Психиатрия: касалликлар, белгилар ва даволаш

Фронтотемпорал деманс - бу миянинг фронтал ва темпорал лобларидаги нерв ҳужайралари аста-секин нобуд бўладиган касалликлар гуруҳидир. Алцгеймер касаллигидан фарқли ўлароқ, у унутувчанликдан бошланмайди, балки шахсият, хатти-ҳаракатлар ёки нутқдаги ўзгаришлар ва кўпинча нисбатан ёш ёшда - 45 ёшдан 65 ёшгача. Бирор киши хушмуомала бўлиб, яқинларига бефарқ, дüртüсел бўлиб қолиши, ширинликларни ортиқча эйишни бошлаши ёки ўзгаришларни тўлиқ англамасдан номақбул хатти-ҳаракатлар қилиши мумкин. Нутқ версияси билан сўзлар ва уларнинг маъносини тушуниш аста-секин йўқолади. Ушбу нақш туфайли ташхис кўпинча кечиктирилади ва хатти-ҳаракатлар кўпинча характер ёки руҳий касаллик деб ҳисобланади.

Гиёҳвандлик - сурункали мия касаллиги бўлиб, унда психофаол моддадан фойдаланиш назорациз бўлиб қолади ва аниқ зарарга қарамай давом этади. Асосий хусусиятлар орасида кучли иштиёқ, миқдор ва частота устидан назоратни йўқотиш, толерантликнинг кучайиши, тўхтатилгандан сўнг чекиниш ва олдинги манфаатларни бостириш киради. Бу заиф ирода масаласи эмас: моддалар миянинг мукофот тизимини қайта ташкил қилади ва ёрдамисиз камдан-кам ҳолларда циклни бузиш мумкин. Гиёҳвандлик аста-секин ривожланади, кўпинча вақти-вақти билан ижтимоий фойдаланиш билан бошланади. Вазиятни даволаш мумкин ва одам наркологга қанчалик тез мурожаат қилса, узоқ муддатли ремиссия ва муносабатларни, иш ва саломатликни тиклаш имконияти шунчалик юқори бўлади.

Невроз - бу узоқ давом этган стресс ёки ички низоларга жавобан юзага келадиган ва ташвиш, асабийлашиш, чарчоқ, уйқу бузилиши ва танадаги турли шикоятлар билан намоён бўладиган касалликлар гуруҳининг анъанавий номи. Уларнинг асосий хусусияти шундаки, одамнинг аҳволини танқид қилиш сақланиб қолади: одам ўзи билан нимадир нотўғри эканлигини тушунади ва аввалги ҳаётига қайтишни хоҳлайди. Замонавий таснифларда неврознинг умумий сўзи ўрнига аниқроқ ташхис қўлланилади: анксиете бузилиши, ваҳима бузилиши, соматоформ бузилиш, мослашиш бузилиши. Бу жуда муҳим, чунки даволаш аниқ ташхисга боғлиқ ва кўп ҳолларда невротик касалликлар учун муваффақиятли бўлади.

Анорексия нервоза - бу оғир овқатланиш бузилиши бўлиб, унда одам атайлаб озиқ-овқат истеъмолини чеклайди, вазн йўқотади ва вазни аллақачон сезиларли даражада камайган бўлса ҳам, килограмм олишдан кучли қўрқувни бошдан кечиради. Ўз танасини идрок этиш бузилади: одам ўзини қаттиқ чарчоқ билан тўла деб билади. Бузилиш кўпинча ўсмирлик ва ёшлик даврида бошланади ва соғлом турмуш тарзи сифатида яширинган: биринчи навбатда, ширинликлар чиқариб ташланади, кейин бутун озиқ-овқат гуруҳлари ва машаққатли машғулотлар пайдо бўлади. Анорексия нервоза нафақат психологик жиҳатдан хавфли: юрак, суяклар ва гормонал тизимларнинг фаолиятини бузади ва ўлимга олиб келадиган асоратлар хавфи юқори бўлган касалликлардан биридир. Эрта даволаниш натижани тубдан ўзгартиради.

Булимия нервоза - бу овқатланиш бузилиши бўлиб, унда назорациз ортиқча овқатланиш хуружлари овқатланишни &қуот;тўғрилаш&қуот; уринишлари билан алмашади: қусиш, лаксатифлар ёки диуретикларни қабул қилиш, машаққатли жисмоний машқлар, қаттиқ рўза тутиш. Ўз-ўзини ҳурмат қилиш деярли бутунлай вазн ва тана шаклига боғлиқ. Оғирлик кўпинча нормал бўлиб қолади, шунинг учун бошқалар узоқ вақт давомида ҳеч нарсани сезмайдилар ва одам нима бўлаётганини яширади ва уят ҳис қилади. Булимия хавфи ортиқча фунтларда эмас, балки тозалашнинг оқибатларида: калийни йўқотиш, юрак ритмининг бузилиши, тиш эмалини йўқ қилиш, қизилўнгачнинг шикастланиши. Бу даволанадиган касаллик бўлиб, ёрдам қанчалик тез бошланса, натижа шунчалик яхши бўлади.

