Артрит артроздан қандай фарқ қилади?
Фарқи асосий ва кейинги ҳамма нарсани белгилайди. Артроз билан оғриқ жисмоний машқлар пайтида ва кечқурун пайдо бўлади, дам олиш билан камаяди, қаттиқлик қисқа - ҳаракат бошланганидан бир неча дақиқа ўтгач ва одатда аниқ шиш ва қизариш бўлмайди. Артрит билан оғриқ сизни дам олишда ва кечаси безовта қилади, эрталаб қаттиқлик ярим соат ёки ундан кўпроқ давом этади, бўғинлар шиширади ва унинг устидаги тери иссиқроқ ва қизариб кетиши мумкин. Артроз кўпинча катта юкланган бўғимларга ва қариялардаги қўлларнинг бўғимларига таъсир қилади; артрит ҳар қандай ёшда, шу жумладан болаларда бошланиши мумкин ва кўпинча носимметрик тарзда бир нечта бўғимларга таъсир қилади.
- Артрит - дам олишда ва тунда оғриқ, артроз - жисмоний машқлар билан
- Артрит туфайли эрталаб қаттиқлик 30 дақиқа давом этади
- Шишиш, иссиқлик ва қизариш артритга хосдир
- Артрит ҳар қандай ёшда бошланиши мумкин
- Артритда ЭСР ва С-реактив оқсил кўпинча кўтарилади
Асосий турлари
Роматоид артрит - қўл ва оёқларнинг кичик бўғимларининг носимметрик шикастланиши ва кучли эрталаб қаттиқлиги бўлган отоиммüн касаллик. Гут ўзини кучли оғриқнинг тўсатдан ҳужумлари сифатида намоён қилади, кўпинча бош бармоғининг бўғимида, сийдик кислотаси ортиши фонида. Реактив артрит ичак ёки урогенитал инфекциядан бир неча ҳафта ўтгач ривожланади. Псориатик тошбақа касаллиги билан оғриган одамларда учрайди ва бутун бармоқларга таъсир қилиши мумкин. Юқумли ёки септик артрит фавқулодда ҳолат ҳисобланади: патоген тўғридан-тўғри бўғимга тушади ва тезкор даволанмасдан, хафтага бир неча кун ичида йўқ қилинади.
- Роматоид артрит - носимметрик, кичик бўғинлар
- Гоутй - ҳужумлар, кўпинча бош бармоғи
- Реактив - ичак ёки генитал инфекциядан кейин
- Псориатик - тошбақа касаллиги фонида
- Септик - ўткир, иситма билан, шошилинч ёрдам талаб қилади
- Болаларда балоғатга этмаган идёпатик артрит
- Тизимли бириктирувчи тўқималар касалликларида артрит
Семптомлар
Классик тақдимотда оғриқ, шишиш, ҳаракатнинг чекланиши ва эрталабки қаттиқлик мавжуд. Шифокорга шаклни айтиб берадиган тафсилотларга эътибор бериш керак: қанча бўғинлар иштирок этади, улар носимметрикми, катта ёки кичик бўғинларми, ҳаммаси қанчалик тез бошланган. Умумий кўринишлар - чарчоқ, паст даражадаги иситма, иштаҳа ва вазн йўқотиш - кўпинча отоиммüн шаклларга ҳамроҳ бўлади ва тизимли жараённи кўрсатади. Псориатик бляшка, кўзнинг яллиғланиши, тошмалар, оғиз яралари ёки ичак яралари каби бўғимлардан ташқарида боғлиқ белгилар муҳим диагностика ёрдами бўлиб хизмат қилади.
- Дам олишда ва тунда қўшма оғриқлар
- Қўшимчанинг шишиши ва кенгайиши
- 30 дақиқадан бошлаб эрталаб қаттиқлик
- Қизариш ва маҳаллий иситма
- Чекланган ҳаракатчанлик
- Заифлик, чарчоқ, паст даражадаги иситма
- Экстра-артикуляр кўринишлар: тери, кўзлар, ичаклар
Диагностика
Шифокор қайси бўғинлар билан боғлиқлигини ва барчаси қандай бошланганини аниқлайди, уларни текширади ва ҳаракат оралиғини баҳолайди. Лабораторияда яллиғланиш кўрсаткичлари аниқланади - ЭСР ва С-реактив оқсил, шунингдек, ўзига хос белгилар: ревматоид омил ва ревматоид артритга шубҳа қилинган сиклик ситрулинланган пептидга антикорлар, гумон қилинган гут учун сийдик кислотаси, тизимли касалликлар учун антинуклеар антикорлар. Ултратовуш текшируви рентген нурлари олдидан синовиумнинг оқиши ва яллиғланишини аниқлайди ва рентген нурлари аллақачон содир бўлган суяк ўзгаришларини кўрсатади. Бир бўғимнинг ўткир яллиғланишида қўшма суюқликни текшириш билан понксиён қилиш жуда муҳимдир.
- ЭСР билан тўлиқ қон рўйхати
- С-реактив оқсил
- Роматоид омил ва АССП
- Урик кислотаси
- Ядрога қарши антикорлар
- Қўшимчаларнинг ултратовуш текшируви
- Таъсирланган бўғимларнинг рентгенограммаси
- Ўткир артрит учун суюқлик таҳлили билан қўшма понксиён
Даволаш ва турмуш тарзи
Даволаш ҳар доим маълум бир шаклга қаратилган. Оғриқ ва яллиғланишни тезда камайтириш учун стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дорилар, агар керак бўлса, глюкокортикостероидлар, шу жумладан интраартикуляр дорилар қўлланилади. Аммо аутоиммун артритда асосий ролни ревматолог томонидан тайинланган асосий терапия ўйнайди: бўғимларнинг йўқ қилинишини секинлаштиради ва уни имкон қадар эрта бошлаш керак. Гут бўлса, сийдик кислотаси даражаси камаяди; реактив артрит бўлса, уни келтириб чиқарган инфекция даволанади; септик артрит бўлса, бўғим шошилинч равишда дренажланади ва антибиотиклар буюрилади. Ҳаракат қилиш керак: мумкин бўлган жисмоний терапия ҳаракатчанликни сақлайди, тўлиқ дам олиш эса қаттиқликка олиб келади. Оғирликни йўқотиш ва чекишни ташлаш ҳам муҳимдир.
- Ностероид яллиғланишга қарши дорилар
- Белгиланганидек қисқа курс глюкокортикостероидлар
- Отоиммüн шакллар учун асосий терапия
- Гутда сийдик кислотасини камайтириш
- Юқумли артрит учун антибиотиклар
- Жисмоний терапия ва ҳаракатчанликни сақлаш
- Кило йўқотиш ва чекишни ташлаш
- Терапия пайтида тестларни мунтазам равишда кузатиб бориш