Бу нимани англатади ва қандай фарқ муҳим деб ҳисобланади?
Кўзнинг оптик кучи диоптерларда ўлчанади ва шох парданинг, линзаларнинг ва кўз олмасининг узунлигининг синиши кучидан иборат. Агар бу параметрлар икки кўзда фарқ қилса, синиши ҳам фарқ қилади. Тахминан бир диоптри фарқи одатда сезилмайди. Тафовут бир ярим-икки диоптер ёки ундан кўпга етганда, визуал тизим қийинчиликларга дуч кела бошлайди: тасвирлар нафақат равшанликда, балки ҳажмида ҳам фарқланади ва уларни битта уч ўлчовли тасвирга бирлаштириш қийинлашади.
- Оддий - бир кўз нормал кўриш билан, иккинчиси кўриш қобилияти бузилган
- Мураккаб - иккала кўз бир хил турдаги бузилишларга эга, аммо ҳар хил кучга эга
- Аралаш - бир кўзда миёпи, иккинчисида узоқни кўра олмаслик
- Эксенел - кўз олмаларининг турли узунликлари туфайли
- Рефрактив - шох парда ёки линзаларнинг турли кучлари туфайли
Сабаблари
Кўпинча анизометропия туғма бўлади: кўзлар ҳар хил тезликда ўсади ва мактаб ёшида фарқ аниқ бўлади. Алоҳида сабаблар гуруҳи - бу бир кўзнинг нормал ривожланишига тўсқинлик қиладиган ҳолатлар: конженитал катаракт, юқори кўз қовоғининг тушиши, орбитал гемангиома. Олинган анизометропия жароҳати, кўз жарроҳлиги, кератоконус ёки фақат битта кўздаги линзаларни олиб ташлашдан кейин пайдо бўлади. Кўпинча миёпи учун ирсий мойиллик билан бирлаштирилади.
- Кўз олмаларининг нотекис ўсиши
- Ирсий мойиллик
- Конженитал катаракт ва шох парданинг хиралашиши
- Кўз қорачиғини қоплайдиган юқори кўз қовоғининг птозиси
- Кератоконус, травма, кўз жарроҳлиги
- Прематüрелик ва эрта туғилишнинг ретинопатияси
Семптомлар ва хавфлар
Вояга этган одам одатда кўзнинг тез чарчашидан, пешона ва чаккалардаги бош оғриғидан, компютерда ўқиш ва ишлашда қийинчиликлардан, шунингдек, чуқур идрок этишнинг бузилишидан шикоят қилади: масофаларни ҳукм қилиш, чой қуйиш ёки машинани тўхташ қийин. Бола ҳеч қандай шикоят қилмайди, чунки соғлом кўз вазифани тўлиқ бажаради. Мия заиф кўздан келадиган сигналдан фойдаланишни тўхтатади ва у аста-секин кўзойнак билан ҳам кўриш қобилиятини йўқотади. Бу амблиёпия.
- Кўзнинг чарчаши ва бош оғриғи
- Масофалар ва уч ўлчовли кўриш қобилиятининг бузилиши
- Кўзни буриш, бошни эгиш ёки айлантириш
- Икки марта кўриш ва узоқ муддатли визуал зўриқиш билан ноқулайлик
- Болаларда - амблиёпия ва страбисмус
- Боланинг бир кўзида сезилмайдиган кўриш йўқолиши
Қандай текширувлар керак
Текширув кўриш кескинлигини ҳар бир кўз учун алоҳида текшириш билан бошланади - тузатиш ва тузатишсиз. Ауторефрактометрия тезда ҳар бир кўзнинг объэктив синишини кўрсатади. Болаларда у кўз қорачиғининг доривор кенгайиши шароитида бажарилиши керак, акс ҳолда аккомодация зўриқиши натижани бузади. Шифокор, шунингдек, сабабни аниқлаш учун кўзнинг тубини ва олдинги сегментини текширади: катаракт, шох парданинг хиралашиши, ретинал ўзгаришлар. Кўзларнинг ҳолати ва бинокуляр кўришнинг табиати баҳоланади.
- Ҳар бир кўзнинг кўриш кескинлигини алоҳида текшириш
- Авторефрактометрия, болаларда - ўқувчиларнинг кенгайиши билан
- Фундус ва олдинги сегментни текшириш
- Бинокуляр кўриш ва кўзнинг ҳолатини баҳолаш
- Агар керак бўлса, кўз узунлигини ўлчаш
- Толерантликни баҳолаш билан синовни тузатишни танлаш
Тузатиш ва даволаш
Асосий йўл - тўғри оптикани танлаш. Кўзойнаклар оддий ва арзон, аммо фарқ катта бўлса, улар турли ўлчамдаги тасвирларни яратадилар, уларни текислаш қийин ва инсон томонидан яхши тоқат қилолмайди. Бундай ҳолларда контакт линзалари ёрдамга келади: улар тўғридан-тўғри шох пардага жойлаштирилади ва тасвирнинг ўлчамини деярли ўзгартирмайди. Болаларда, тузатиш билан бирга, амблиёпия даволанади: заифни ишлаши учун энг яхши кўз вақтинча ёпилади ва аппарат машқлари қўшилади. Барқарор синиши бўлган катталар учун лазерли тузатиш мос бўлиши мумкин - қарор текширувдан сўнг офталмолог томонидан қабул қилинади.
- Ҳар доим тўғри ўрнатилган кўзойнак тақиш
- Катта диоптри фарқлари бўлган контакт линзалари
- Шифокорнинг схемасига кўра болаларда соғлом кўзнинг тиқилиб қолиши
- Амблиёпияни аппаратли даволаш
- Сабабни бартараф этиш: катаракт, птозис учун жарроҳлик
- 1, 3 ва 6 ёшда ва ундан кейин ҳар йили боланинг профилактик текшируви