Фазалар қандай намоён бўлади
Депрессив босқичда руҳий тушкунлик, қизиқиш ва завқланишнинг йўқолиши, кучнинг йўқолиши, уйқу ва иштаҳанинг бузилиши, айбдорлик ҳисси ва диққатни жамлашда қийинчилик ҳукм суради. Мания - бу қарама-қарши ҳолат: кўтарилган ёки асабий кайфият, уйқуга бўлган эҳтиёжнинг кескин камайиши, тезлаштирилган нутқ, ўзига хос қобилият ҳисси, импулсив қарорлар ва харажатлар. Гипомания юмшоқроқ: одам ўзини ғайриоддий кўтарилган ва самарали ҳис қилади, бошқалар ўзгаришни сезади, аммо жиддий оқибатлар бўлмаслиги мумкин. Шунинг учун ҳипомания камдан-кам ҳолларда муаммо деб ҳисобланади ва шифокор билан муҳокама қилинмайди, бу ташхисни қийинлаштиради.
- Депрессив босқич - депрессия ва кучни йўқотиш
- Маник фаза - туриш, озгина уйқу, импулсивлик
- Гипомания - аниқ оқибатларсиз энгил кўтарилиш
- Бир вақтнинг ўзида иккала фазанинг белгилари билан аралаш ҳолатлар
- Эпизодлар орасидаги ремиссия даврлари
Сабаблари ва хавф омиллари
Биполяр бузуқлик биологик жиҳатдан аниқланган касаллик бўлиб, унинг ривожланишида ирсий мойиллик катта рол ўйнайди. Яқин қариндошлари касал бўлган одамларда хавф сезиларли даражада юқори. Аммо генларнинг мавжудлиги касалликнинг ривожланишини англатмайди: у стресс, уйқусизлик, вақт зоналарининг тўсатдан ўзгариши, туғиш, спиртли ичимликлар ва гиёҳванд моддаларни истеъмол қилиш, баъзида кайфиятни барқарорлаштирувчи воситасиз антидепрессантларни қабул қилиш билан қўзғатилади ёки кучаяди. Бемор ёки оиланинг бузилиши учун айбдор эмаслигини тушуниш муҳимдир.
- Ирсий мойиллик
- Уйқу ва мунтазам тартибсизликлар
- Оғир стрессли ҳодисалар
- Туғруқдан кейинги давр
- Спиртли ичимликлар ва психоактив моддалар
- Кайфият стабилизаторларисиз антидепрессантларни қабул қилиш
- Соматик касалликлар ва гормонал касалликлар
Диагностика
Ташхис клиник ҳисобланади: у психиатр томонидан вақт ўтиши билан шароитларнинг бориши ҳақида батафсил суҳбат асосида амалга оширилади. Энг муҳими, бемор яхши ишлаш даврлари сифатида эслатиб ўтмаслиги мумкин бўлган хурсандчилик эпизодларини аниқлашдир. Шунинг учун шифокор тез-тез ўзгаришларни ташқаридан сезадиган яқинлар билан суҳбатлашиш учун рухсат сўрайди. Кайфият ва уйқу кундалиги фойдалидир. Бундан ташқари, фазаларни тақлид қилиши мумкин бўлган ҳолатлар бундан мустасно: қалқонсимон без касалликлари, неврологик касалликлар, дори воситаларининг ён таъсири, моддаларни истеъмол қилиш.
- Психиатр билан батафсил клиник суҳбат
- Фақат ҳозирги ҳолатни эмас, балки бутун эпизод тарихини баҳоланг
- Беморнинг розилиги билан яқинларингиздан маълумот
- Кайфият ва уйқу кундалиги
- Қалқонсимон без гормони тестлари
- Терапияни бошлашдан олдин умумий клиник тестлар
- Спиртли ичимликлар ва психофаол моддалар таъсирини йўқ қилиш
Даволаш
Даволашнинг асоси - кайфият стабилизаторлари, кайфиятни барқарорлаштирадиган ва янги эпизодларнинг олдини оладиган дорилар; улар узоқ вақт давомида, шу жумладан яхши соғлиқ даврида олинади. Жиддий мания ёки психотик аломатлар учун бошқа гуруҳларнинг дори-дармонлари қўшилади, баъзан шифохонада даволанишни талаб қилади. Антидепрессантлар эҳтиёткорлик билан ва фақат стабилизатор билан биргаликда қўлланилади, чунки улар ўз-ўзидан манияга ўтишни қўзғатиши мумкин. Психотерапия ва психотаълим фазанинг дастлабки белгиларини аниқлашга, режимга риоя қилишга ва даволанишга риоя қилишни давом эттиришга ёрдам беради.
- Узоқ муддатли кайфият стабилизаторлари
- Маник эпизодларни бартараф этиш учун дорилар
- Антидепрессантларни фақат стабилизатор билан эҳтиёткорлик билан ишлатиш
- Оғир эпизодлар учун касалхонага ётқизиш
- Бемор ва унинг оиласи учун психологик таълим
- Когнитив-хулқ-атвор ва оилавий психотерапия
- Баъзи дори-дармонларни қабул қилишда тестларни мунтазам равишда кузатиб бориш
Ташхис билан яшаш ва алевленмелерин олдини олиш
Биполяр бузуқлик жуда бошқарилиши мумкин ва бу ташхисга эга бўлган кўплаб одамлар ишда, мактабда ва оилада муваффақият қозонишади. Дори-дармонларни қабул қилишнинг мунтазамлиги ва барқарор уйқу режими жуда муҳим: уйқу этишмаслиги маник фазанинг энг ишончли провакаторларидан биридир. Касалликнинг дастлабки белгилари пайдо бўлганда, кайфият кундаликларини юритиш ва шифокорингиз ва яқинларингиз билан олдиндан ҳаракат режасини тузиш фойдалидир. Спиртли ичимликлар ва психоактив моддаларни истисно қилиш керак. Ўзингизни яхши ҳис қилганингизда даволанишни ўзингиз тўхтатиш симптомларнинг қайтишининг энг кенг тарқалган сабабидир.
- Қаттиқ уйқу ва уйғониш жадвали
- Доимий равишда буюрилган дори-дармонларни қабул қилиш
- Кайфият кундалиги ва фаза белгиларини эрта аниқлаш
- Шифокор ва оила аъзолари билан келишилган кучайиши бўйича ҳаракатлар режаси
- Спиртли ичимликлар ва психоактив моддалардан воз кечиш
- Психиатр билан биргаликда ҳомиладорликни режалаштириш
- Яқинлар ва ўз-ўзига ёрдам гуруҳларини қўллаб-қувватлаш