Касалликни қандай аниқлаш мумкин
Бошланиш кўпинча зарарсиз кўринади: инсон соғлом овқатланишга қарор қилади, ширинликлар ва крахмалли овқатлардан воз кечади ва калорияларни ҳисоблашни бошлайди. Аста-секин, тақиқлар рўйхати кенгаяди, озиқ-овқат атрофидаги маросимлар пайдо бўлади - кичик бўлакларга бўлиниш, узоқ вақт чайнаш, ёлғиз овқатланиш. Биргаликда кечки овқатдан сақланиш, аллақачон еган нарсангиз ҳақида ёлғон гапириш, доимий тортиш ва кўзгуда танангизга қараш. Шу билан бирга, машаққатли машғулотлар кучаяди. Инсоннинг ўзи нима бўлаётганини муаммо деб ҳисобламайди ва ўз режимини ҳимоя қилади, шунинг учун унга яқин бўлганлар одатда биринчи бўлиб сигнал беришади.
- Прогрессив озиқ-овқат чеклаш
- Овқатланиш атрофидаги маросимлар
- Умумий овқатланишдан сақланиш
- Тез-тез тортиш ва тана ўлчовлари
- Машаққатли жисмоний фаолият
- Кенг кийим кийиш
- Озиқ-овқат ҳақида гапирганда муаммо ва тирнаш хусусияти рад этиш
Тана билан нима содир бўлади
Узоқ муддатли озиқланиш этишмовчилиги билан тана тежаш режимига ўтади: пулс секинлашади, қон босими ва тана ҳарорати пасаяди ва одам доимо музлайди. Ўсмирларда ҳайз даври тўхтайди, ўсиш ва балоғатга этишиш секинлашади. Тери қурийди, сочлар мўрт бўлади, танада юпқа пахмоқлар пайдо бўлади. Протеин ва электролитлар этишмаслиги туфайли мушаклар, шу жумладан юрак, заифлик, ҳушидан кетиш ва ритм бузилишига олиб келади. Суяк зичлиги пасаяди, бу ёшлигида синиш хавфини оширади.
- Камдан кам пулс ва паст қон босими
- Доимий совуқлик ҳисси
- Ҳайз кўришни тўхтатиш
- Соч тўкилиши ва қуруқ тери
- Мушаклар заифлиги ва чарчоқ
- Юрак ритмининг бузилиши
- Суяк зичлигининг пасайиши
- Кабıзлıк ва қорин оғриғи
Сабаблари ва хавф омиллари
Анорексия нервоза биологик заифлик, психологик хусусиятлар ва ташқи босимнинг комбинацияси туфайли юзага келади. Ирсий мойиллик ва овқатланиш хатти-ҳаракатларини тартибга солиш хусусиятлари муҳим аҳамиятга эга. Психологик жиҳатдан, перфекционизм, ташвиш, ўзини паст баҳолаш ва ҳаётнинг камида битта соҳасини назорат қилиш зарурати бузилишларга ёрдам беради. Ташқи омиллар - ижтимоий тармоқларда озғинликка сиғиниш, ташқи кўриниш, безорилик ва вазн талаблари билан спорт билан шуғулланиш ҳақидаги гаплар. Кўпинча бошланғич нуқтаси мунтазам парҳез бўлиб, ундан кейин вазн йўқотиш бошқаларнинг мақтовлари билан мустаҳкамлана бошлайди.
- Ирсий мойиллик
- Перфекционизм ва юқори ташвиш
- Ўзини паст баҳолайди ва назоратга муҳтож
- Озғинлик ва ижтимоий тармоқларга сиғинишнинг босими
- Тана изоҳлари ва ҳақорат
- Оғирлик тоифалари ва эстетик турлари билан спорт
- Триггер сифатида мунтазам овқатланишни бошлаш
Вазиятни ташхислаш ва баҳолаш
Ташхис психиатр томонидан суҳбат асосида амалга оширилади, аммо мажбурий қисм - чарчоқнинг оғирлигини тиббий баҳолаш. Шифокор вазн ва баландликни ўлчайди, динамикани, пулсни, қон босимини ва ҳароратни баҳолайди. Лаборатория текшируви хавфли бузилишларни аниқлайди: калий ва натрийнинг камайиши, қон тестидаги ўзгаришлар, жигар ва буйраклар фаолиятининг бузилиши. Ритм бузилиши хавфи туфайли ЭКГ зарур. Бундан ташқари, гормонал ҳолат ва суяк зичлиги баҳоланади. Кусиш борлиги ва лаксатифларни қабул қилиш алоҳида текширилиши керак, чунки улар асоратлар хавфини кескин оширади.
- Оғирлик, баландлик ва пасайиш динамикасини баҳолаш
- Пулс, босим, ҳароратни ўлчаш
- Умумий қон текшируви
- Қон электролитлари: калий, натрий, хлор
- ЭКГ
- Қалқонсимон без гормонлари ва жинсий гормонлар
- Суяк зичлигини баҳолаш
- Депрессия ва ўз жонига қасд қилиш хавфини текшириш
Даволаш
Даволаш ҳар доим мураккаб ва узоқ муддатли. Биринчи ўринда овқатланишни хавфсиз тиклаш керак: у аста-секин ва шифокор назорати остида кўпайтирилади, чунки чарчаган пайтда овқатни жуда тез қайта тиклаш электролитлар алмашинувини бузиш билан хавфлидир. Бунга параллел равишда, килограмм олиш қўрқуви, бузилган тана қиёфаси ва асосий қийинчиликлар билан ишлашга қаратилган психотерапия амалга оширилади. Ўсмирларни даволашда оилавий терапия самарали бўлди, бу эрда ота-оналар овқатланишни тиклашда фаол иштирок этадилар. Кучли чарчоқ, ритмнинг бузилиши ва ўз жонига қасд қилиш хавфи шифохонада даволанишни талаб қилади.
- Шифокор назорати остида овқатланишни босқичма-босқич тиклаш
- Қайта тиклаш бошида электролитлар мониторинги
- Психотерапия овқатланиш бузилишига қаратилган
- Ўсмирлар учун оилавий терапия
- Коморбид депрессия ва хавотирни даволаш
- Жиддий чарчоқ ва асоратлар учун касалхонага ётқизиш
- Релапснинг олдини олиш учун узоқ муддатли кузатув
- Таъна ва босимсиз яқинларингиздан ёрдам