Пулмонология: касалликлар, белгилар ва даволаш

Бронхиал астма - нафас йўлларининг сурункали яллиғланиш касаллиги бўлиб, унда бронхлар тирнаш хусусияти берувчи моддаларга жавобан ҳаддан ташқари сезгир ва торайиб боради. Шунинг учун нафас қисилиши, хириллаш ва йўталнинг ҳужумлари. Сизни тўғри даволашга халақит берадиган асосий нотўғри тушунча - бу астмани &қуот;у урганда&қуот; инҳалер билан даволаш мумкин деган ишончдир. Ушбу инҳалер ҳужумни энгиллаштиради, аммо яллиғланишга таъсир қилмайди; касаллик ривожланишда давом этади. Ҳақиқий даволаш кундалик базал инҳалер бўлиб, кўпчилик буни дарҳол ўтказиб юборади, чунки у дарҳол ёрдам бермайди.

Пневмония - ўпка тўқималарининг яллиғланиши, бунда алвеолалар яллиғланиш суюқлиги билан тўлдирилади ва газ алмашинувида иштирок этишни тўхтатади. Бронхитдан фарқли ўлароқ, фақат нафас олиш йўллари таъсир қилади, ўпка тўқималарининг ўзи таъсирланади, натижада нафас қисилиши ва қонда кислород билан тўйинганлик камаяди. Пневмония, айниқса, кекса одамларда инфекциялардан ўлимнинг асосий сабабларидан бири бўлиб қолмоқда. Шу билан бирга, беморларнинг кўпчилиги уйда муваффақиятли даволанади - касалликни ўз вақтида таниб олиш ва зўравонликни тўғри баҳолаш муҳимдир.

КОАҲ сурункали касаллик бўлиб, унда ҳаво йўллари доимий равишда торайиб, ўпка тўқималари вайрон бўлади. Асосий сабаб - чекиш, шу жумладан пассив чекиш, шунингдек, печка ва саноат чангларидан тутунни узоқ вақт инҳалациялаш. КОАҲ астмадан тубдан фарқ қилади: бронхларнинг торайиши тўлиқ қайтарилмайди ва аста-секин ривожланади. Ҳамма нарсани аниқлайдиган асосий факт: чекишни ташлаш касалликнинг ривожланишини секинлаштирадиган ягона воситадир. Ҳеч қандай инҳалерлар буни қилмайди, гарчи улар симптомларни сезиларли даражада энгиллаштиради.

Бронхит - бронхиал шиллиқ қаватнинг яллиғланиши. Аксарият ҳолларда ўткир бронхит вируслардан келиб чиқади ва аслида совуқнинг давоми бўлиб, у янада пастга тушди. Шунинг учун кўп ҳолларда антибиотиклар керак эмас - ва шунинг учун улар кўпинча асоссиз равишда буюрилади. Бемор билиши керак бўлган асосий нарса шундаки, ўткир бронхитдан кейин йўтал одатда 3 ҳафтагача, баъзан эса узоқроқ давом этади ва бу даволанишнинг самарасизлигини ёки бошқа антибиотик кераклигини англатмайди.

Кўкрак оғриғи энг хавотирли шикоятлардан бири бўлиб, бу асосли: бу зарарсиз мушакларнинг спазми ёки миёкард инфаркти туфайли юзага келиши мумкин. Кўкракда юрак ва йирик томирлар, ўпка ва плевра, қизилўнгач, қовурғалар, мушаклар ва нервлар мавжуд, шунинг учун оғриқ манбаи унинг табиати, давомийлиги ва жисмоний машқлар, нафас олиш, ҳаракат ва озиқ-овқат истеъмоли билан боғлиқлиги билан белгиланади. Юриш пайтида стернум орқасидаги оғриқни босиш, қўл ёки жағга нурланиш, дарҳол ёрдам талаб қилади. Торсонни буриш ёки босим ўтказишда кучаядиган тикув оғриғи кўпинча мушаклар ва қовурғалар билан боғлиқ. Асосий қоида оддий: агар оғриқ биринчи марта пайдо бўлса, жуда кучли бўлса ёки нафас қисилиши билан бирга бўлса, кутиш ўрнига 103 рақамига қўнғироқ қилинг.

