Апатия нима ва у дангасаликдан қандай фарқ қилади?
Дангасалик танловдир: инсон ҳаракат қилиши мумкин, лекин буни қилмасликни танлайди ва этарли мотивация билан у бизнесга киришади. Апатия билан мотивация механизмининг ўзи йўқолади: натижадан на истак, на завқ бор, ва ташқи огоҳлантиришлар ёрдам бермайди. Инсон кўпинча бирор нарса қилиш кераклигини тушунади, ўзини айбдор ҳис қилади, лекин бошлай олмайди. Апатияни чарчоқдан ажратиш ҳам керак: чарчаганида, истаклар сақланиб қолади, шунчаки куч этарли эмас ва дам олгандан кейин энергия қайтади. Апатия билан дам олиш енгиллик келтирмайди ва қизиқиш тикланмайди.
- Танловдан кўра рағбатнинг этишмаслиги
- Роҳатланиш қобилиятининг пасайиши
- Яхши ва ёмонга ҳиссий бефарқлик
- Дам олиш қизиқишни тикламайди
- Танқид ва айбдорликнинг доимийлиги
- Фаолият ва мулоқот доирасини босқичма-босқич торайтириш
Мумкин сабаблар
Кўпинча, узоқ муддатли апатия депрессиядан келиб чиқади, унда қизиқиш ва қувониш қобилиятининг йўқолиши асосий аломатлардан биридир. Иккинчи умумий сабаб - бу чегарада узоқ вақт ишлагандан кейин ҳиссий чарчаш. Жисмоний сабабларни истисно қилиш муҳим: қалқонсимон без функциясининг пасайиши, анемия ва темир танқислиги, Б12 витамини ва Д витамини этишмаслиги, сурункали инфекциялар, олдинги касалликларнинг оқибатлари. Апатия баъзи дориларнинг ён таъсири ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш оқибати бўлиши мумкин. Кекса одамларда доимий апатия деманс ёки Паркинсон касаллигининг дастлабки белгиси бўлиши мумкин.
- Депрессия
- Кучланиш ва сурункали стресс
- Гипотироидизм
- Анемия ва темир танқислиги
- Б12 витамини ва Д витамини этишмаслиги
- Сурункали уйқусизлик ва уйқу бузилиши
- Дори воситаларининг ён таъсири, спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- Неврологик касалликлар ва деманс
Билан боғлиқ аломатлар
Вазиятни баҳолашда шифокор бефарқлик билан бирга келадиган нарсага эътибор беради. Тушкун кайфият, айбдорлик ҳисси, уйқу ва иштаҳанинг бузилиши билан комбинация депрессия фойдасига гапиради. Агар апатия совуқлик, шишиш, қуруқ тери, вазн ортиши ва ич қотиши билан бирлаштирилган бўлса, қалқонсимон безни текширинг. Оқарганлик, жисмоний машқлар пайтида нафас қисилиши ва мўрт сочлар анемия эҳтимолини кўрсатади. Кекса одамда хотиранинг ёмонлашуви, сўзларни топиш ва йўналишдаги қийинчиликлар невролог ва психиатр томонидан алоҳида текширувни талаб қилади.
- Депрессия, айбдорлик, уйқу бузилиши
- Совуқлик, шишиш, қуруқ тери, ич қотиши
- Паллор, нафас қисилиши, соч тўкилиши
- Нафас олишда тўхташлар билан кундузги уйқу ва ҳорлама
- Хотирани йўқотиш ва гапиришда қийинчилик
- Либидонинг пасайиши ва циклнинг бузилиши
Қандай текширувлар керак
Улар терапевтнинг текшируви ва энг кенг тарқалган жисмоний сабабларни бартараф этишга ёрдам берадиган асосий тестлар билан бошланади. Ушбу қадам одатда арзон ва тездир, лекин кўп қидиришни йўқ қилади. Шу билан бирга, кайфият, уйқу, туяди ва яшашни истамаслик ҳақидаги фикрларнинг мавжудлиги баҳоланади: бу шифокор томонидан суҳбатда, агар керак бўлса, сўровномалар ёрдамида амалга оширилади. Агар тестлар нормал бўлса ва апатия икки ҳафтадан ортиқ давом эца, кейинги қадам психиатр ёки психотерапевт билан маслаҳатлашишдир. Катта ёшлиларда хотирани баҳолаш ва неврологик текширув қўшимча равишда амалга оширилади.
- Терапевт томонидан текширув
- Умумий қон текшируви
- Ферритин
- ЦҲ
- Б12 витамини
- Депрессия ва ўз жонига қасд қилиш хавфини баҳолаш
- Узоқ муддатли апатия учун психиатр билан маслаҳатлашинг
- Кекса ёшдаги неврологик текширув
Нима қилиш керак ва қандай даволаш керак
Агар сабаб жисмоний бўлса, даволаниш унга қаратилган: улар темир ёки витамин Б12 этишмовчилигини тўлдиради, қалқонсимон безнинг фаолиятини тўғрилайди ва шу билан бирга ҳаётга қизиқиш қайтади. Депрессия учун психотерапия ва агар кўрсатилса, шифокор томонидан тайинланган антидепрессантлар қўлланилади. Сабаби аниқланаётганда, оддий, аммо самарали қадамлар ёрдам беради: уйқу режимини тиклаш, минимал кундалик фаолият, кундузги ёруғлик, спиртли ичимликларни чеклаш ва телефонда вақтни қисқартириш. Жуда кичик мақсадларни қўйиш ва ўзингиздан бир хил самарадорликни талаб қилмаслик жуда муҳим: апатия билан, ҳаракат одатда истакдан олдин бўлади, аксинча эмас.
- Аниқланган жисмоний сабабни даволаш
- Депрессия ва чарчаш учун психотерапия
- Шифокор томонидан тайинланган антидепрессантлар
- Мунтазам уйқу ва уйғониш тартиби
- Қисқа кунлик юриш ва кундузи
- Катта режалар ўрнига эришиш мумкин бўлган кичик вазифалар
- Спиртли ичимликларни чеклаш ва ижтимоий тармоқларда вақтни қисқартириш
- Яқинларингиз билан суҳбатлашиш ва ўз-ўзини айблашдан қочиш