Мослашиш бузилиши оддий реакциядан қандай фарқ қилади?
Ишни йўқотиш ёки ажрашгандан кейин ташвишланиш одатий ҳолдир. Реакция кутилганидан аниқ кучлироқ ёки узоқроқ давом этганда бузилиш ҳақида гапирилади ва энг муҳими, у иш фаолиятини бузади: одам иш билан шуғуллана олмайди, мулоқотни тўхтатади, болаларга ва ўзига ғамхўрлик қила олмайди. Яна бир фарқ - бу ҳодиса билан аниқ боғлиқлик: аломатлар воқеа содир бўлгандан сўнг, одатда бир ой ичида пайдо бўлади ва вазият ўзгарганда сусаяди. Шу билан бирга, давлатни танқид қилиш сақланиб қолади ва одамнинг ўзи унга нима бўлаётганини сезади.
- Семптомлар ҳодисадан кейин бир ой ичида пайдо бўлади
- Бу ҳолат учун кутилганидан каттароқ жиддийлик
- Иш, ўқиш, муносабатлар, ҳаёт азобланади
- Аниқ ва тушунарли сабаб бор
- Вазият одатда қайтарилади
- Йўқотишдан кейин одатдаги қайғудан фарқ қилади
Кўринишлари қандай
Расм қайси тажрибалар биринчи ўринга чиқишига боғлиқ. Баъзилар учун ташвиш устунлик қилади: доимий зўриқиш, ёмон нарсаларни кутиш, бўшашмаслик, юрак уриши. Бошқалар депрессияни бошдан кечиришади: қизиқишнинг йўқолиши, кўз ёшлари, умидсизлик ҳисси, аммо асосий депрессив эпизоднинг чуқурлигисиз. Ўсмирларда бузилиш кўпинча хатти-ҳаракатларнинг бузилиши сифатида намоён бўлади: ишдан бўшатиш, низолар ва хавфли хатти-ҳаракатлар. Кўпинча ҳеч қандай органик сабаб топилмайдиган жисмоний шикоятлар мавжуд.
- Хавотир, зўриқиш, муаммоларни кутиш
- Депрессия, кўз ёшлари, қизиқишнинг йўқолиши
- Аччиқланиш ва ғазабланиш
- Уйқу ва иштаҳанинг бузилиши
- Консентрация ва хотира билан боғлиқ қийинчилик
- Бош оғриғи, юрак уриши, ошқозон оғриғи
- Мулоқотдан ва олдинги фаолиятдан воз кечиш
Хавфни нима оширади
Одамлар бир хил ҳодисани бошқача бошдан кечиришади ва бу ирода масаласи эмас. Муҳими, стресс омилининг кучи ва тўсатданлиги, бир вақтнинг ўзида бир нечта қийинчиликларнинг тўпланиши, мурожаат қилиш учун яқинларингизнинг этишмаслиги ва қийин тажрибаларнинг ўтмишдаги тажрибаси. Сурункали касалликлар, оғриқ, молиявий беқарорлик ва мажбурий миграция хавфни сезиларли даражада оширади. Болалар ва ўсмирлар, айниқса, ота-оналари ажрашганда, мактабни ўзгартирганда ёки бошқа жойга кўчиб ўтганда, уларнинг вазиятга таъсир қилиш қобилияти чекланганлиги сабабли ҳимоясиз бўлади.
- Кетма-кет бир нечта қийин воқеалар
- Яқинларингиз томонидан қўллаб-қувватланмаслик
- Ўтган ташвиш ва депрессия эпизодлари
- Сурункали касаллик ёки оғриқ
- Ёлғизлик, ҳаракатланиш, таниш доирани йўқотиш
- Юқори масъулият ва вазиятга таъсир ўтказа олмаслик
Қандай қилиб ташхис қўйиш керак
Махсус тестлар йўқ. Шифокор ёки психолог симптомлар пайдо бўлганида қандай воқеа содир бўлганлигини, улар ҳаётга қанчалик халақит беришини ва бошқа касалликларнинг белгилари бор-йўқлигини аниқлайди - депрессив эпизод, ташвиш бузилиши, травмадан кейинги стресс бузилиши. Вақт ўтиши билан ташвиш ва депрессия даражасини баҳолайдиган стандарт сўровномалар ёрдам беради. Баъзида шунга ўхшаш шикоятларнинг жисмоний сабабларини бартараф этиш учун асосий тестлар буюрилади: қалқонсимон без касалликлари, анемия, витамин этишмаслиги.
- Ҳодиса ва аломатлар ҳақида батафсил суҳбат
- Иш, мактаб ва муносабатларга таъсирини баҳолаш
- Анксиете ва депрессия тарозилари
- Депрессив эпизодни ва ЦСБни истисно қилинг
- Жисмоний шикоятлар учун асосий тестлар
- Ўз-ўзига зарар этказиш хавфини мажбурий баҳолаш
Ёрдам ва ўз-ўзига ёрдам
Асосий усул - психотерапия: бу тажрибани ифода этишга, вазиятни бошқача кўришга ва энгишнинг иш усулларини топишга ёрдам беради. Когнитив-хулқ-атворли ёндашув, муаммога йўналтирилган ва қисқа муддатли форматлар самарали бўлиб, оилавий қийинчиликлар бўлса, оилавий маслаҳат. Дори-дармонлар асосий восита эмас, лекин шифокор уларни қаттиқ ташвиш ёки уйқусизлик учун қисқа курс учун буюриши мумкин. Спиртли ичимликлар ва ўз-ўзидан буюрилган седативлар курсни ёмонлаштиради. Уйқу режими, ҳаракат ва одамлар билан қайта алоқа қилиш муҳим аҳамиятга эга.
- Психотерапия асосий усул сифатида
- Уйқу ва овқатланиш тартибини тиклаш
- Доимий жисмоний фаолият
- Яқинларингиз билан суҳбатлашиш, изоляциядан қочиш
- Муаммони бошқариладиган босқичларга бўлиш
- Спиртли ичимликлар ва ўз-ўзини даволашдан воз кечиш
- Қисқа муддатли дори-дармонлар фақат шифокор томонидан белгилаб қўйилган