадон бўйни локализацияси билан орқа мия аллақачон таъсирланган ва қўлларнинг беқарорлиги ва юришнинг беқарорлиги пайдо бўлади. Курс одатда секин; кўп одамлар йиллар давомида консерватив даво билан курашадилар, аммо неврологик касалликлар кучайганда, жарроҳлик муҳокама қилинади.

Субаракноид қон кетиш - бу қоннинг мия ва унинг аракноид мембранаси орасидаги бўшлиққа кириши, бу эрда одатда фақат мия омурилик суюқлиги мавжуд. Катталардаги энг кўп учрайдиган сабаб - мия тагидаги артериядаги аневризманинг ёрилиши; камроқ тез-тез қон кетиши травма, қон томирларининг малформацияси ёки қон ивишининг бузилиши билан боғлиқ. Қон мембраналарни безовта қилади ва интракраниал босимни оширади, бу дарҳол, ғайриоддий кучли бош оғриғига сабаб бўлади, кўпинча қусиш, фотофоби ва бўйиннинг қаттиқлиги. Бу фавқулодда ҳолат: компютер томографияси билан касалхонага этказиб бериш тезлиги бевосита натижани аниқлайди. Ҳар қандай тўсатдан кучли бош оғриғи 103 рақамига қўнғироқ қилиб тез ёрдам чақиришни талаб қилади.

Гидросефали - мия қоринчаларида мия омурилик суюқлигининг ортиқча тўпланиши, уларнинг кенгайишига ва мия тўқималарининг сиқилишига олиб келади. Касаллик одатда чақалоқлар ва катталашган бошлар билан боғлиқ, аммо иккинчи, жуда тез-тез эътибордан четда қоладиган шакли бор - қарияларда нормал босим гидросефали. Унинг намоён бўлиши - юришнинг бузилиши, сийдик ўғирлаб кетиш ва хотирани йўқотиш - деярли ҳар доим ёш ва деманс билан боғлиқ, ҳолбуки бу бир нечта қайтариладиган сабаблардан биридир: операциядан кейин вазият сезиларли даражада яхшиланиши мумкин.