Мияда нима содир бўлади
Томир ёрилиб кетганда, босим остида қон субаракноид бўшлиқни тўлдиради ва мия омурилик суюқлиги билан аралашади. Интракраниал босим кескин ошади, бу бир зумда оғриқни ва кўпинча онгни йўқотишни тушунтиради. Кейин қон парчалана бошлайди ва унинг парчаланиш маҳсулотлари мия томирларининг спазмини келтириб чиқаради, бу 3-14 кунларда ривожланади ва иккиламчи мия инфарктига олиб келиши мумкин. Яна бир кеч асорат - бу гидросефали ривожланиши билан мия омурилик суюқлигининг чиқиши бузилиши. Шунинг учун даволаниш қон кетишини тўхтатиш билан тугамайди: бемор бир неча ҳафта давомида шифохонада кузатувга муҳтож.
- İнтракраниал босимнинг кескин кўтарилиши
- Миянинг мембраналарини қон билан тирнаш хусусияти
- Мия томирларининг кечиктирилган спазми
- Мия омурилик суюқлиги ва гидроксефали чиқишининг бузилиши
- Биринчи кунида қайта қон кетиш хавфи
Сабаблари ва хавф омиллари
Тахминан кўп шикастланмаган ҳолларда, манба мия асоси артериясининг ёрилиши саккуляр аневризма ҳисобланади. Бошқа сабабларга кўра артериовеноз малформация, артериал дисексиён, яллиғланишли томирлар лезёнлари, қонни суюлтирувчи дорилар ва пıҳтıлаşма касалликлари киради. Алоҳида гуруҳ - бошга зарбадан кейин травматик қон кетишлар. Қўзғатувчи дақиқалар кўпинча зўриқиш, кучли жисмоний машқлар ёки кучли ҳиссий стресс пайтида босимнинг кескин кўтарилишидир.
- Мия аневризмасининг ёрилиши
- Артериовеноз малформация
- Травматик мия шикастланиши
- Антикоагулянтларни қабул қилиш, қон ивишининг бузилиши
- Чекиш ва гипертензия
- Спиртли ичимликлар ва стимуляторларни суиистеъмол қилиш
- Оилавий қон кетиш ҳолатлари
Семптомлар
Асосий симптом - бир зумда бошланадиган ва бир неча сония ичида максимал даражага етадиган бош оғриғи; беморлар буни бошнинг орқа қисмига зарба ёки ҳаётининг энг ёмон оғриғи сифатида тасвирлайдилар. Кўнгил айниши ва қусиш, ёрқин ёруғлик ва товушга тоқат қилмаслик, бўйнидаги оғриқ ва қаттиқлик деярли ҳар доим боғлиқ. Беморларнинг тахминан ярми ёрилиш вақтида қисқа муддатли онгни йўқотади. Конвулсиялар, чалкашлик, оёқ-қўлларда заифлик, икки томонлама кўриш ва кўз қовоқлари тушиши мумкин. Баъзан, фалокатдан бир неча кун олдин, диққат қилиш керак бўлган огоҳлантирувчи бош оғриғи бор.
- Бир зумда кучли бош оғриғи
- Кўнгил айниши ва такрорий қусиш
- Фотофобия ва шовқинга тоқат қилмаслик
- Бўйиннинг қаттиқлиги, бошни эгмаслик
- Онгни йўқотиш, конвулсиялар
- Чалкашлик ва ажитация
- Фокал симптомлар: заифлик, нутқнинг бузилиши, икки томонлама кўриш
Диагностика
Биринчи тадқиқот - контрасциз миянинг компютер томографияси: биринчи соатларда беморларнинг аксариятида субаракноид бўшлиқда қон аниқланади. Агар расм шубҳали бўлса, лекин клиник кўриниш одатий бўлса, мия омурилик суюқлигида қон ва унинг парчаланиш маҳсулотларини излаш учун ломбер понксиён амалга оширилади. Ташхисни тасдиқлаганидан сўнг, улар дарҳол манбани излайдилар: интракраниал артерияларнинг КТ ангиографияси амалга оширилади ва агар керак бўлса, аралашувдан олдин аневризмани энг аниқ тасвирлайдиган бевосита мия ангиографияси амалга оширилади.
- Фавқулодда вазиятларда миянинг МССТ
- Ломбер понксиён салбий КТ ва типик клиник кўринишга эга
- Аневризмани қидириш учун интракраниал артерияларнинг МССТ
- Операциядан олдин мия ангиографияси
- Кечиктирилган даврда мия ва қон томирларининг МРИ
- Коагулограмма, умумий қон рўйхати, электролитлар, ЭКГ
Даволаш ва тикланиш
Даволаш фақат шифохонада, кўпинча интенсив терапия бўлимида амалга оширилади. Биринчи вазифа қайта қон кетишининг олдини олишдир: кейинги бир неча соат ёки кун ичида аневризма қон оқимидан эндоваскуляр эмболизация ёки жарроҳлик кесиш орқали ўчирилади. Шу билан бирга, улар барқарор қон босимини сақлаб турадилар, оғриқни йўқотадилар, конвулсиялар ва томирларнинг кечиктирилган спазмини махсус дорилар билан олдини олади. Вазият такрорий тадқиқотлар орқали назорат қилинади. Бўшатишдан кейин узоқ муддатли реабилитация талаб этилади - ҳаракатлар, нутқ, хотира ва ишлашни тиклаш, шунингдек, чекишни ва қон босимини назорат қилишни умрбод тўхтатиш.
- Шошилинч касалхонага ётқизиш ва ётоқда дам олиш
- Аневризманинг ёпилиши: эмболизация ёки кесиш
- Қон босимини назорат қилиш ва оғриқни бошқариш
- Мия томирларининг спазмини олдини олиш
- Ҳидросефали ривожланишини кузатиш
- Реабилитация: физиотерапия, нутқ терапевти, невропсихолог
- Чиқишдан кейин чекишни тўлиқ ташлаш ва қон босимини назорат қилиш