Пулмонология: касалликлар, белгилар ва даволаш

Ўпка фибрози - оддий ўпка тўқимасини зич чандиқ тўқимаси билан алмаштириш. Алвеолалар ва капиллярлар ўртасида қалинлашган бириктирувчи тўқима қатлами пайдо бўлиб, у орқали кислороднинг қонга ўтиши қийинлашади ва ўпка қаттиқлашади ва нафас олаётганда ёмонлашади. Бу қуруқ йўтал ва нафас қисилиши сабаб бўлади, бу дастлаб сизни фақат жисмоний машқлар пайтида безовта қилади. Фиброз яллиғланиш, чангни инҳалациялаш, баъзи дори-дармонларни қабул қилиш, радиация терапияси ёки ревматик касалликларнинг намоён бўлишининг натижаси бўлиши мумкин. Алоҳида шакл - идёпатик ўпка фибрози, сабабини аниқлаш мумкин бўлмаганда. Чандиқлар йўқолмайди, аммо замонавий ёндашувлар ривожланишни секинлаштириши ва ҳаёт сифатини сақлаб туриши мумкин.

Мйсопласма пнеумониае - бу Мйсопласма пнеумониае бактерияси келтириб чиқарадиган ўпканинг яллиғланиши. У атипик патоген сифатида таснифланади: микоплазма ҳужайра деворига эга эмас, шунинг учун одатий пенициллинлар унга таъсир қилмайди. Мактаб ёшидаги болалар, ўсмирлар ва ёшлар кўпроқ зарар кўради ва эпидемиялар синфларда, ётоқхоналарда ва оилаларда содир бўлади. Бошланиш одатда аста-секин бўлади: паст ҳарорат, заифлик, томоқ ва бошдаги оғриқлар бир неча кун давом этади, кейин бир неча ҳафта давом этиши мумкин бўлган доимий қуруқ йўтал ривожланади. Соғлик ҳолати кўпинча бардошли бўлиб қолади, шунинг учун касаллик юриш пневмонияси деб аталади ва шифокор билан маслаҳатлашиш жуда кеч. Ташхис рентген ва тестлар билан тасдиқланади ва шифокор ёшга қараб антибиотикни танлайди.

Кистик фиброз ёки кист фиброз - бу ирсий касаллик бўлиб, унда хлорни ҳужайра мембранаси орқали ташиш учун масъул бўлган оқсил бузилади. Шу сабабли, безларнинг секрецияси қалин ва ёпишқоқ бўлади: шилимшиқ бронхларни ёпиб қўяди, сурункали инфекцияни сақлаб қолади ва ошқозон ости бези каналлари тиқилиб қолади ва овқат тўлиқ ҳазм бўлмайди. Шунинг учун доимий йўтал, такрорий пневмония, мўл-кўл ёғли ахлат ва ёмон вазн ортиши яхши туяди. Касаллик иккала ота-онадан ҳам юқади, улар ўзлари соғлом. Ташхис тер тести ва генетик тест билан тасдиқланади. Замонавий даволаш ҳаётни сезиларли даражада узайтириши ва яхшилаши мумкин.

Нафас қисилиши - ҳаво этишмаслиги, қийинчилик ёки тез нафас олиш ҳисси. Кучли жисмоний машқлар пайтида бу табиийдир, аммо агар одам илгари қийинчилик туғдирмаган полга кўтарилиш қийин бўлса ёки дам олишда ҳаво этарли бўлмаса, бу текширувни талаб қиладиган аломатдир. Кўпинча нафас қисилиши ўпка ва юрак касалликлари билан боғлиқ: бронхиал астма, КОАҲ, пневмония, юрак этишмовчилиги, коронер юрак касаллиги. Бундан ташқари, камқонлик, семизлик, қалқонсимон без касалликлари, анксиете бозуклукларı ва детраининг сабаб бўлиши мумкин. Кўкрак оғриғи билан тўсатдан нафас қисилиши юрак хуружи, ўпка эмболияси ёки пневмотораксни англатиши мумкин - бу ҳолда сиз дарҳол 103 рақамига қўнғироқ қилишингиз керак.

Медиастин - юрак ва йирик томирлар, трахея, қизилўнгач, тимус бези, нервлар ва лимфа тугунлари жойлашган ўпка орасидаги кўкрак қафасининг марказидаги бўшлиқ. Бу эрда шаклланиш ташхис эмас, балки кўплаб турли хил шароитларнинг орқасида бўлиши мумкин бўлган топилмадир: зарарсиз кист ва инфекция туфайли кенгайган лимфа тугунидан лимфома, тимома, жинсий ҳужайра ёки асаб ўсмаси. Бундай шаклланишларнинг муҳим қисми яхши хулқли бўлиб, катталарда деярли ярми кўкрак қафаси рентгенограммаси пайтида тасодифан топилади. Ечимнинг калити - бу жойлашув: олдинги, ўрта ёки орқа медиастин, чунки ҳар бир бўлимда ўз эҳтимолий ўсмалар мавжуд.