Тиклар - бу одамнинг ихтиёрсиз равишда чиқарадиган тўсатдан, тез, такрорланувчи ҳаракатлар ёки товушлар: милтиллаш, элкасини буриш, қийшайиш, йўталиш, хириллаш. Тикдан олдин, кўпинча ҳаракатдан кейин ўтиб кетадиган нохуш туйғу бор ва тикни қисқа вақт давомида назорат қилиш мумкин. Тиклар мактаб ёшидаги болаларда, айниқса ўғил болаларда жуда тез-тез учрайди ва кўп ҳолларда бир неча ой ичида ўз-ўзидан йўқолади. Агар восита ва камида битта вокал тик бир йилдан ортиқ давом эца, улар Тоуретте синдроми ҳақида гапиришади. Тиклар нотўғри тарбия билан боғлиқ эмас ва ақлнинг пасайиши белгиси эмас. Улар ҳаяжон ва чарчоқ билан кучаяди. Тиклар ўрганишга, мулоқотга халақит берса ёки оғриқ келтирса, даволаниш керак.

Обсесиф-компулсив бузуқлик - бу бошда интрузив фикрлар ва тасвирлар пайдо бўлиб, оғир ташвиш туғдиради ва одам уни такрорий ҳаракатлар ёки руҳий маросимлар орқали камайтиришга ҳаракат қилади. Асосий хусусият: обсесёнлар бегона ва исталмаган деб қабул қилинади, одам уларнинг бемаънилигини тушунади, лекин тўхтата олмайди. Ритуал фақат қисқа вақт ичида енгиллик келтиради, кейин ташвиш кучайиб боради ва доира ёпилади. Вақт ўтиши билан қўлларни текшириш ва ювиш иш ва муносабатларга аралашиб, соатлаб кета бошлайди. ОКБ яхши ўрганилган ва даволаш мумкин: махсус психотерапия ва дори воситаларининг комбинацияси кўпчилик беморларга ёрдам беради.

Ўткир стресс реакцияси - бу фавқулодда қийин воқеадан кейин биринчи дақиқалар ва соатларда ривожланадиган қисқа муддатли бузилиш: бахциз ҳодиса, ҳужум, яқин кишининг ўлими ҳақидаги хабар, табиий офат. Бирор киши ҳайратда қолган ва тормозланган кўриниши мумкин, саволларга жавоб бермаслиги ёки аксинча, шошилиб, қичқириши ва ўзи учун жой тополмаслиги мумкин. Идрок кўпинча бузилади: содир бўлаётган нарса ҳақиқий эмасдек туюлади ва баъзи воқеалар кейинчалик эсга олинмайди. Бу руҳий касаллик эмас, балки психиканинг ҳаддан ташқари юкланишга тушунарли жавобидир ва кўп ҳолларда бу ҳолат бир неча соат ёки кун ичида ўтиб кетади. Бу даврда асосий нарса хавфсизлик, яқин атрофда бўлиш ва тинч қўллаб-қувватлашдир.

Чегарадаги шахсият бузилиши - бу реакциянинг доимий усули бўлиб, унда ҳис-туйғулар тез ва кучли ўзгаради, муносабатлар беқарор бўлиб қолади ва хатти-ҳаракатлар импулсив бўлади. Бирор киши ташлаб кетилишдан қаттиқ қўрқади, яқинларини идеаллаштиради ва тўсатдан улардан ҳафсаласи пир бўлади, ички бўшлиқни ҳис қилади ва ҳар доим ҳам ўзининг кимлигини ва нимани хоҳлашини тушунмайди. Кучли ҳис-туйғулар фонида, ўз-ўзига зарар этказиш ва ўз жонига қасд қилиш фикрлари мумкин. Бу &қуот;ёмон характер&қуот; ёки манипуляция эмас: туғма сезгирлик ва травматик тажриба уйғунлиги натижасида шаклланган ҳис-туйғуларни тартибга солишнинг бузилиши шундай ишлайди. Бузилиш махсус психотерапияга яхши жавоб беради ва вақт ўтиши билан намоёнларнинг зўравонлиги сезиларли даражада камаяди.

Постпартум депрессия - бу туғруқдан кейинги биринчи ҳафталар ва ойларда ривожланадиган депрессив касаллик. Бу характернинг заифлиги ёки &қуот;ёмон оналик&қуот; эмас, балки кескин гормонал ўзгаришлар, уйқу этишмаслиги, стресс ва психологик омиллар билан боғлиқ касаллик. Аёл доимий меланколик, ташвиш, айбдорликни бошдан кечиради, боладан хурсанд эмас, кучини йўқотади ва ҳаётга қизиқиш. Қисқа муддатли &қуот;чақалоқ кўк&қуот; дан фарқли ўлароқ, аломатлар икки ҳафтадан кўпроқ давом этади ва ўзингизга ва чақалоғингизга ғамхўрлик қилишга халақит беради. Даволашсиз, депрессия узоқ давом этиши ва болангиз ва оилангиз билан муносабатларга таъсир қилиши мумкин. Постпартум депрессия психотерапия ва овқатланиш билан мос келадиган дори-дармонлар билан яхши даволанади. Фарзандингиз ўз жонига қасд қилиш ёки ўзига зарар этказиш ҳақида ўйлаётган бўлса, у дарҳол ёрдамга муҳтож.