Ҳужум пайтида танада нима содир бўлади
Ваҳима ҳужуми адреналиннинг кескин кўтарилишидан келиб чиқади. Тана қочишга ёки жанг қилишга тайёрланмоқда: юрак мушакларга кўпроқ қон қуйиш учун тезлашади, нафас тезлашади, ўқувчилар кенгаяди, қон тери ва бармоқлардан катта мушакларга қайта тақсимланади. Демак, ҳисларнинг бутун доираси - юрак уриши, ҳаво этишмаслиги, бармоқларнинг уйқуси, титроқ, титроқ. Ягона муаммо шундаки, ҳақиқий таҳдид йўқ ва кучли ҳимоя реакцияси беҳуда ишлайди.
- Кўкрак қафасидаги юрак уриши, юрак уриши, оғирлик ёки сиқилиш
- Ҳаво етишмаслиги, томоқдаги шиш, чуқур нафас олиш истаги
- Бош айланиши, беқарорлик, яқинлашиб келаётган ҳушидан кетиш ҳисси
- Бармоқлар ва оғиз атрофида уйқусизлик ва карıнсаланма
- Титроқ, терлаш, иссиқ ва совуқ тўлқинлар, кўнгил айниш
- Ҳақиқацизлик ҳисси, ўлим қўрқуви ёки назоратни йўқотиш
Механизмни тушуниш бевосита амалий аҳамиятга эга. Ҳужум пайтида тез юрак уриши касал юракнинг белгиси эмас, балки соғлом юракнинг адреналиннинг чиқарилишига нормал муносабати. Бармоқларнинг хиралашиши ва оғиз атрофидаги карıнсаланма инсултнинг бошланиши эмас, балки тез нафас олишнинг натижасидир. Бош айланиши ҳушидан кетиш белгиси эмас: ваҳима ҳужуми пайтида қон босими одатда кўтарилади, пасаймайди, шунинг учун ҳақиқий ҳушидан кетиш жуда кам учрайди. Ҳар сафар инсон тана ҳисси учун тўғри тушунтиришни топса, ҳужум ўз кучининг бир қисмини йўқотади.
Нима учун биринчи ҳужумни шифокор кўриши керак
Ваҳима ҳужумининг ташхиси истисно қилиш орқали амалга оширилади. Шунга ўхшаш ҳужумлар бир нечта бутунлай жисмоний ҳолатни келтириб чиқаради ва уларни ўтказиб юбориш мумкин эмас. Шунинг учун, тўғри тартиб бу: биринчи навбатда, асосий текширув ва шундан кейингина психотерапевт билан ишлаш. Тескари тартиб хавфлидир ва имтиҳонлар доирасида чексиз юриш, аксинча, ўзи ташвишни сақлайди.
- Заболевания сердца: нарушения ритма, ишемическая болезнь. Минимум — ЭКГ, при необходимости суточное мониторирование и ЭхоКГ.
- Щитовидная железа: тиреотоксикоз даёт сердцебиение, дрожь, потливость и тревогу. Проверяется анализом на ТТГ.
- Низкий уровень сахара крови, особенно у людей с диабетом на терапии.
- Анемия: слабость, сердцебиение, головокружение. Общий анализ крови.
- Действие веществ: избыток кофеина и энергетиков, некоторые препараты, отмена алкоголя или снотворных.
- Редкие причины, такие как феохромоцитома, — их ищут прицельно, если картина нетипична.
Айни пайтда тутилишни қандай тўхтатиш керак
Ҳужум пайтида мақсад уни ирода кучи билан &қуот;энгиш&қуот; эмас, балки уни тарқатиб юборишга уринишларни тўхтатишдир. Ваҳима курашдан кучаяди: одам юрак уришини дарҳол тўхтатишга қанчалик фаол ҳаракат қилса, адреналин шунчалик кўп чиқарилади. Шунинг учун қуйидаги қадамлар симптомларни бостиришга қаратилган эмас, балки ҳужумнинг табиий тугашини энг кам йўқотиш билан кутишдир. Уларни олдиндан, хотиржам ҳолатда ўзлаштириш яхшироқдир: ҳужум пайтида нотаниш техникани эслаб қолиш деярли мумкин эмас.
