Тузилиш турлари ва механизмлари
Обструктив ателектаз бронхни ичкаридан тўсиб қўйганда пайдо бўлади: ҳаво оқишини тўхтатади, қолганлари эса қонга сингиб кетади ва бўлак қисқаради. Ўпка суюқлик, ҳаво ёки катта ўсимта тўпланиши билан ташқи томондан сиқилганида сиқилиш ривожланади. Қисқартириш плеврадаги сикатрик ўзгаришлар билан боғлиқ бўлиб, ўпканинг кенгайишига тўсқинлик қилади. Алоҳида-алоҳида, ателектаз операциялар ва беҳушликдан сўнг, одам саёз нафас олаётганда, йўталишдан қўрқганда ва ўпканинг пастки қисмлари вентиляция қилишни тўхтатганда фарқланади.
- Обструктив - бронхнинг блокланиши
- Сиқиш - ташқаридан сиқиш
- Қисқартириш - плеврал чандиқлар
- Операциядан кейинги ва гиповентилия
- Сурфактантнинг этишмаслиги туфайли янги туғилган чақалоқларнинг ателектази
- Ҳажми бўйича: лобуляр, сегментар, лобар, жами
Сабаблари ва хавф омиллари
Катталарда бронхиал тиқилиб қолишнинг умумий сабаби қалин, вискоз балғамдир, айниқса операциядан кейин, бронхитнинг кучайиши ва ётоқда ётган беморларда. Янги ташхис қўйилган ателектази бўлган ҳар бир чекувчида истисно қилиниши керак бўлган бронхиал ўсимта муҳим аҳамиятга эга. Болаларда кичик нарсалар ва ёнғоқларнинг аспирацияси, шунингдек, кенгайган лимфа тугунлари билан бронхнинг сиқилиши биринчи ўринда туради. Сиқиш варианти плеврит, гемоторакс ва пневмоторакс, шунингдек, кўкрак қафасидаги катта шаклланишлар билан ривожланади.
- Бронхда шиллиқ қават
- Бронхиал шиш ёки ташқи сиқилиш
- Чет жисм, айниқса болаларда
- Анестезия, операциядан кейинги оғриқ, саёз нафас олиш
- Плевра бўшлиғида суюқлик ёки ҳаво тўпланиши
- Узоқ муддатли ҳаракацизлик ва заиф йўтал
- Чекиш ва сурункали ўпка касалликлари
Семптомлар
Кўринишлар пасайиш ҳажми ва тезлигига боғлиқ. Енгил ателектаз асемптоматик бўлиши мумкин ва тасвирда кўриниши мумкин. Бир лоб ёки бутун ўпка ўчирилганда, нафас қисилиши, тез нафас олиш, ҳаво этишмаслиги ҳисси, баъзида зарарланган томонда кўкрак оғриғи пайдо бўлади. Тери мавимси тус олиши мумкин ва пулс тезлашади. Асосий сабабнинг белгилари кўпинча мавжуд: балғам билан йўтал, инфекция туфайли иситма, шиш туфайли гемоптиз. Ҳавосиз ҳудудда инфекциянинг қўшилиши иситма ва ҳолатнинг ёмонлашишига олиб келади.
- Нафас қисилиши ва тез нафас олиш
- Йўтал, кўпинча қуруқ ёки тозалаш қийин бўлган балғам билан
- Таъсир қилинган томонда кўкрак оғриғи
- Юрак тезлигининг ошиши
- Катта лезён ҳажми билан кўк ранг
- ИНФЕКЦИОН туфайли иситма
- Нафас олаётганда кўкрак қафасининг ярми ортда қолиши
Диагностика
Икки проекцияда кўкрак қафаси рентгенограммаси лоб ҳажмининг пасайиши ва медиастиннинг шикастланишга силжиши билан бир хил қорайишни аниқлайди - бу ателектазни пневмония ва эфüзёндан ажратиб туради. Компютер томографияси блокировка даражасини ва унинг сабабини аниқроқ кўрсатади. Бронхда шубҳали обструкциянинг асосий усули бронкоскопия бўлиб қолади: бу сизга лüменни кўриш, шиллиқ қаватни ёки бегона жисмни олиб ташлаш ва ўсимтадан биопсия олиш имконини беради. Спирометрия ва пулс оксиметрия нафас олишга таъсирини баҳолайди.
- Икки проекцияда кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Кўкрак қафасининг компютер томографияси
- Бронкоскопия - текшириш, санитария, биопсия
- Спирометрия
- Пулс оксиметрияси
- Эффузияга шубҳа қилиш учун плевра бўшлиғининг ултратовуш текшируви
- Балғам текшируви
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш сабабни бартараф этишга ва ўпкани тезда кенгайтиришга қаратилган. Бронкоскопия пайтида шиллиқ тиқин чиқарилади, бегона жисм эндоскопик усулда чиқарилади, ўсимта бўлса, жарроҳлик ёки бошқа даволаш масаласи ҳал қилинади, эфüзён бўлса, дренаж қилинади. Нафас олиш машқлари, йўтал, тана ҳолатини ўзгартириш, операциялардан кейин эрта фаоллаштириш ва махсус симуляторлар орқали нафас олиш талаб этилади. Сигарет чекувчилар учун чекишни ташлаш муҳимдир. Жарроҳлик аралашувидан сўнг профилактика мақсадида тўлиқ нафас олиш ва йўталиш учун оғриқ қолдирувчи воситалар қўлланилади.
- Бронкоскопик дебридман ва вилкани олиб ташлаш
- Чет жисмни олиб ташлаш
- Эффузия пайтида плевра бўшлиғини дренажлаш
- Бронхиал ўсмани даволаш
- Нафас олиш машқлари ва нафас олиш симуляторлари
- Тана ҳолатини эрта фаоллаштириш ва ўзгартириш
- Операциядан кейин этарли даражада оғриқни йўқотиш
- Чекишни ташлаш