Психиатрия: касалликлар, белгилар ва даволаш

Депрессия характернинг заифлиги ёки &қуот;чидаб туриш керак бўлган ёмон кайфият&қуот; эмас, балки касалликдир. Бу кайфиятнинг доимий пасайиши, завқланиш қобилиятини йўқотиш ва энергияни йўқотиш, камида икки ҳафта давом этиши ва иш, ўқиш ва мулоқотга халақит бериши билан тавсифланади. Депрессияни жуда даволаш мумкин: психотерапия ва керак бўлганда дори воситаларининг комбинацияси кўп ҳолларда одамни нормал ҳаётга қайтаради. Асосий тўсиқ - стигма: одамлар йиллар давомида ёрдам сўрамайдилар, улар ўзларини энгишлари керак деб ўйлашади.

Анксиете бузилиши - бу ташвиш ҳаддан ташқари, доимий ва ҳақиқий таҳдидга мос келмайдиган ҳолат. У фойдали мудофаа реакцияси бўлишни тўхтатади ва ҳаётни назорат қила бошлайди: инсон вазиятлардан, жойлардан ва ҳаракатлардан қочади, имкониятлар доираси тораяди. Анксиете бузилишининг ўзига хос хусусияти шундаки, улар биринчи навбатда жисмоний жиҳатдан намоён бўлади - юрак уриши, нафас қисилиши, бош айланиши - ва беморлар йиллар давомида кардиолог ва неврологларга мурожаат қилиб, &қуот;ҳамма нарса яхши&қуот; деган хулосага келишади. Айни пайтда, бу психиатриядаги энг яхши ўрганилган ва даволаш мумкин бўлган ҳолатлардан биридир.

Эпилепсия - сурункали мия касаллиги бўлиб, унда бир гуруҳ нерв ҳужайралари вақти-вақти билан ҳаддан ташқари электр токини ҳосил қилади, бу эса соқчиликни келтириб чиқаради. Касаллик атрофида ҳали ҳам кўплаб афсоналар мавжуд: у даволаб бўлмайдиган деб ҳисобланади, руҳий касаллик ёки мажбурий равишда конвулсиялар ва тушиш билан бирга келади. Дарҳақиқат, ҳужумлар жуда хилма-хил бўлиши мумкин - бошқалар сезмайдиган &қуот;йўқлиги&қуот; бир неча сониягача - ва тўғри даволаш кўпчилик беморларга ҳужумларсиз яшашга имкон беради.

Алкоголли делирюм, делириум тременс деб номланувчи, одатда узоқ муддатли спиртли ичимликларни истеъмол қилишни тўхтатгандан кейин 2-3 кундан кейин ривожланадиган жиддий ҳолат. Спиртли ичимликларнинг доимий депрессив таъсирига ўрганиб қолган мия ҳаддан ташқари қўзғалиш ҳолатида бўлади: чалкашлик, дисориентация, қўрқинчли визуал галлюцинациялар, кучли титроқ, терлаш, тез юрак уриши ва ҳароратнинг кўтарилиши. Бу нафақат руҳий касаллик, балки ҳаёт учун хавфли бўлган фавқулодда ҳолат: конвулсиялар, юрак ритмининг бузилиши ва сувсизланиш мумкин. Делирюмни уйда даволаш мумкин эмас. Биринчи белгида сиз 103 рақамига қўнғироқ қилиб тез ёрдам чақиришингиз ва хавфсизликни таъминлашингиз керак.

Амнезия - бу оддий унутувчанликдан ташқари хотирани йўқотиш. Инсон воқеадан олдинги воқеаларни эсламаслиги, ундан кейин янги нарсаларни эсламаслиги ёки ҳаётининг бутун қисмини йўқотиши мумкин. Хотира темпорал лоблар ва ҳипокампус иштирокида шаклланади, шунинг учун амнезия бош жароҳати, инсулт, эпилептик тутилиш, спиртли ичимликларни заҳарланиши, оғир стресс, мия инфекцияси ёки витамин этишмаслиги билан содир бўлади. Амнезия мустақил касаллик эмас, балки аломатдир ва бу эрда асосий нарса сабабни топишдир. Баъзи сабаблар тикланади ва даволанади, аммо баъзилари, масалан, инсулт ёки менингоенсефалит, дарҳол ёрдам талаб қилади.

