Қуруқ плеврит ва плевра оқиши
Иккита асосий шакл мавжуд. Қуруқ ёки фибриноз плеврит билан фибрин плевра баргларида тўпланади, улар силлиқлигини йўқотади ва бир-бирига ишқаланади. Асосий симптом таъсирланган томонда ўткир пичоқ оғриғи бўлиб, у чуқур нафас олиш, йўталиш ва соғлом томонга эгилиш билан кескин кучаяди, шунинг учун одам саёз нафас олади. Эксудатив плеврит билан суюқлик барглар орасида тўпланади. У уларни ажратади ва оғриқ камаяди, лекин ўсиб бораётган эфüзён ҳажми ўпкани сиқади ва нафас қисилиши ва кўкрак қафасидаги оғирлик ҳисси пайдо бўлади.
- Қуруқ плеврит - нафас олаётганда оғриқ, плеврал ишқаланиш шовқини
- Эксудатив плеврит - нафас қисилиши, оғирлик, нафас олишнинг қисқариши
- Йирингли плеврит (эмпиема) - иситма билан бирга келадиган жиддий ҳолат
- Гемоторакс - шикастланишдан кейин плевра бўшлиғида қон
- Юрак ва буйрак этишмовчилигида трансудат - кўпинча икки томонлама
Сабаблари
Плеврит мустақил ташхис эмас, балки синдромдир. Кўпинча, ўпка тўқимасидан яллиғланиш плеврага ўтганда пневмонияни мураккаблаштиради. Бизнинг минтақамизда сил касаллиги, айниқса, аниқ пневмониясиз оқиши бўлган ёшларда муҳим сабаб бўлиб қолмоқда. Кекса одамларда бир томонлама эфüзён ўсимта жараёнини истисно қилишни талаб қилади. Икки томонлама суюқлик кўпинча юрак этишмовчилиги, буйрак ва жигар касалликлари билан боғлиқ. Баъзи сабаблар орасида ўпка эмболияси, тизимли ревматик касалликлар, панкреатит ва кўкрак травмасı мавжуд.
- Пневмония ва бошқа ўпка инфекциялари
- Сил касаллиги
- Хатарли ўсмалар ва метастазлар
- Ўпка эмболияси
- Юрак, буйрак ва жигар этишмовчилиги
- Ревматик касалликлар
- Кўкрак қафасидаги шикастланишлар ва операциялар
Семптомлар
Клиник кўриниш плевритнинг ўзи ва асосий касалликнинг намоён бўлишидан иборат. Нафас олиш билан боғлиқ бир томонлама кўкрак оғриғи одатий ҳисобланади; плевранинг диафрагма қисми иштирок эца, элкага ёки қоринга нурланиши мумкин. Нафас олиш тез-тез ва саёз бўлиб қолади, одам оғриқли томонни сақлайди ва кўпинча унинг устида ётади. Муҳим эфüзён билан нафас қисилиши энгил куч билан, кейин эса дам олишда пайдо бўлади. Иситма, заифлик, терлаш, йўтал ва вазн йўқотиш юқумли ёки ўсимта характерини кўрсатади.
- Ён тарафдаги тикув оғриғи, илҳом билан кучайиши
- Қуруқ йўтал
- Нафас қисилиши ва кўкрак қафасидаги оғирлик ҳисси
- Иситма ва терлаш
- Заифлик, иштаҳани йўқотиш, вазн йўқотиш
- Оғриқли томонда мажбурий ҳолат
Диагностика
Биринчи қадам икки проекцияда кўкрак қафасининг текшируви ва рентгенограммаси: эфüзён, ўпкада ўзгаришлар ва медиастинал органларнинг силжиши аниқланади. Плевра бўшлиғининг ултратовуш текшируви оз миқдордаги суюқликка нисбатан сезгир бўлиб, понксиён нуқтасини танлашга ёрдам беради. Компютер томографияси ўпка тўқималарининг, плевра ва лимфа тугунларининг ҳолатини кўрсатади. Плеврал понксиён ҳал қилувчи аҳамиятга эга: натижада олинган суюқлик оқсил, ҳужайра таркиби, микобактериялар ва ўсимта ҳужайралари учун текширилади. Бундан ташқари, қон тестлари баҳоланади, агар тромбоемболияга шубҳа бўлса - Д-димер ва КТ ангиографияси.
- Икки проекцияда кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Плевра бўшлиғининг ултратовуш текшируви
- Кўкрак қафасининг компютер томографияси
- Суюқлик таҳлили билан плеврал понксиён
- Тўлиқ қон рўйхати, С-реактив оқсил
- Сил касаллиги учун тест
- Тромбоемболияга шубҳа қилиш учун Д-димер ва КТ ангиографияси
Даволаш
Даволаш, биринчи навбатда, сабабга қаратилган: пневмония учун антибактериал терапия, сил касаллиги учун стандарт режимга мувофиқ силга қарши дорилар, юрак этишмовчилиги учун эса юрак терапияси созланади. Оғриқни йўқотиш учун шифокор томонидан танланган оғриқ қолдирувчи ва яллиғланишга қарши дориларни қўлланг. Агар эфüзён катта бўлса ва нафас қисилиши сабаб бўлса, суюқлик понксиён билан чиқарилади; йирингли плеврит бўлса, дренаж ўрнатилади ва бўшлиқ ювилади. Яллиғланиш пасайгандан сўнг, нафас олиш машқлари ва фаолликни босқичма-босқич кенгайтириш муҳим аҳамиятга эга, шунда ёпишқоқликлар ҳосил бўлмайди.
- Асосий касалликни даволаш асосий шартдир
- Шифокор томонидан тайинланган оғриқ қолдирувчи ва яллиғланишга қарши дорилар
- Катта эфüзёнлар учун плеврал понксиён
- Плеврал эмпиема учун дренаж
- Оғриқ йўқолганидан кейин нафас олиш машқлари
- Текшириш рентгенограммаси ёки ултратовуш ёрдамида кузатиш
