Томирларда нима содир бўлади
Паст зичликдаги липопротеин холестерин артерия деворига кириб, сурункали яллиғланишни келтириб чиқаради. Липид ядроси ва толали қалпоқли бляшка аста-секин ҳосил бўлади. Хавф нафақат торайишдан иборат: юпқа қопламали беқарор бляшка ёрилиши мумкин, унинг устида қон пıҳтıсı пайдо бўлади ва унинг бўлаклари миянинг кичик артерияларини ёпиб қўяди. Кўпинча бляшка умумий каротид артериянинг ички ва ташқи бўлиниш жойида жойлашган.
- Интима-медиа комплексининг қалинлашиши эрта белгидир
- Стенозли атеросклероз - лüменнинг торайиши
- Стабил бўлмаган бляшка - тромбоз ва эмболия хавфи
- Окклюзион - артериянинг тўлиқ блокланиши
- Семптоматик ва асемптоматик стеноз
Сабаблари ва хавф омиллари
Атеросклероз бир неча омиллар таъсирида ривожланади ва улар қанчалик кўп бўлса, у тезроқ ривожланади. Асосий омил - юқори ЛДЛ холестерин. Юқори қон босими, чекиш ва диабет ҳам муҳимдир. Ирсий мойиллик қариндошларда эрта юрак хуружлари ва қон томирлари, шунингдек, ҳаётда бир марта аниқланадиган липопротеин (а) даражасининг кўтарилиши билан намоён бўлади.
- Юқори ЛДЛ холестерин ва липопротеин (а)
- Артериал гипертензия
- Чекиш
- Қандли диабет
- Семизлик ва ҳаракацизлик
- Қариндошларда эрта юрак-қон томир касалликлари
Семптомлар
Бляшка асоратларни келтириб чиқармас экан, одатда шикоятлар йўқ. Бошдаги шовқин, бош оғриғи ёки об-ҳавога сезгирлик атеросклероз белгилари эмас. Кўринишлар эмболия ёки қон оқимининг сезиларли пасайиши билан содир бўлади. Бир кўзнинг қисқа муддатли кўрлиги каротис артериясининг шикастланишининг ўзига хос белгисидир. Вақтинчалик ишемик ҳужум бир неча дақиқа ёки соат ичида йўқолади, аммо қон томир каби шошилинч ёрдамни талаб қилади. Кичик томирларнинг узоқ муддатли шикастланиши билан хотира ва фикрлаш аста-секин бузилади.
- Вақтинчалик заифлик ёки тананинг ярмининг уйқучанлиги
- Қисқа муддатли нутқнинг бузилиши
- Бир кўзда вақтинчалик кўришнинг йўқолиши
- Беқарорлик ва икки томонлама кўриш билан бош айланиши
- Хотира ва эътиборнинг аста-секин пасайиши
Диагностика
Асосий скрининг усули - бракиёсефалик артерияларни дуплекс сканерлаш: у бляшка, уларнинг тузилиши ва торайиш даражасини кўрсатади. Транскраниал тест бош суяги ичидаги қон оқимини баҳолайди. Аниқлик учун операциядан олдин КТ ёки МР ангиографияси ўтказилади. Миянинг МРИ олдинги, шу жумладан асемптоматик юрак хуружларини аниқлайди. Липид спектри, глюкоза ва глюкозаланган гемоглобин хавф омилларини аниқлайди, ЭКГ ритм бузилишларини аниқлайди. Атеросклероз тизимли бўлганлиги сабабли, шифокор юрак ва оёқ томирларини текширишни тавсия қилиши мумкин.
- Бўйин томирларини дуплекс сканерлаш
- Транскраниал допплерография
- КТ ёки МР ангиографияси
- Миянинг МРИ
- Липид спектри, липопротеин (а)
- Глюкоза, ҲбА1с, ЭКГ
Даволаш ва олдини олиш
Даволашнинг асоси, агар керак бўлса, бошқа липидларни камайтирадиган дорилар билан биргаликда статинлар билан ЛДЛ холестеринни камайтиришдир. Атеросклерозли одамлар учун мақсадли ЛДЛ даражаси жуда паст, одатда 1,4 ммол / Л дан паст ва шифокор томонидан белгиланади. Антиплателет агентлари кўрсатмаларга мувофиқ буюрилади, қон босими ва шакар мақсадли чегараларда сақланади. 70% ёки ундан кўп ва баъзи ҳолларда 50-69% бўлган уйқу артериясининг симптоматик стенози учун қон томир жарроҳ каротид эндартеректомия ёки стентлашни кўриб чиқади. Чекишни ташлаш, мунтазам жисмоний фаолият, сабзавот, балиқ, тўлиқ донларни истеъмол қилиш ва тўйинган ёғларни чеклаш ҳам бир хил даражада муҳимдир.
- Статинлар - узоқ муддатли, ўз-ўзини бекор қилмасдан
- Шифокор томонидан тайинланган антиплателет агентлари
- Қон босими ва шакарни назорат қилиш
- Чекишни ташлаш
- Доимий юриш ва вазн йўқотиш
- Оғир стеноз учун уйқу артериясида жарроҳлик
