Эпизод давомида нима содир бўлади
Уйқу ўзгарувчан босқичлардан иборат. Кечанинг биринчи ярмида чуқур секин тўлқинли уйқу устунлик қилади, ундан чиқиш энг қийин. Болаларда босқичлар орасидаги ўтиш механизмлари ҳали ҳам этук эмас, баъзида мия уйқу ва уйғониш ўртасида қолиб кетади: тана ҳушёр бўлгандек реаксияга киришади, лекин ақл ухлаб қолади. Шунинг учун алоқанинг тўлиқ йўқлигида қичқириқ, қўрқув ва вегетатив кўринишлар. Балоғатга этмаганлиги сабабли, бу эпизодлар кўпинча 3 ёшдан 8 ёшгача пайдо бўлади ва уйқуда юриш ва ухлаш билан бир хил гуруҳга киради.
- Чуқур секин тўлқинли уйқуда пайдо бўлади
- Одатда ухлаб қолгандан кейин 1-3 соат ўтгач
- Боланинг алоқаси йўқ ва эпизодни эсламайди
- Худди шу гуруҳ уйқу бузилиши
- Кўпинча бир нечта оила аъзоларида учрайди
- Одатда ўсмирлик даврида йўқолади
Улар даҳшатли тушлардан қандай фарқ қилади?
Даҳшатли туш - кечанинг иккинчи ярмида, РЕМ уйқу фазасида содир бўладиган даҳшатли туш. Даҳшатли тушдан кейин бола бутунлай уйғонади, тасалли излайди, ота-онасини танийди ва тушнинг мазмунини айтиб бера олади, баъзан эса яна ухлаб қолишдан қўрқади. Кеча қўрқувлари билан бунинг тескариси: эпизод туннинг биринчи ярмида содир бўлади, ҳеч қандай алоқа йўқ, тасалли ишламайди ва ҳатто ҳаяжонни оширади, эрталаб эса бола ҳеч нарсани эсламайди ва хотиржам бўлади. Эпизод ота-оналарга боланинг ўзидан кўра ёмонроқ кўринади.
- Тунги қўрқувлар - туннинг биринчи ярми, кабуслар - иккинчиси
- Қўрққанида, бола уйғонмайди ва яқинларини танимайди
- Даҳшатли тушдан кейин бола тушни эслайди ва ёрдам сўрайди
- Қўрқувлар тинч уйқуда тугайди
- Эрталаб бола қўрқувни эсламайди
- Кабуслар ухлаб қолиш қўрқувига олиб келиши мумкин
Нима қўзғатади
Энг тез-тез учрайдиган провокатор - бу уйқусизлик ва тартибни бузиш: бола қанчалик чарчаган бўлса, биринчи уйқу қанчалик чуқурроқ бўлса ва эпизод эҳтимоли шунчалик юқори бўлади. Иситма, касаллик, жет лаг, кеч ётиш, ётишдан олдин жуда кўп таассуротлар ва гаджетлар, тўла сийдик пуфаги ва шовқин ҳам рол ўйнайди. Уйқу пайтида нафас олишнинг бузилиши алоҳида эътиборга лойиқдир: катталашган аденоидлар ва нафас олишда тўхташлар билан ҳорлама кўпинча бундай эпизодларни қўллаб-қувватлайди ва уларни даволаш кўпинча муаммони ҳал қилади.
- Уйқусизлик ва тартибсизлик жадвали
- Иситма ва юқумли касалликлар
- Ҳаддан ташқари иш ва ортиқча таассуротлар
- Ётишдан олдин экранлар ва фаол ўйинлар
- Ҳорлама ва уйқу апнеаси, кенгайган аденоидлар
- Шовқин ва ноқулай хона ҳарорати
- Стресс ва ташвиш, айниқса ўзгаришлар даврида
Эпизод пайтида ота-оналар нима қилишлари керак?
Асосий қоида - болани уйғотмаслик ёки уни ушлаб туриш ёки уни ишонтиришга уринмасликдир: бу эпизодни узайтиради ва ҳаяжонни оширади. Сиз тинчгина яқин жойда қолишингиз, жимгина гапиришингиз ва боланинг урмаслиги ёки йиқилмаслигига ишонч ҳосил қилишингиз керак. Хавфсизликни олдиндан таъминланг: ўткир нарсаларни олиб ташланг, деразаларни ёпинг, зинапояларга эшикларни ўрнатинг. Эпизоддан кейин бола одатда ётади ва ухлаб қолади. Эрталаб сиз ундан батафсил сўрамаслигингиз ва уни ҳикоя билан қўрқитмаслигингиз керак - у ҳеч нарсани эсламайди ва мунозара ётишдан олдин ташвишга тушиши мумкин.
- Уйғонманг ёки куч билан чекламанг
- Жим гапиринг, яқин туринг
- Хавфли нарсаларни олиб ташланг, деразаларни ёпинг
- Эрталаб болангиз билан эпизодни муҳокама қилманг
- Эпизодларнинг вақти ва давомийлигини ёзиб олинг
- Агар сиз уйқуга кетишга мойил бўлсангиз, хавфсиз ётоқхона
Олдини олиш ва шифокорга керак бўлганда
Энг яхши восита - бу сизнинг ёшингиз учун этарли уйқу ва барқарор тартиб: ётиш ва туришнинг бир хил вақти, ётишдан олдин хотиржам маросим, ётишдан бир соат олдин экранлар йўқ, қоронғи салқин хона. Агар эпизодлар деярли бир вақтнинг ўзида содир бўлса, баъзи оилалар ва уларнинг шифокорлари уйғонишнинг илғор усулини муҳокама қилишади - болани бир неча ҳафта давомида одатдаги эпизод вақтидан 15-20 дақиқа олдин юмшоқ, юзаки уйғотиш. Дори-дармонлар камдан-кам ҳолларда қўлланилади ва фақат шифокор буюрганидек. Агар эпизодлар тез-тез, ғайриоддий бўлса ёки нафас олишда тўхташ ёки кундузи уйқучанлик билан ҳорлама билан бирга бўлса, шифокор билан маслаҳатлашинг керак.
- Ёшга қараб этарли уйқу муддати
- Ётиш ва туриш учун бир хил вақт
- Сокин, экрансиз ухлаш маросими
- Салқин, қоронғи ва сокин хона
- Агар мавжуд бўлса, ҳорлама ва аденоидларни даволаш
- Олдиндан уйғотиш усули - шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда
- Стереотипик тутилишлар учун невролог томонидан текширув