Ўпка шиши - бу қон томирларидан суюқлик ўпка тўқималарига ва алвеолаларга оқиб чиқадиган ҳолат бўлиб, одам том маънода нафас ололмайди. Кўпинча сабаб кардиогендир: юракнинг чап томони қон қуйиш билан бардош бера олмайди ва ўпка томирларида босим кескин ошади. Ҳужум одатда кечаси ҳаво этишмаслиги ҳисси билан бошланади, сизни ўтиришга мажбур қилади, кўпикли нафас олиш, кўпикли, баъзан пушти балғам билан йўталиш, қўрқув ва совуқ тер билан бирга келади. Бу ҳаёт учун хавфли фавқулодда вазият: зудлик билан 103 рақамига қўнғироқ қилишингиз керак. Ўпка шиши ҳам кардиоген бўлмаган бўлиши мумкин - оғир инфекциялар, заҳарланиш, буйрак шикастланиши ва юқори баландликларда.

Ўпкадаги лезён ёки тугун - бу одатда 3 сантиметргача бўлган юмалоқ сиқилиш бўлиб, у компютер томографияси ёки рентгенограммада кўринади. Бундай топилмалар, айниқса КТ бошқа сабабга кўра ўтказилганда тез-тез учрайди ва кўп ҳолларда улар ўсимта эмас, балки олдинги яллиғланиш изи, чандиқ, сил ўзгаришлар майдони ёки яхши шаклланиш бўлиб чиқади. Шунга қарамай, топилмани қаровсиз қолдириб бўлмайди: баъзи тугунлар кузатишни талаб қилади, баъзилари эса аниқ текширишни талаб қилади. Тактикалар ҳажми, зичлиги, қирраларнинг шакли ва хавф омиллари, биринчи навбатда, чекиш ва ёш билан белгиланади. Асосий восита вақт ўтиши билан тасвирларни таққослашдир.

Плевра ёпишишлари плевра қатламлари, ўпкани қоплайдиган ва кўкрак қафасининг ички қисмини қоплайдиган нозик мембраналар орасидаги бириктирувчи тўқималарнинг ёпишишидир. Одатда, барглар ҳар бир нафас билан бир-бирининг устига силжийди. Яллиғланиш, жароҳат ёки жарроҳликдан сўнг, уларнинг юзасида фибрин тўпланади ва жойлар бир-бирига ёпишиб, кордонларни ҳосил қилади. Кўпинча, ёпишқоқлик аввалги касалликнинг изидир: улар ўсмайди, дегенерацияланмайди ва даволанишни талаб қилмайди, лекин тасодифан тасвирда топилади. Фақат кенг қамровли ёпишишлар сезиларли бўлиб, улар ўпканинг кенгайишини чеклайди ва чуқур нафас олаётганда нафас қисилиши ва оғриқни келтириб чиқаради.

Плеврит - плевранинг яллиғланиши, кўкрак қафасининг ички қисмидан ўпкани қоплайдиган нозик мембрана. Одатда, унинг барглари орасида фақат бир неча милилитр суюқлик бор, бу нафас олиш пайтида силжишни таъминлайди. Барглар яллиғланганда, улар қўпол бўлиб, бир-бирига ишқаланади - ён томонда ўткир оғриқ пайдо бўлади, у нафас олиш ва йўтал билан кучаяди. Агар кўп суюқлик тўпланса, оғриқ сусаяди, аммо нафас қисилиши пайдо бўлади, чунки эфüзён ўпкани сиқади. Плеврит деярли ҳар доим иккиламчи бўлади: ундан кейин пневмония, сил, тромбоемболия, шиш, юрак ёки буйрак этишмовчилиги кузатилади. Шунинг учун даволаниш оғриқни йўқотиш билан эмас, балки сабабни топиш билан бошланади.

Пневмокониоз - саноат чангини узоқ вақт нафас олиш натижасида юзага келадиган ўпка касалликларининг умумий номи. Энг кенг тарқалган ва энг хавфли тури силикоз бўлиб, у эркин кремний диоксидини ўз ичига олган чанг билан боғлиқ: тош, қум, бетон билан ишлаш, бурғулаш, силлиқлаш ва сунъий тошни қайта ишлашда ҳосил бўлади. Энг кичик зарралар алвеолаларга жойлашади, бу эрда иммунитет ҳужайралари уларни ўзлаштиришга ҳаракат қилади; жавобан, доимий яллиғланиш ривожланади ва чандиқлар ҳосил бўлади. Касаллик йиллар давомида ривожланади ва узоқ вақт давомида шикоят қилмайди ва ўпкадаги ўзгаришлар қайтарилмасдир, шунинг учун нафас олишни ҳимоя қилиш ва мунтазам текширувлар жуда муҳимдир.