Ангиология: касалликлар, белгилар ва даволаш

Варикоз томирлари - веноз клапанларнинг қобилияцизлиги туфайли оёқларнинг тўғридан-тўғри томирларининг доимий кенгайиши. Пастдан юқорига қараб ҳаракатланиши керак бўлган қон қисман орқага оқади ва томирни чўзади. Кўп одамлар варикоз томирларини фақат косметик муаммо деб билишади ва улар &қуот;йўлда тўсқинлик қилмагунча&қуот; йиллар давомида кутишади. Дарҳақиқат, бу прогрессив касалликдир: даволанмасдан, шиш пайдо бўлишига, терининг қорайишига, трофик яралар ва тромбофлебитга олиб келади. Шу билан бирга, эрта босқичда даволаниш оддий ва амбулатория ҳисобланади.

Пастки экстремиталарнинг артерияларининг атеросклерози - бу уларнинг деворларида бляшка туфайли оёқларни таъминлайдиган томирларнинг торайиши ёки тўлиқ ёпилиши. Мушаклар машқлар пайтида талаб қилинганидан камроқ қон олади ва одам бузоқлардаги оғриқлар туфайли ҳар бир неча юз метрда тўхташни бошлайди. Бир-икки дақиқа дам олишдан кейин ўтиб кетадиган бу оғриқ интервалгача клаудикация деб аталади ва деярли ҳар доим ёшга, чарчоққа ёки орқага боғлиқ - аслида бу артериал касалликнинг эрта ва жуда ишончли белгисидир. Буни нафақат оёқлар туфайли тушуниш керак: оёқ томирларига зарар этказадиган одамда юрак хуружи ва қон томирлари хавфи анча юқори, чунки плиталар камдан-кам ҳолларда фақат битта жойда топилади.

Аорта танадаги энг катта томир бўлиб, аневризма одатдаги диаметридан бир ярим баравар кўпроқ доимий кенгайишдир. Ушбу касалликнинг асосий хусусияти шундаки, у йиллар давомида ўзини кўрсатмайди: аневризма зарар кўрмайди, аралашмайди ва тасодифан топилади - қорин бўшлиғининг ултратовуш текширувида, бутунлай бошқа сабабга кўра амалга оширилади. Шу билан бирга, қорин аортаси аневризмасининг ёрилиши кўпчилик беморларни операция столидан олдин ҳам ўлдиради. Демак, оддий амалий хулоса: симптомларни излаш эмас, балки хавф остида бўлганларда аорта диаметрини ўз вақтида ўлчаш мантиқан. Бир неча дақиқа давом этадиган мунтазам ултратовуш текшируви бу муаммони ҳал қилади.

Диабетик оёқ синдроми - қандли диабет билан оғриган одамда оёқ тўқималарининг шикастланиши, бу икки жараённинг комбинацияси туфайли юзага келади: асаб шикастланиши ва қон таъминоти ёмон. Бу эрда энг маккор нарса оғриқнинг йўқлиги. Диабетик нейропатия билан оёқ сезувчанлигини йўқотади ва каллус, янги поябзалдан аşıнма, иситиш ёстиғидан куйиш ёки поябзалдаги тош ўз ўрнида яра пайдо бўлгунча сезилмайди. Одамлар оғриқни сигнал сигнали сифатида ишонишга одатланган, аммо диабет билан бу сигнал ўчирилади - шунинг учун ҳар оқшом оёқларни ўз кўзлари билан текшириш гигиеник одат эмас, балки тўлиқ тиббий процедурага айланади. Қандли диабет туфайли ампутацияларнинг аксарияти ўз вақтида сезилиши мумкин бўлган яра билан кечади.

Тромбофлебит - бу қон пıҳтıларıнıн шаклланиши билан томир деворининг яллиғланиши. Икки ҳолатни фарқлаш жуда муҳим: тери остидаги оғриқли зич шнур сифатида кўринадиган ва пайпасланадиган юзаки томирларнинг тромбофлебити ва ташқи томондан деярли кўринмайдиган, аммо ўпка эмболиясига сабаб бўлган чуқур томир тромбози - ҳаёт учун хавфли ҳолат. Шунинг учун, агар оғриқ билан тўсатдан оёқнинг бир томонлама шишиши бўлса, сиз оёқни иситмаслигингиз ёки ишқаламаслигингиз керак, лекин шошилинч равишда томирларнинг ултратовуш текширувини ўтказинг.