- Сказать себе то, что уже известно: это паническая атака, она достигнет пика за несколько минут и закончится. Это не остановит приступ мгновенно, но не даст страху разгоняться.
- Замедлить дыхание: вдох через нос на счёт четыре, пауза на счёт один-два, выдох через слегка сжатые губы на счёт шесть. Ключ именно в удлинённом выдохе — глубокие частые вдохи ухудшают состояние.
- Сесть или опереться, ослабить воротник, поставить стопы на пол и почувствовать опору.
- Перевести внимание вовне: назвать пять предметов, которые видно, четыре звука, которые слышно, три вещи, которых можно коснуться.
- Умыть лицо прохладной водой, взять в руки холодный предмет, сделать несколько глотков воды.
- Не убегать из ситуации, если это возможно: дождавшись окончания приступа на месте, человек получает важный опыт — «я справился, и ничего не случилось».
Бугунги кунда қоғоз сумкада нафас олиш тавсия этилмайди: бу ҳар кимга ёрдам бермайди ва агар ҳужумнинг сабаби тан олинмаса, бу хавфли бўлиши мумкин. Кенгайтирилган экшаласён ва секинроқ нафас олиш ҳам худди шундай ишлайди ва ҳеч қандай хавф туғдирмайди.
Ягона ҳужумлар қандай қилиб тартибсизликка айланади
Ҳужумнинг ўзи эмас, балки унинг атрофида қурилаётган аёвсиз доира хавфли. Биринчи ҳужумдан сўнг, кутиш ташвиши пайдо бўлади - танани доимий тинглаш: &қуот;қайта бошланмоқдами?&қуот; Ҳар қандай оддий туйғу - зинапоядан кўтарилгандан кейин тез юрак уриши, кескин кўтарилиш пайтида бош айланиши - ҳужумнинг бошланиши сифатида талқин қилинади ва бу ҳақиқий ҳужумни келтириб чиқаради. Кейинчалик қочиш келади.
- Бирор киши метрода, лифтда, микроавтобусда ёки самолётда учишни тўхтатади.
- &қуот;Тез чиқа олмайдиган&қуот; жойлардан қочади: навбатлар, кинотеатрлар, узоқ сафарлар
- Уйдан ёлғиз чиқмайди, кимнидир унга ҳамроҳ бўлишини сўрайди
- Дори-дармонини ҳамиша ўзи билан олиб юради ва ҳеч қачон ёнидан кетмайди.
- Қаҳва, спорт, ванналар - юрак уришини тезлаштирадиган барча нарсаларни рад этади
Ҳар бир қочиш зудлик билан енгиллик келтиради ва шу билан муаммонинг ўзини кучайтиради: мия хавфнинг ҳақиқий эканлигини ва ундан қочиб қутулганлигини тасдиқлайди. Агорафобия шундай шаклланади, бунда мавжуд жойлар доираси ой сайин торайиб боради. Шунинг учун даволаниш қочишга эмас, балки одам қўрқадиган ҳолатларга босқичма-босқич қайтишга асосланган.
Даволаш: нима ишлайди
Ваҳима бузилиши даволаш ҳақиқатан ҳам самарали бўлган ҳолатлардан биридир: тўғри танланган терапия билан кўпчилик беморларда ҳужумлар бутунлай йўқолади ёки камдан-кам учрайди ва ҳаётга таъсир қилишни тўхтатади. Асосийси, даволанишни чексиз такрорий текширувлар билан алмаштирмаслик ва барча тактикаларни фақат ҳужум пайтида ишлайдиган воситалар атрофида қурмасликдир.
- Когнитив хулқ-атвор терапияси энг катта далиллар базасига эга бўлган усулдир. Одам ҳалокатли фикрларни тан олишни, уларни амалда синаб кўришни ва тана ҳиссиётларига таҳдид сифатида муносабатда бўлишни тўхтатишни ўрганади.
