Нафас олиш йўлларида нима содир бўлади
Бронх деворида думалоқ силлиқ мушаклар мавжуд. Рецепторлар тирнаш хусусияти ёки яллиғланишли моддалар таъсирида улар қисқаради ва бронхиал найчанинг лüмени тораяди. Шу билан бирга, шиллиқ қават шишади ва қалин шилимшиқ ишлаб чиқариш кучаяди. Нафас олиш нафас чиқаришдан кўра осонроқдир: нафас чиқаришда кўкрак қафаси торайган бронхларни янада кучлироқ сиқади. Ўпкада ҳаво сақланади, улар шиширади, нафас олиш мушаклари ортиқча юк ишлайди ва одам ҳаво этишмаслиги ва кўкрак қафасида оғирлик ҳис қилади.
- Бронхиал силлиқ мушакларнинг спазми
- Шиллиқ қаватнинг шишиши
- Вискоз балғамнинг тўпланиши
- Нафас чиқаришда қийинчилик
- Ўпканинг ҳаддан ташқари инфляцияси ва нафас олиш мушакларининг чарчоқлари
Бронхоспазмнинг сабаблари
Болалар ва ёшларда энг кўп учрайдиган сабаб бронхиал астма, кекса чекувчиларда эса сурункали обструктив ўпка касаллиги. Спазм ўткир вирусли инфекциялар пайтида, айниқса ёш болаларда, аллерген билан алоқа қилганда, тутун, хлор, бўёқ ва чангни инҳалациялашда пайдо бўлиши мумкин. Баъзи дорилар сезгир одамларда ҳужумга олиб келиши мумкин, шунинг учун ҳар қандай эпизод ҳақида докторингизга хабар бериш муҳимдир. Оғир бронхоспазм анафилактик реакциянинг бир қисмидир.
- Бронхиал астма
- Сурункали обструктив ўпка касаллиги
- Ўткир респираторли инфекциялар ва обструктив бронхит
- Аллергик реакция ва анафилакси
- Тутун, буғлар, чанг, совуқ ҳаво инҳалацияси
- Баъзи дориларга реакциялар
- Бронхиал гиперреактивлиги бўлган одамларда жисмоний фаоллик
Семптомлар ва оғирлик даражаси
Ҳужум кўкрак қафасидаги сиқилиш ҳисси ва қуруқ йўтал билан бошланади, кейин хириллаш пайдо бўлади, баъзан узоқдан эшитилади. Одам ёрдамчи мушакларни боғлаш учун қўлларига таяниб, ўтириш ҳолатини олади. Жиддийлик оддий белгилар билан баҳоланади: одам бутун жумлаларда гапира оладими ёки йўқми, кўкрак қафасининг мос келадиган жойларида чекинишлар борми, терининг ранги қандай ва у қанчалик тез-тез нафас олади. Хавфли белги - нафас қисилиши кучайиши билан ҳуштак товушларининг йўқолиши: бу деярли ҳаво ўтмаслигини англатади.
- Кўкрак қафасидаги сиқилиш ва оғирлик ҳисси
- Ҳуштак шовқинли нафас олиш, узоқ муддатли экшаласён
- Қуруқ пароксисмал йўтал
- Қўлларда қўллаб-қувватланадиган мажбурий поза
- Тез нафас олиш ва юрак уриши
- Анксиете ва нафас қисилиши ҳисси
Биринчи ёрдам ва нима қилмаслик керак
Одамнинг тўғри ўтиришига ва бир оз олдинга эгилишига ёрдам беринг, тор кийимни ечинг, деразани очинг. Агар у буюрилган шошилинч инҳалерга эга бўлса, уни ишлатишга ёрдам беринг, энг яхшиси спасер орқали. Нафас олишга мажбурламасдан, тинч ва секин нафас олишингиз керак. Аниқ тирнаш хусусияти берувчини олиб ташланг: тутун, кучли ҳид, ҳайвон. Сиз одамни орқасига қўйиб, унга иссиқ сув бера олмайсиз, кўкрагини кучли ҳидли малҳамлар билан ишқалай олмайсиз ёки тинчлантирувчи воситаларни беролмайсиз. Агар 10-15 дақиқадан сўнг яхшиланмаса ёки аҳвол ёмонлашса, 103 рақамига қўнғироқ қилинг.
- Ўтиринг, танани олдинга эгиб, ҳаво билан таъминланг
- Белгиланган схема бўйича спасер орқали фавқулодда инҳалер
- Тинч секин нафас олиш
- Тутун, ҳид, аллергенларни олиб ташланг
- Орқа тарафингизга ётманг, қаттиқ малҳамлар билан ишқаламанг
- Агар таъсир бўлмаса - 103 рақамига қўнғироқ қилинг
Текширув ва профилактика
Эпизоддан кейин унинг сабабини аниқлаш керак. Асосий усул - реверсибилите тести билан спирометрия: у бронхлар қанчалик торайганлигини ва улар бронходилататор препаратига қандай жавоб беришини кўрсатади. Кўкрак қафаси рентгенограммаси пневмония, бегона жисм ва бошқа ўпка касалликларини истисно қилади. Агар аллергияга шубҳа бўлса, умумий ИгЕ ва аллерген панеллари текширилади. Кейинги даволаш асосий касалликка йўналтирилади: астма учун асосий инҳалер дорилар, КОАҲ учун - узоқ муддатли бронходилататорлар, чекишни ташлаш тавсия этилади. Шифокор даволанишни танлайди.
- Бронходилатация тести билан спирометрия
- Ҳужум пайтида пулс оксиметри
- Кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Жами ИгЕ ва аллергия панеллари
- Чекишни тўлиқ тўхтатиш, шу жумладан пассив чекиш
- Врач томонидан тавсия этилган грипп ва пневмококкка қарши эмлаш