У бошқа деманслардан қандай фарқ қилади?
Алцгеймер касаллигида яқинда содир бўлган воқеалар учун хотира бузилиши биринчи ўринга чиқади ва ҳаракат бузилишлари кеч пайдо бўлади. Люи жисмлари билан демансда хотира дастлаб ўртача даражада азобланиши мумкин, аммо диққат, кўриш қобилияти ва фикрлаш тезлиги жиддий равишда бузилади. Қариндошларнинг таъкидлашича, одам деярли бир хил бўлади, кейин бир неча соат давомида у ажралиб кетади ва саросимага тушади. Бу шакл, шунингдек, қаттиққўлликнинг эрта пайдо бўлиши, чайқаладиган юриш, шунингдек, одам тушларини амалга ошираётганга ўхшаб кўринадиган махсус уйқу бузилиши билан ажралиб туради.
- Кун давомида ва кундан-кунга тебранишлар
- Визуал галлюцинациялар, кўпинча одамлар ва ҳайвонларнинг тасвирлари
- Паркинсонизм: қаттиқлик, секинлик, чайқалиш
- РЕМ уйқу хатти-ҳаракатларининг бузилиши
- Тез-тез йиқилиш ва қисқа муддатли онгни йўқотиш эпизодлари
- Қон босимининг ўзгариши ва ич қотиши
Эътибор бериш керак бўлган дастлабки белгилар
Кўпинча, хотиранинг сезиларли даражада пасайишидан йиллар олдин, безовта уйқу пайдо бўлади: одам баланд овозда гапиради, қичқиради, қўлларини силкитади ёки ётоқдан йиқилиб тушиши мумкин. Ушбу РЕМ уйқу хулқ-атворининг бузилиши энг эрта огоҳлантириш белгиларидан бири ҳисобланади. Бундан ташқари, сабабсиз ҳушидан кетиш, доимий ич қотиши, ҳиднинг пасайиши, музлаш ва бепарволик эпизодлари ҳам ташвишлидир. Кекса одамда аниқ сабабсиз визуал галлюцинацияларнинг пайдо бўлиши ҳар доим неврологга мурожаат қилиш учун сабаб бўлади ва мустақил равишда седативларни буюрмайди.
- Уйқу пайтида қичқириқлар ва фаол ҳаракатлар
- Ҳид туйғусининг пасайиши
- Доимий ич қотиши
- Ўрнидан турганда ҳушидан кетиш ва бош айланиши
- Музлаш ва чалғитиш эпизодлари
- Қўл ёзувидаги ўзгаришлар ва юриш пайтида кичик қадамлар
Диагностика
Ташхис клиник жиҳатдан, қариндошлар билан суҳбатда тасдиқланган характерли белгиларнинг комбинацияси асосида амалга оширилади: улар уйқу ҳолати ва хусусиятларининг ўзгаришини сезадилар. Нейропсикологик тестлар ўтказилади, бу кўриш-кўриш бузилишининг устунлиги билан бузилишларнинг типик профилини аниқлайди. Миянинг МРИ қон томир лезёнлари, ўсмалар ва гидроксефалияни истисно қилишга ёрдам беради. Демансни тақлид қилиши мумкин бўлган ҳолатларни текшириб кўринг: ҳипотироидизм, Б12 витамини этишмовчилиги, депрессия, дори воситаларининг ён таъсири.
- Бемор ва қариндошлари билан батафсил суҳбат
- Нейропсикологик тест
- Миянинг МРИ
- Чалкашлик эпизодлари пайтида ЭЕГ
- ЦҲ, витамин Б12, умумий ва биокимёвий қон тести
- Қабул қилинган барча дори-дармонларни кўриб чиқиш
Даволаш
Ҳозирча касалликни тўхтатиш учун махсус даво йўқ, аммо кўплаб аломатларни тузатиш мумкин. Алцгеймер касаллиги учун ишлатиладиган дорилар кўпинча эътибор ва галлюцинацияларни сезиларли даражада яхшилайди. Ҳаракат бузилишлари бўлса, антипаркинсоник дорилар галлюцинацияларни кучайтириши мумкинлигини эсга олиб, эҳтиёткорлик билан танланади. Уйқу алоҳида эътибор талаб қилади. Асосий хавфсизлик қоидаси: деманснинг ушбу шаклида бир қатор классик антипсикотиклар ҳаракацизлик ва чалкашлик билан жиддий ёмонлашувга олиб келиши мумкин, шунинг учун ҳар қандай психотроп дорилар фақат ташхисни биладиган шифокор томонидан белгиланиши керак.
- Когнитив функцияни яхшилаш учун дорилар шифокор томонидан белгилаб қўйилган
- Антипаркинсоник дориларни эҳтиёткорлик билан танлаш
- Уйқу бузилишини тузатиш
- Антипсикотикларни ўз-ўзидан фойдаланишни тақиқлаш
- Ортостатик гипотензия ва ич қотишини даволаш
- Мунтазам жисмоний фаолият ва нутқ терапевти билан машғулотлар
- Ҳар қандай учрашувдан олдин барча шифокорларни ташхис ҳақида хабардор қилиш
Уйда ёрдам ва хавфсизлик
Қариндошлар вазиятнинг ўзгариши даъво ёки дангасалик эмас, балки касалликнинг бир қисми эканлигини тушунишлари муҳимдир. Галлюцинациялар, агар улар одамни қўрқитмаса, ҳар доим ҳам дори-дармонларни талаб қилмайди: кўпинча хотиржамлик билан тушунтириш ва диққатни ўзгартириш, ёритишни яхшилаш, ноаниқ контурли нометалл ва нарсаларни олиб ташлаш кифоя. Қаттиқлик ва йиқилишлар туфайли уй хавфсиз ҳолатга келтирилиши керак. Аниқ кундалик тартиб, таниш муҳит ва амалга оширилиши мумкин бўлган фаолият фойдали бўлади. Қариялар ўзларининг ёрдамига муҳтож: яқинларингизнинг чарчашлари кенг тарқалган ва жиддий муаммодир.
- Яхши ёруғлик ва порлаш йўқ
- Йиқилишнинг олдини олиш учун гиламларни, полларни ва симларни олиб ташланг
- Ҳаммом ва ҳожатхонадаги тутқичлар
- Аниқ кундалик тартиб ва таниш кўрсатмалар
- Галлюцинацияларга хотиржамлик билан жавоб бериш
- Уйқу фаолияти давомида хавфсиз уйқу жойи
- Қаровчиларни қўллаб-қувватлаш ва дам олиш