- Таъсир қилиш - бу олдини олинган вазиятларга босқичма-босқич қайтиш: аввал қисқа, кейин узоқроқ, аввал ҳамроҳлик билан, кейин ёлғиз.
- Нафас олиш машқлари ва ёрдамчи воситалар сифатида мушакларнинг кучланиши билан ишлаш
- Селектив серотонинни қайтариб олиш инҳибитöрлери гуруҳининг антидепрессантлари ваҳима бузилиши учун асосий дори терапияси ҳисобланади. Ҳаракат 2-4 ҳафта ичида ривожланади, курс одатда узоқ, шифокор томонидан белгиланади
- Транквилизаторлар қисқа ва чекланган миқдорда қўлланилади: улар ҳужумни тезда энгиллаштиради, лекин мунтазам равишда қабул қилинганда, улар гиёҳвандликни ҳосил қилади ва мустақил равишда курашиш қобилиятини ривожлантиришга тўсқинлик қилади.
- Мунтазам: 7-8 соат ухланг, кофеин ва энергетик ичимликларни чекланг, &қуот;тинчланиш учун&қуот; спиртли ичимликлардан сақланинг, мунтазам аеробик машқлар
Психотерапия ва дори-дармонларнинг комбинацияси кўпинча биттадан кўра самаралироқдир, айниқса тез-тез ҳужумлар ва жиддий қочиш учун. Одамларнинг катта қисми учун терапия курсидан сўнг ҳужумлар бутунлай тўхтайди, бошқалари учун улар камдан-кам учрайди ва ўз ҳаётларини назорат қилишни тўхтатади.
Кундалик ҳаётда нима ёрдам беради
Терапия сеанслари орасида одам ишнинг кўп қисмини ўзи бажаради ва бу эрда жуда оддий нарсалар ёрдам беради. Уларнинг умумий мақсади асаб тизимининг қўзғалиш фон даражасини пасайтиришдир: тинч фонда ҳужумлар камроқ содир бўлади ва улар ҳали тўлиқ йўқолмаган бўлса ҳам, осонроқ тоқат қилинади.
- Ҳужумларнинг қисқача кундалигини сақланг: қачон, қаерда, нима олдин, қанча давом этган. Бир неча ҳафта ўтгач, нақшлар кўринади
- Юрак уришидан қўрқиб, жисмоний фаолиятни бекор қилманг - ўртача аеробик фаоллик ташвиш даражасини пасайтиради.
- Уйқуни кузатиб боринг: уйқу этишмаслиги ҳужумларнинг энг ишончли провакаторларидан биридир
- Мунтазам равишда овқатланинг: озиқ-овқатда узоқ танаффуслар ва шакарнинг пасайиши ташвиш берувчи аломатларни кучайтиради
- Қаҳва, кучли чой ва энергетик ичимликларни чекланг, айниқса тушдан кейин
- Ҳужум пайтида яқинларингизни аниқ нима қилиш кераклигини огоҳлантиринг: яқин атрофда бўлинг, хотиржам гапиринг, ваҳима қўйманг ва агар ташхис аллақачон аниқланган бўлса, ҳар бир эпизодда тез ёрдам чақирманг.
Иш ҳақида олдиндан ўйлаб кўришга арзийди. Кўп одамлар заиф кўринишдан қўрқиб, ҳужумларини ҳамкасбларидан яширишади ва &қуот;юзни ушлаб туриш&қуот; учун катта куч сарфлашади - бу ўз-ўзидан хавотирни сақлайди. Қоидага кўра, яқин атрофдаги бир кишига нима бўлаётганини ва нима қилиш кераклигини билиш кифоя: ҳар сафар эпизод содир бўлганда тез ёрдам чақирманг, уларни бир неча дақиқага ташқарига чиқаринг, ҳужум пайтида савол берманг. Худди шу тарзда, даволанишнинг биринчи ойларида сиз саёҳатни тарк этмаслигингиз ва рад этмаслигингиз керак: одам қанчалик кўп вазиятлардан қочса, унинг ҳаёти шунчалик тораяди ва уни қайтариб олиш шунчалик қийин бўлади.