Болалардаги бронхит - бу бронхиал шиллиқ қаватнинг яллиғланиши бўлиб, аксарият ҳолларда респиратор вируслар сабаб бўлади. Касаллик одатда совуқ каби бошланади ва бир неча кундан кейин йўтал ривожланади: биринчи навбатда қуруқ ва доимий, кейин нам. Бронхиал шиллиқ қават аста-секин тикланади, шунинг учун қолдиқ йўтал муваффақиятли курс билан ҳам икки-уч ҳафтагача давом этиши мумкин ва бу даволаш самарасиз дегани эмас. Баъзи болаларда яллиғланиш бронхларнинг торайиши билан бирга келади: хириллаш ва нафас олиш қийинлишуви. Вирусли бронхит учун антибиотиклар тикланишни тезлаштирмайди ва уларни тайинлаш тўғрисида қарор фақат шифокор томонидан қабул қилинади.

Юталиш нафас йўлларини шиллиқ, микроблар ва бегона зарралардан тозалайдиган ҳимоя рефлексидир. Бу болаларда жуда тез-тез учрайди ва аксарият ҳолларда кенг тарқалган вирусли инфекциялар билан боғлиқ. Йўталнинг мавжудлиги касалликнинг оғирлигини кўрсатмайди: унинг табиати, давомийлиги ва унга ҳамроҳ бўлган аломатлар, айниқса, боланинг нафас олиши жуда муҳимдир. Шовқинли нафас олиш билан қичқирадиган йўтал, нафас олишни тўхтатиш билан ҳужумлар, хириллаш ва ўйин пайтида тўсатдан бошланган йўтал бутунлай бошқа ҳаракатларни, шу жумладан тез ёрдамни чақиришни талаб қилади.

Ўпка фибрози - оддий ўпка тўқимасини зич чандиқ тўқимаси билан алмаштириш. Алвеолалар ва капиллярлар ўртасида қалинлашган бириктирувчи тўқима қатлами пайдо бўлиб, у орқали кислороднинг қонга ўтиши қийинлашади ва ўпка қаттиқлашади ва нафас олаётганда ёмонлашади. Бу қуруқ йўтал ва нафас қисилиши сабаб бўлади, бу дастлаб сизни фақат жисмоний машқлар пайтида безовта қилади. Фиброз яллиғланиш, чангни инҳалациялаш, баъзи дори-дармонларни қабул қилиш, радиация терапияси ёки ревматик касалликларнинг намоён бўлишининг натижаси бўлиши мумкин. Алоҳида шакл - идёпатик ўпка фибрози, сабабини аниқлаш мумкин бўлмаганда. Чандиқлар йўқолмайди, аммо замонавий ёндашувлар ривожланишни секинлаштириши ва ҳаёт сифатини сақлаб туриши мумкин.

Нафас қисилиши - ҳаво этишмаслиги, қийинчилик ёки тез нафас олиш ҳисси. Кучли жисмоний машқлар пайтида бу табиийдир, аммо агар одам илгари қийинчилик туғдирмаган полга кўтарилиш қийин бўлса ёки дам олишда ҳаво этарли бўлмаса, бу текширувни талаб қиладиган аломатдир. Кўпинча нафас қисилиши ўпка ва юрак касалликлари билан боғлиқ: бронхиал астма, КОАҲ, пневмония, юрак этишмовчилиги, коронер юрак касаллиги. Бундан ташқари, камқонлик, семизлик, қалқонсимон без касалликлари, анксиете бозуклукларı ва детраининг сабаб бўлиши мумкин. Кўкрак оғриғи билан тўсатдан нафас қисилиши юрак хуружи, ўпка эмболияси ёки пневмотораксни англатиши мумкин - бу ҳолда сиз дарҳол 103 рақамига қўнғироқ қилишингиз керак.

Плеврит - плевранинг яллиғланиши, кўкрак қафасининг ички қисмидан ўпкани қоплайдиган нозик мембрана. Одатда, унинг барглари орасида фақат бир неча милилитр суюқлик бор, бу нафас олиш пайтида силжишни таъминлайди. Барглар яллиғланганда, улар қўпол бўлиб, бир-бирига ишқаланади - ён томонда ўткир оғриқ пайдо бўлади, у нафас олиш ва йўтал билан кучаяди. Агар кўп суюқлик тўпланса, оғриқ сусаяди, аммо нафас қисилиши пайдо бўлади, чунки эфüзён ўпкани сиқади. Плеврит деярли ҳар доим иккиламчи бўлади: ундан кейин пневмония, сил, тромбоемболия, шиш, юрак ёки буйрак этишмовчилиги кузатилади. Шунинг учун даволаниш оғриқни йўқотиш билан эмас, балки сабабни топиш билан бошланади.