Дистимия депрессиядан қандай фарқ қилади?
Катта депрессив эпизод одатда нисбатан тез ривожланадиган ва нормал ҳаётни сезиларли даражада бузадиган оғир ҳолатдир. Дистимия бошқача тарзда юзага келади: кайфият ўртача даражада тушкунликка тушади, лекин деярли доимий ва йиллар давомида. Инсон ўз масъулиятини энгади, лекин ичида у бўшлиқ, чарчоқ ва ғазабланишни ҳис қилади. Баъзида дистимия устида ҳақиқий депрессия ривожланади - кейин улар икки томонлама депрессия ҳақида гапиришади ва фаолроқ даволаниш талаб этилади. Ушбу шартларни фарқлаш муҳим, чунки терапия давомийлиги унга боғлиқ.
- Дистимия катталарда камида икки йил, ўсмирларда бир йил давом этади
- Семптомлар энгилроқ, аммо барқарорроқ
- Ёруғлик даврлари қисқа, одатда икки ойдан кам
- Кўпинча ўсмирлик даврида бошланади ва шахсий хусусият сифатида қабул қилинади
- Катта депрессия эпизодлари билан боғлиқ бўлиши мумкин
Қандай қилиб у ўзини намоён қилади
Асосий белги - куннинг кўп қисмида тушкунлик ёки қувноқ кайфият. Бу энергиянинг пасайиши, диққатни жамлашда қийинчилик, қатъияцизлик, ўзини паст баҳолаш ва умидсизлик ҳисси билан бирга келади. Кутиш ва иштаҳа ўзгаради: баъзи одамлар жуда кўп ухлайдилар, бошқалари ухлаб қолишлари қийин, баъзиларида эса овқатга иштиёқ пайдо бўлади. Одам қачон ўзини яхши ҳис қилганини эслай олмаслиги одатий ҳолдир. Тана ҳам реаксияга киришади - бош оғриғи, мушаклардаги оғирлик, аниқ сабабсиз ошқозонда ноқулайлик.
- Доимий тушкун кайфият
- Дам олишдан кейин ҳам чарчоқ ва куч йўқлиги
- Ўзини паст баҳолаш, айбдорлик
- Диққатни жамлаш ва қарор қабул қилишда қийинчилик
- Уйқу ва иштаҳанинг бузилиши
- Умидсизлик ҳисси
Нима учун пайдо бўлади
Бошқа руҳий касалликлар сингари, дистимия ҳам биологик, психологик ва ижтимоий омилларнинг комбинациясидан ривожланади. Муҳими, ирсий мойиллик, кайфият учун масъул бўлган мия тизимларининг ишлаши, шунингдек, узоқ муддатли стресс: қийин ҳаёт шароитлари, низолар, яқинларингизни йўқотиш, болаликдаги ҳиссий эътиборсизлик. Сурункали жисмоний касалликлар, оғриқ, уйқу этишмаслиги, жисмоний ҳаракацизлик ва ижтимоий изоляция ҳам ҳисса қўшади. Алоҳида-алоҳида, шифокор спиртли ичимликлар ва руҳий тушкунликни сақлаб туриши мумкин бўлган баъзи дори-дармонларнинг таъсирини ҳисобга олади.
- Оилада руҳий ҳолатнинг бузилиши тарихи
- Сурункали стресс, ортиқча юк, чарчаш
- Травматик болалик тажрибалари
- Сурункали касалликлар ва доимий оғриқ
- Спиртли ичимликлар, баъзи дорилар
- Ёлғизлик ва ёрдамнинг этишмаслиги
Қандай қилиб ташхис қўйиш керак
Дистимия учун махсус тест йўқ: ташхисни давомийлиги мезонлари ва аломатлар тўплами асосида шифокор амалга оширади. Учрашувда улар вазият қачон бошланганини, нормал кайфият даврлари бор-йўқлигини, фаоллик эпизодлари бор-йўқлигини, уйқу, иштаҳа ва спиртли ичимликлар билан қандайлигини аниқлайдилар. Жиддийликни баҳолаш учун анкеталар ва шкалалар қўлланилади. Шу билан бирга, шунга ўхшаш расмни берадиган соматик сабаблар чиқариб ташланади: қалқонсимон без функциясининг пасайиши, анемия, Б12 витамини ва Д витамини этишмовчилиги, сурункали инфекциялар.
- Батафсил клиник суҳбат ва тарихни олиш
- Депрессия ва хавотирни баҳолаш шкаласи
- Ҳипотироидизмни истисно қилиш учун ЦҲ
- Тўлиқ қон рўйхати, ферритин
- Витамин Б12 ва Д витамини
- Спиртли ичимликлар ва гиёҳванд моддаларни истеъмол қилишни баҳолаш
Даволаш ва ўз-ўзига ёрдам
Даволашнинг асоси психотерапия, биринчи навбатда, когнитив-хулқ-атвор ва шахслараро: улар доимий салбий эътиқодларни ўзгартиришга ва фаолиятни тиклашга ёрдам беради. Агар аломатлар оғир бўлса, шифокорингиз антидепрессант қўшиши мумкин; Дори-дармонлар дарҳол ҳаракат қилмайди, шунинг учун курс бир неча ой давом этади ва аста-секин тўхтатилади, фақат шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда. Бундан ташқари, мунтазам уйқу, жисмоний фаоллик, кундузи ёруғлик, спиртли ичимликлардан воз кечиш ва ижтимоий алоқаларни тиклаш муҳимдир. Даволаш ўрнига дори-дармонлар ва парҳез қўшимчаларини ўз-ўзидан танлаш зарарли ва тикланишни кечиктиради.
- Когнитив-хулқ-атвор ва шахслараро психотерапия
- Шифокор томонидан тайинланган антидепрессантлар, курс
- Барқарор уйқу ва уйғониш тартиби
- Доимий жисмоний фаолият
- Спиртли ичимликларни ташлаш
- Қизиқарли фаолиятни босқичма-босқич қайтариш