Малформация қандай ишлайди?
Соғлом мияда артериялардан қон зич капиллярлар тармоғидан ўтади, у эрда кислород чиқаради ва шундан кейингина томирларга киради. Артериовеноз малформация билан бу оралиқ босқич йўқ: юқори босим остида артериал қон тўғридан-тўғри томирларга чиқарилади. Томирлар кенгаяди ва ингичка бўлади ва қўшни мия тўқималари этарли даражада қон олмайди ва аста-секин азобланади. Томирларнинг чалкашлигининг ўзи малформациянинг ядроси деб аталади. Кўпинча унинг ичида аневризмалар пайдо бўлади, бу эса ёрилиш хавфини янада оширади. Малформациялар бачадонда шаклланади ва турмуш тарзи билан боғлиқ эмас.
- Тўғридан-тўғри қоннинг артериялардан веналарга чиқиши
- Кенгайган юпқа деворли томирлар
- Миянинг қўшни жойларидан ўғирлаш
- Кўпинча боғланган аневризмалар
- Туғма характер, инсон билан бирга ўсади
Қандай қилиб у ўзини намоён қилади
Беморларнинг тахминан ярмида биринчи кўриниш қон кетиши бўлиб, у тўсатдан ривожланади: кучли бош оғриғи пайдо бўлади, кўпинча қусиш, онгни бузиш, оёқ-қўлларнинг заифлиги ёки нутқнинг бузилиши. Бошқаларида касаллик эпилептик тутилишлар билан намоён бўлади, чунки ўзгартирилган қон томирлари мия ярим кортексини безовта қилади. Кўпинча доимий бош оғриғи, баъзан бир томондан, шунингдек, малформациянинг жойлашишига қараб, нутқ, кўриш ва мувофиқлаштиришда аста-секин ортиб бораётган бузилишлар пайдо бўлади. Баъзи малформациялар ҳаёт давомида асемптоматик бўлиб қолади.
- Тўсатдан бош оғриғи билан қон кетиши
- Эпилептик тутилишлар
- Доимий бош оғриғи
- Оёқ-қўлларда заифлик ёки уйқусизлик
- Нутқ ва кўришнинг бузилиши
- Пулсга тўғри келадиган бошдаги шовқин
Сўров
Агар қон кетишига шубҳа бўлса, биринчи қадам бошнинг компютер томографиясини ўтказишдир. Мунтазам текширув учун қон томирларини баҳолаш билан магнит-резонанс томография кўпроқ мос келади: у малформациянинг ўзини, унинг функционал жиҳатдан муҳим соҳаларга алоқасини ва кичик қон кетиш изларини кўрсатади. КТ ангиографияси озиқлантирувчи артерияларнинг тузилишини аниқлайди. Даволашдан олдин мия ангиографияси олтин стандарт бўлиб қолади, бунда контраст тўғридан-тўғри мия томирларига киритилади ва батафсил харита олинади. Ҳужумлар пайтида ЭЕГ қўшимча равишда буюрилади.
- Шубҳали қон кетиш учун бошнинг компютер томографияси
- Мия ва қон томирларининг МРИ
- Интракраниал артерияларнинг КТ ангиографияси
- Даволашдан олдин мия ангиографияси
- тутилишлар учун ЭЕГ
- Қон босимини назорат қилиш
Даволаш имкониятлари
Ҳар бир инсон учун ягона ечим йўқ: шифокор томирларнинг ҳажмини, жойлашишини, тузилишини ва беморнинг ёшини ҳисобга олган ҳолда ўз-ўзидан қон кетиш хавфини аралашувнинг ўзи билан солиштиради. Микрожарроҳлик йўли билан олиб ташлаш сизни малформацияни дарҳол ўчиришга имкон беради, лекин барча жойларга мос келмайди. Эндоваскуляр эмболизация томирлар орқали амалга оширилади ва кўпинча тайёргарлик босқичи сифатида ишлатилади. Стереотактик радиожарроҳлик мақсадли нурланишдан фойдаланади, таъсир 1-3 йил ичида ривожланади. Баъзида энг маълумотли қарор қон босимини кузатиш ва ҳужумларни даволаш билан кузатишдир.
- Малформацияни микрожарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Эндоваскуляр эмболизация
- Стереотактик радиожарроҳлик
- Усулларнинг комбинацияси
- Аралашув хавфи юқори бўлган динамик кузатув
- Соқчилик учун антиконвулсант терапия
- Қон босимини қаттиқ назорат қилиш
Ташхис билан яшаш
Агар кузатув танланса, қон кетишининг белгиларини билиш ва агар улар пайдо бўлса, 103 рақамини териш орқали дарҳол тез ёрдам чақириш керак. Қон босимини назорат қилиш хавфни камайтиришнинг энг қулай чорасидир. Сиз чекишдан ва қон ивишига таъсир қилувчи дори-дармонларни назорациз ишлатишдан воз кечишингиз ва ҳар қандай янги терапияни шифокорингиз билан муҳокама қилишингиз керак. Малформацияси бўлган аёллар учун ҳомиладорлик нейрохирург ва акушер-гинеколог билан биргаликда режалаштирилган. Жисмоний фаоллик одатда тўлиқ тақиқланмайди, аммо зўриқиш билан кучли қувват юклари алоҳида муҳокама қилинади.
- Қон кетишининг белгиларини билиб олинг ва тезда ҳаракат қилинг
- Оддий қон босимини сақланг
- Чекишни тўхтатинг
- Агар рецепт бўлмаса, қонни суюлтирувчи дори-дармонларни қабул қилманг
- Мунтазам мониторинг ва кузатув тасвири
- Мутахассислар билан ҳомиладорликни режалаштириш
- Антиконвулсанларни буюрилганда тўхтовсиз қабул қилиш