Аорта ва унинг шохлари билан нима содир бўлади
Иммун яллиғланиши катта артерия деворининг ташқи қатламларидан бошланади ва аста-секин ичкарига тарқалади. Яллиғланиш жойида бириктирувчи тўқима ўсади, девор зич ва қалин бўлади ва лüмен бутунлай ёпилгунча тораяди. Агар девор рамкаси вайрон бўлса, томирнинг қисми чўзилади ва аневризма ҳосил бўлади. Кўпинча субклавиан ва уйқу артериялари, аорта ёйи, буйрак ва тутқич артериялари таъсир қилади. Тана қон оқимини четлаб ўтиб, торайишни қисман қоплайди, шунинг учун шикоятлар дарҳол пайдо бўлмайди.
- Яллиғланиш томир деворининг бутун қалинлигини ўз ичига олади
- Луменнинг торайиши ва аневризмаларнинг шаклланиши
- Севимли зоналар - аорта ёйи ва унинг шохлари
- Буйрак артерияларининг шикастланиши доимий гипертензияни келтириб чиқаради
- Гаровлар узоқ вақт давомида қон оқимининг этишмаслигини қоплайди
Сабаблари ва хавф омиллари
Сабаби номаълумлигича қолмоқда. Касаллик отоиммун деб ҳисобланади: иммунитет ҳужайралари маълум бир ирсий мойиллиги бўлган одамда қон томир деворининг тузилмаларига реаксияга киришади. Олдинги сил касаллиги билан боғлиқлик муҳокама қилинган, аммо ишончли далиллар йўқ, аммо иммуносупрессив терапияни бошлашдан олдин сил касаллигини истисно қилиш керак. Асосий гуруҳ - 15 ёшдан 40 ёшгача бўлган аёллар. Касаллик юқумли эмас ва тўғридан-тўғри мерос бўлиб ўтмайди.
- Катта томирларнинг отоиммüн яллиғланиши
- Аёл жинси
- Ёши 40 ёшгача
- Генетик мойиллик
- Даволашдан олдин сил касаллиги истисно қилинади, аммо бу сабаб эмас
Аломатлар: икки босқич
Яллиғланиш босқичида заифлик, терлаш, паст ҳарорат, кечаси терлаш, мушаклар ва бўғимларда оғриқ, вазн йўқотиш ташвишлидир. Бундай шикоятлар осонгина ортиқча иш ёки инфекцияга боғлиқ бўлиши мумкин ва ташхис ойлар давомида кечиктирилади. Қон томир босқичида артерияларнинг торайиши оқибатлари биринчи ўринга чиқади: бошни айлантирганда бош айланиши ва кўзнинг қорайиши, иш пайтида қўлда чарчоқ ва оғриқ, қўллардаги турли босимлар, томирни тинглашда шовқин, овқатдан кейин қорин оғриғи ва буйрак артерияларининг шикастланиши билан доимий артериал гипертензия.
- Заифлик, паст даражадаги иситма, вазн йўқотиш
- Бир қўлда пулснинг заифлашиши ёки йўқолиши
- Қўллар орасидаги систолик босим фарқи
- Бош айланиши, қоронғулик, ҳушидан кетиш
- Жисмоний машқлар пайтида қўлда тез чарчаш ва оғриқ
- Каротид ёки субклавиан артерия устидаги қон томир шовқини
- Ёш йигитда доимий равишда кўтарилган қон босими
Диагностика
Текширув оддий процедура билан бошланади: шифокор иккала қўл ва оёқдаги босимни ўлчайди, пулсни таққослайди ва қон томирларини тинглайди. Босимдаги фарқлар ва қон томир шовқинлари кейинги қидирув учун яхши сабабдир. Яллиғланиш белгилари кўтарилиши мумкин, аммо нормал қийматлар касалликни истисно қилмайди. Томирларнинг тузилиши ултратовуш ёрдамида Допплер сонографияси билан баҳоланади ва аорта ва унинг шохларининг тўлиқ тасвири КТ ёки МР ангиографияси билан таъминланади. Худди шу тадқиқотлар вақт ўтиши билан кузатиш учун ишлатилади. Даволашни бошлашдан олдин сил ва инфекция ўчоқларини чиқариб ташлаш керак.
- Барча экстремиталарда қон босими ва пулсни ўлчаш
- ЭСР ва С-реактив оқсил
- Каротид ва субклавиан артерияларни дуплекс сканерлаш
- Аорта ва унинг шохларини КТ ёки МР ангиографияси
- 24 соатлик қон босими мониторинги
- Иммуносупрессиядан олдин сил касаллиги учун скрининг
Даволаш ва кузатиш
Даволашнинг асоси - дозани босқичма-босқич камайтириш билан глюкокортикоидлар билан яллиғланишни бостириш. Гормонал терапия муддатини қисқартириш учун одатда иммуносупрессант қўшилади ва агар курс давом эца, генетик жиҳатдан яратилган биологик препарат қўшилади. Шу билан бирга, оқибатлар даволанади: қон босими назорат қилинади, буйрак артерияларининг шикастланишини ҳисобга олган ҳолда дори-дармонлар танланади ва юқори юрак-қон томир хавфи бўлса, антиплателет агентлари ва статинлар буюрилади. Томирнинг танқидий торайиши бўлса, стентлаш ёки бйпасс операцияси муҳокама қилинади, аммо режалаштирилган аралашувлар яллиғланишнинг сусайиши даврида амалга оширилади.
- Секин дозани камайтирадиган глюкокортикоидлар
- Иммуносупрессантлар ва генетик жиҳатдан яратилган дорилар
- Қон босимини назорат қилиш
- Кўрсатмаларга мувофиқ антиплателет агентлари ва статинлар
- Критик стеноз учун стентлаш ёки бйпасс операцияси
- Чекишни ташлаш ва липидларни назорат қилиш
- Динамикда томирларнинг такрорий визуализацияси