Оптик асаб билан нима содир бўлади
Оптик асаб тахминан бир миллион ретинал асаб ҳужайралари жараёнларидан иборат. Узоқ муддатли сиқилиш, қон таъминотининг бузилиши, яллиғланиш ёки токсик таъсирлар билан толаларнинг бир қисми нобуд бўлади ва уларнинг ўрнида бириктирувчи тўқима ўсади. Фундусни текширганда, оптик диск оқариб кетади ва чегаралар ўзгариши мумкин. Қолган толалар ҳали ҳам тасвирни узатганда атрофия қисман ва кўриш йўқолганда тўлиқ бўлади. У бир томонлама ёки икки томонлама, туғма ва орттирилган бўлиши мумкин.
- Қисман атрофия - кўриш камаяди, лекин сақланиб қолади
- Тўлиқ атрофия - кўриш йўқолади
- Бирламчи - асаб тўғридан-тўғри шикастланган
- Иккиламчи - дискнинг шишиши ва яллиғланишининг натижаси
- Дискнинг характерли экскавацияси билан глаукоматоз атрофия
Сабаблари
Катталарда кенг тарқалган сабаблар ривожланган глаукома ва гипертония, атеросклероз ва диабет туфайли асабнинг қон таъминоти бузилишидир. Атрофия оптик неврит, жумладан, кўп склероз, асабнинг ўсимта ёки аневризма билан сиқилиши, травматик мия шикастланиши ва оптик асаб канали деворларининг синиши натижасида юзага келиши мумкин. Алоҳида-алоҳида, токсик лезёнлар метил спирти билан заҳарланиш, спиртли ичимликларни узоқ муддатли суиистеъмол қилиш ва чекиш, шунингдек, айрим дориларнинг ён таъсиридан фарқланади. Болаларда сабаб ирсий касалликлар ва гидросефали ҳисобланади.
- Глаукома
- Ишемик оптик нейропатия
- Неврит ва кўп склероз
- Нервни сиқиб чиқарадиган ўсмалар ва аневризмалар
- Бош ва орбитал шикастланишлар
- Метанол билан заҳарланиш, алкогол ва тамакининг токсик таъсири
- Ирсий нейропатиялар
Семптомлар
Асосий симптом - бу кўришнинг пасайиши, уни кўзойнак билан тузатиб бўлмайди. У глаукомада бўлгани каби аста-секин ёки қон томир авариядаги каби тўсатдан ривожланиши мумкин. Визуал майдоннинг характерли йўқолиши: марказий нуқта, ярим майдон, периферия бўйлаб торайиб боради. Рангни, айниқса қизилни ва контрастни идрок этиш бошқаларга қараганда эртароқ азобланади: дунё хира ва зерикарли кўринади. Баъзида бемор бир кўз &қуот;гўё плёнка орқали&қуот; кўришини ва ундаги ўқувчи ёруғликка камроқ муносабатда бўлишини сезади.
- Кўриш кескинлигининг доимий пасайиши
- Визуал соҳанинг ҳудудларини йўқотиш
- Рангни камситишнинг ёмонлашиши
- Тасвир контрастини камайтириш
- Қоронғида ёмон ориентация
- Ўқувчиларнинг ёруғликка бўлган реакцияси заифлашган
Диагностика
Офталмолог кўриш кескинлигини, ўқувчиларнинг реакциясини текширади, кенгайган ўқувчи билан фундусни текширади ва оптик асаб бошининг ранги ва чегараларини баҳолайди. Компютер периметри кўриш майдонининг қайси қисмлари тушиб кетганлигини кўрсатади ва оптик когерент томография асаб толаси қатламининг қалинлигини ўлчайди ва динамикани кузатишга ёрдам беради. Глаукомани ўтказиб юбормаслик учун кўз ичи босимини ўлчашни унутманг. Бунинг сабабини аниқлаш учун мия ва орбиталарнинг МРИ текшируви, қон тестлари белгиланади, агар керак бўлса, невролог билан маслаҳатлашиш ва яллиғланиш ва ирсий касалликларни текшириш.
- Кўриш кескинлиги ва ўқувчиларнинг реакцияси
- Фундус текшируви
- Компютер периметри
- Нерв толаси қатламининг ОКТ
- Кўз ичи босимини ўлчаш
- Мия ва орбиталарнинг МРИ
- Қон тестлари ва невролог билан маслаҳатлашиш
Даволаш ва реабилитация
Замонавий тиббиёт ўлик толаларни тиклай олмайди, шунинг учун асосий вазифа сабабни бартараф этиш ва қолган нарсаларни сақлаб қолишдир. Глаукома учун мақсадли кўз ичи босимига эришилади, яллиғланиш учун яллиғланишга қарши терапия ўтказилади, асабни сиқиш учун жарроҳлик муҳокама қилинади, қон томирлари сабаблари, қон босими, шакар ва холестерин назорат қилинади. Бундан ташқари, нервларни озиқлантириш ва физиотерапияни яхшилайдиган дорилар қўлланилади, аммо уларнинг таъсири чекланган ва улар сабабни даволашнинг ўрнини боса олмайди. Ёрдамнинг муҳим қисми реабилитация ҳисобланади: катталаштирувчи асбоблар, контрастли ёритиш, хавфсиз ҳаракатга ўргатиш.
- Глаукомада кўз ичи босимининг пасайиши
- Яллиғланиш ва тизимли касалликларни даволаш
- Қон босими, шакар ва холестеринни назорат қилинг
- Спиртли ичимликлар ва чекишни ташлаш
- Шифокор томонидан тайинланган қон томир ва нейропротектив ёрдам
- Кам кўришни тўғрилаш маҳсулотлари
- Офталмолог томонидан мунтазам кузатув