Сурункали веноз этишмовчилик - бу оёқлардаги томирлар қоннинг юракка қайтишига дош бера олмайдиган ҳолат. Қон қуйида турғунлашади, оёқ томирларида босим кучаяди, суюқлик ва оқсиллар тўқималарга оқиб чиқади ва терининг ўзи аста-секин ўзгаради: биринчи навбатда, кечқурун шиш, кейин қичишиш ва қорайиш, кейин пастки тўқималар билан бирлаштирилган зич жой ва натижада трофик яра пайдо бўлади. Кундалик ҳаётда чалкашиб кетган иккита тушунчани ажратиш муҳимдир. Варикоз томирлари кенгайган тери ости томирлари, кўзга кўринадиган нарса. Веноз этишмовчилик - бу битта кўринадиган томирсиз, масалан, чуқур томир тромбозидан кейин мавжуд бўлган дисфункция. Шунинг учун, &қуот;томирлар ташқарига чиқмайди, демак, ҳамма нарса яхши&қуот; - бу нотўғри фикр.

Атеросклероз - бу артерияларнинг сурункали касаллиги бўлиб, унда холестерин ва бошқа ёғлар деворларда тўпланади, яллиғланиш ривожланади ва бляшка ҳосил бўлади. Аввалига у деярли қон оқимига тўсқинлик қилмайди, лекин вақт ўтиши билан у томирнинг лüменини торайтиради ва орган юк остида камроқ кислород олишни бошлайди. Энг хавфли нарса бляшка ёрилиши: унинг юзасида қон пıҳтıсı ҳосил бўлади, бу артерияни бутунлай тўсиб қўйиши мумкин. Миокард инфаркти, ишемик инсулт ва ўткир оёқ ишемияси шундай содир бўлади. Жараён йиллар ва ўнлаб йиллар давомида семптомларсиз давом этади, шунинг учун касаллик кўпинча биринчи марта қон томир фалокат сифатида намоён бўлади. Шу билан бирга, атеросклероз яхши назорат қилинади: турмуш тарзи ва тўғри танланган даволаниш асоратлар хавфини сезиларли даражада камайтиради.

Аортанинг атеросклерози - бу танадаги энг катта томир деворида холестерин плиталари ва калций тузларининг чўкиши. Жараён ўнлаб йиллар давомида ривожланади ва узоқ вақт давомида ҳеч қандай шикоят қилмайди, шунинг учун кўпинча тасодифан топилади: кўкрак қафаси рентгенограммаси, ултратовуш ёки томографияда улар &қуот;аортанинг консолидацияси ва калсификацияси&қуот; ни тасвирлайди. Ўз-ўзидан, бундай хулоса юрак касаллиги ташхиси эмас, балки умумий атеросклерознинг белгисидир: агар бляшка аортада бўлса, улар, қоида тариқасида, юрак, бўйин ва оёқларнинг томирларида ҳам бўлади. Асосий хавф - бу аневризма шаклланиши билан аортанинг кенгайиши, кичик артерияларнинг тиқилиб қолиши билан бляшка зарраларининг ажралиши ва чиқадиган шохларнинг торайиши. Шунинг учун топилма эътибордан четда қолмайди, балки хавфни баҳолаш учун сабаб сифатида ишлатилади.

Райнауд феномени - совуқ ёки ҳаяжонга жавобан бармоқларнинг кичик артерияларининг пароксисмал спазми. Классик ҳужум уч босқичдан ўтади: бармоқлар кескин оқ рангга айланади, кейин сиянотик бўлади ва қиздирилганда улар қизариб кетади, карıнсаланма ёки оғриқ пайдо бўлади. Агар бундай реакция ўз-ўзидан содир бўлса, бошқа касаллик бўлмаса, у Рейнауд касаллиги деб аталади - бу юмшоқ ва тўқималарга зарар этказмайди. Агар спазм иккиламчи бўлса ва ревматик касаллик, дори ёки тебраниш билан боғлиқ бўлса, бу Райнауд синдроми бўлиб, сабабни излаш ва кузатишни талаб қилади, чунки у трофик яраларга олиб келиши мумкин.

Такаясу касаллиги - аорта ва ундан шохланган йирик артерияларнинг сурункали яллиғланиши. Томирнинг девори қалинлашади, лüмен аста-секин тораяди, баъзан эса, аксинча, аневризма шаклланиши билан чўзилади. Кўпинча қирқ ёшгача бўлган ёш аёллар таъсир қилади. Бир қўлда субклавиан артерияларнинг торайиши туфайли пулс заифлашади ёки йўқолади ва босим ўзгариб туради, шунинг учун эски ном &қуот;пулссиз касаллик&қуот;. Биринчи босқич ўзига хос эмас: заифлик, паст даражадаги иситма, вазн йўқотиш, мушак оғриғи. Кейинчалик, бош айланиши, машқлар пайтида қўлларнинг чарчоқлари ва доимий артериал гипертензия пайдо бўлади. Эрта даволаш яллиғланишни тўхтатади ва доимий вазоконстриксияни олдини олади.