Апатия - бу бирор нарса қилиш истаги, қизиқиши ва мотивацияси йўқолган ҳолат. Бирор киши ҳеч нарсани ҳис қилмагани учун жуда кўп азоб чекмайди: воқеалар мамнун бўлишни ва хафа қилишни тўхтатади, ишлар дангасалик туфайли эмас, балки уларни бошлаш учун ҳеч қандай туртки йўқлиги сабабли кечиктирилади. Ҳаддан ташқари юк, касаллик ёки оғир стрессдан кейин қисқа муддатли апатия табиийдир ва дам олиш билан кетади. Агар бефарқлик бир неча ҳафта давом эца ва иш ва мулоқотга халақит берса, кўпинча унинг орқасида ўзига хос сабаб бор: депрессия, чарчаш, қалқонсимон безнинг дисфункцияси, анемия, витамин этишмаслиги, неврологик касаллик ёки дори воситаларининг ён таъсири. Бунинг сабабини тушуниш жуда муҳим, чунки ҳар бир ҳолатда даволаниш бошқача.

Астеник синдром (астения) - нормал дам олиш ва уйқудан кейин заифлик йўқолмайдиган патологик чарчоқнинг ҳолати. Одам одатдаги ишидан тезда чарчайди, асабийлашади, диққатни жамлайди ва ёмон ухлайди. Астения мустақил касаллик эмас, балки тананинг ҳаддан ташқари юкланишга реакцияси ёки бошқа касаллик сигналидир: у кўпинча грипп ва коронавирус инфекциясидан, операциялардан сўнг, анемия, қалқонсимон без касалликлари, депрессия ва сурункали стресс фонида ривожланади. Астения хавфли, чунки &қуот;оддий чарчоқ&қуот; орқасида сиз жиддий сабабни ўтказиб юборишингиз мумкин. Шунинг учун, агар сиз бир неча ҳафтадан кўпроқ вақт давомида заиф бўлсангиз, &қуот;энергия учун витаминлар&қуот; ни қабул қилиш эмас, балки текширувдан ўтиш муҳимдир. Агар сабаб топилса ва тикланиш режими тўғри бўлса, прогноз одатда яхши бўлади.

Аутизм спектрининг бузилиши (АСД) - бу болада эрта ёшдан бошлаб мулоқот ва ижтимоий ўзаро таъсир, шунингдек, такрорланадиган хатти-ҳаракатлар, тор қизиқишлар ва товушлар, ёруғлик ва тегинишга нисбатан ғайриоддий реакциялар мавжуд бўлган нейроривожланиш касалликлари гуруҳидир. Кўринишлар жуда хилма-хилдир: гапирмайдиган ва доимий қўллаб-қувватлашга муҳтож бўлган болалардан, яхши нутқ ва ақл-заковатга эга, аммо мулоқотда қийинчиликларга дучор бўлган болага. Аутизмга вакциналар ёки &қуот;ёмон тарбия&қуот; сабаб бўлмайди; Асосий ролни генетик омиллар ва интраутерин мия ривожланишининг хусусиятлари ўйнайди. Биринчи белгилар кўпинча 2 ёшдан олдин сезилади. Аутизмни даволаб бўлмайди, лекин эрта хулқ-атвор ва нутқ терапияси боланинг қобилиятлари ва мустақиллигини сезиларли даражада яхшилашга ёрдам беради.

Биполяр аффектив бузилиш сурункали руҳий касаллик бўлиб, унда руҳий тушкунлик даврлари мания ёки гипомания эпизодлари билан алмашинади ва улар орасида нормал фаровонлик даврлари мавжуд. Бу шунчаки табиатан ўзгарувчан эмас: ҳар бир фаза кунлар ва ҳафталар давом этади, энергия даражасини, уйқуни, фикрлашни ва хатти-ҳаракатларни сезиларли даражада ўзгартиради, иш ва муносабатларни бузади. Касаллик кўпинча ёшлигида пайдо бўлади ва кўпинча кўп йиллар давомида оддий депрессия сифатида даволанади, чунки одамлар тушкунликка тушганда ёрдам сўрашади. Тўғри ташхис тактикани ўзгартиради: биполяр бузуқлик учун антидепрессантларнинг ўзи эмас, балки кайфият стабилизаторлари даволанишнинг асоси бўлади.

Делусионал бузуқлик - бу одамнинг нотўғри нарсага доимий эътиқоди бўлган ҳолат ва бу ишончни ақл ёки далиллар билан силкитиб бўлмайди. Классик вариантлар - бу кузатув ва фитнага, шерикнинг хиёнатига, ўзининг жиддий касаллигига ёки махсус миссияга бўлган ишонч. Шизофрениядан фарқли ўлароқ, психиканинг бошқа соҳалари узоқ вақт давомида сақланиб қолади: одам ишлайди, ўзига ғамхўрлик қилади, делирюм мавзусидан ташқари ҳамма нарса ҳақида оқилона гапиради. Шу сабабли, унинг яқинлари йиллар давомида уни сўзлар билан ишонтиришга ҳаракат қилишади, бу ёрдам бермайди ва муносабатларни бузади. Бузуқлик даволаш мумкин, аммо психиатрнинг иштироки ва оиланинг сабр-тоқатини талаб қилади: делирюм мазмуни билан баҳслашиш бефойда.