Катта бош нима деб ҳисобланади?
Кичкина бошда бўлгани каби, сентиле жадваллари ҳамма нарсани ҳал қилади: бош атрофи ёш, жинс ва туғилган сана учун норма билан таққосланади. Қиймат ўртача даражадан сезиларли даражада юқори бўлганда макросефалия содир бўлади. Аммо бу фақат битта нуқта эмас, балки чизиқдан кўра кўпроқ маълумот беради: агар бош тез ўсса, лекин графикнинг юқори коридорига параллел бўлса ва бола яхши ривожланса, одатда ташвиш йўқ. Қисқа вақт ичида бир нечта юқори коридорлардан ўтишдан эҳтиёт бўлишингиз керак. Педиатр, шунингдек, ота-оналарнинг бошларини ўлчайди: кўпинча катта бош оилавий хусусиятга айланади.
- Ёш ва жинс бўйича сентиле жадваллари ёрдамида балл олинг
- Ҳар бир режалаштирилган текширувда мунтазам ўлчовлар
- Асосий хусусият - бу фақат битта рақам эмас, балки ўсиш суръати
- Ота-оналарнинг бош атрофини ўлчаш
- Боланинг бўйи ва вазнини умуман ҳисобга олган ҳолда
Умумий яхши сабаблар
Энг кенг тарқалган бенигн оилавий макросефалия: боланинг ота-онасидан бири каби катта боши бор ва ривожланиш бутунлай ёшга мос келади. Иккинчи энг кенг тарқалган сабаб - субаракноид бўшлиқларнинг яхши кенгайиши: чақалоқнинг мия ва бош суяги ўртасида бир оз кўпроқ суюқлик бор, биринчи ойларда бош тезроқ ўсади, кейин эса кўрсаткичлар барқарорлашади ва икки ёки уч йил ичида ҳамма нарса нормал ҳолатга қайтади. Бундай болалар даволанишни эмас, балки фақат кузатишни талаб қилади. Шунинг учун ултратовуш текширувида тасодифий топилма бўлса, кераксиз дори-дармонларни буюрмаслик керак.
- Яхши оилавий макросефалия
- Субаракноид бўшлиқларнинг яхши кенгайиши
- Иккала шаклда ҳам нормал боланинг ривожланиши
- Даволашни эмас, балки кузатишни талаб қилади
- Кўрсаткичлар одатда икки-уч йилга тенглашади
Катта бошнинг орқасида касаллик мавжуд бўлганда
Хавотир берувчи сабаблар бош суяги ичидаги ортиқча суюқлик ёки қўшимча ҳажм билан боғлиқ. Ҳидросефали билан мия омурилик суюқлигининг чиқиши ёки сўрилиши бузилади, мия қоринчалари кенгаяди ва интракраниал босим ошади. Дура матер остида қон ёки суюқликнинг тўпланиши шикастланишдан кейин ёки қон ивишининг бузилиши туфайли юзага келади. Камроқ сабаб ўсмалар, қон томир малформациялар, шунингдек, ирсий метаболик касалликлар ва нейрофиброматоз бўлиб, уларда мия тўқималарининг ўзи катталашади. Бу шартларнинг барчаси фақат бошнинг катталиги эмас, балки қўшимча аломатлар билан бирга келади.
- Гидросефали, конженитал ёки қон кетиш ва менингитдан кейин
- Суюқлик ёки қоннинг субдурал тўпланиши
- Мия шиши ёки кистаси
- Қон томир малформациялари
- Ирсий метаболик касалликлар
- Нейрофиброматоз ва бошқа синдромлар
Сўров
Очиқ фонтанелли чақалоқдаги биринчи ва энг информацион қадам нейросонографиядир: у хавфсиз, беҳушлик талаб қилмайди ва мия атрофидаги қоринчалар ва бўшлиқлар ҳажмини дарҳол кўрсатади. Тўлиқ неврологик текширув ва ёшга қараб ривожланишни баҳолаш, шунингдек, интракраниал босимнинг ошиши белгиларини кўриш мумкин бўлган фундусни текшириш керак. Миянинг МРИ тез бош ўсиши, неврологик касалликлар ёки ултратовушда ноаниқ расм учун буюрилади; чақалоқларда махсус протоколлар бўйича амалга оширилади. Метаболик касалликларга шубҳа бўлса, қўшимча текширувлар талаб қилинади.
- Бир неча ойлик бош атрофи жадвали
- Неврологик текширув ва кўникмаларни баҳолаш
- Катта фонтанел орқали нейросонография
- Офталмолог томонидан фундус текшируви
- Огоҳлантириш белгилари учун миянинг МРИ
- Фавқулодда вазиятларда миянинг МССТ
- Кўрсаткичларга кўра метаболизм ва генетик тестлар
Улар кейин нима қилишади?
Оилавий ва бенигн шакллар учун кузатув этарли: бошни мунтазам ўлчаш, ривожланиш мониторинги ва невролог томонидан такрорий текширув. Бундай ҳолларда диуретиклар ва қон томир препаратлари керак эмас ва бошнинг катталигига таъсир қилмайди. Агар гидроксефали тасдиқланса, даволаш нейрохирургик ҳисобланади: суюқликни тўкиш учун шунт ўрнатилади ёки унинг чиқишини тиклаш учун эндоскопик операция ўтказилади. Катта шаклланишлар ва суюқлик тўпланиши бўлса, тактикалар нейрохирург томонидан белгиланади. Барча ҳолатларда боланинг ривожланиши машғулотлар ва жисмоний терапия билан параллел равишда қўллаб-қувватланади.
- Яхши шакллар учун кузатиш ва такрорий ўлчовлар
- Кераксиз диуретиклар ва қон томир дори воситаларидан сақланиш
- Ҳидросефали учун шунт операцияси
- Суюқликнинг чиқишини эндоскопик тиклаш
- Космосни эгаллаган жараёнларни нейрохирургик даволаш
- Ривожланиш фаолияти ва кечикишлар учун жисмоний терапия