Деманс оддий қаришдан қандай фарқ қилади?
Ёши билан фикрлаш аслида секинлашади: одамга исмни эслаб қолиш ёки янги қурилмани ўзлаштириш учун кўпроқ вақт керак бўлади. Аммо бу сизнинг мустақил яшашингизга, уй хўжалигини юритишингизга ва пулни бошқаришингизга тўсқинлик қилмайди. Деманс билан бузилишлар сифат жиҳатидан фарқ қилади: одам яқинда содир бўлган воқеаларни бутунлай унутади, бир хил саволларни такрорлайди, таниш жойларда йўқолади ва одатдаги ишларда - овқат тайёрлашда, тўловларни тўлашда, дори-дармонларни қабул қилишда қийинчиликларга дуч келади. Характер ҳам ўзгаради: шубҳа, апатия ёки ғайриоддий асабийлашиш пайдо бўлади ва одамнинг аҳволини танқид қилиш камаяди.
- Шахсий тафсилотларни эмас, балки сўнгги воқеаларни унутиш
- Худди шу саволларни такрорлаш
- Одатий уй ишларида қийинчиликлар
- Вақт ва таниш жойларда йўналишни йўқотиш
- Сўзларни топишда қийинчилик
- Характер ва хатти-ҳаракатлардаги ўзгаришлар
- Вазиятингизни танқид қилишни камайтиринг
Асосий сабаблар
Алцгеймер касаллиги энг кенг тарқалган шакл бўлиб, унда яқинда хотира ва ориентация биринчи бўлиб азобланади. Қон томир деменсияси қон томирлари ва мияга қон таъминотининг сурункали бузилиши билан боғлиқ ва кўпинча барқарорлик даврлари билан босқичма-босқич ривожланади. Люи жисмлари билан деманс тебранишлар, визуал галлюцинациялар ва паркинсонизм белгилари билан намоён бўлади. Фронтотемпорал шакл аввалроқ бошланади ва биринчи навбатда хотирада эмас, балки хатти-ҳаракатлар ва нутқдаги ўзгаришлар билан намоён бўлади. Демансни тақлид қиладиган ва даволаш мумкин бўлган ҳолатлар алоҳида кўриб чиқилади.
- Алцгеймер касаллиги
- Қон томир деменсияси
- Люи жисмлари билан деманс
- Фронтотемпорал деманс
- Аралаш шакллар
- Қайта тикланадиган сабаблар: Б12 витамини этишмовчилиги, ҳипотироидизм, депрессия
- Дори-дармонлар ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилишнинг ён таъсири
Яқинлар сезадиган дастлабки белгилар
Дастлабки босқичда ўзгаришларни ёш ва характерга осонгина боғлаш мумкин. Такрорий саволлар, бошқалар томонидан ўғирлик айбловлари билан нарсаларни йўқотиш, пул ва тўловларни тўлаш билан боғлиқ қийинчиликлар, дори-дармонларни қабул қилиш билан чалкашлик ташвишга солиши керак. Режалаштириш кўпинча хотирадан олдин азобланади: одам бир неча босқичларни талаб қиладиган вазифалар билан курашишни тўхтатади. Қизиқиш доираси тораяди, ташаббус камаяди, уйқу бузилиши пайдо бўлади. Инсоннинг ўзи кўпинча қийинчиликларни яширади ёки уларни рад этади, шунинг учун қариндошларнинг маълумотлари нафақат ўзини ўзи қадрлаши керак.
- Такрорий саволлар ва ҳикоялар
- Нарсаларни йўқотиш ва шубҳали бўлиш
- Пул ва ҳужжатлар билан боғлиқ қийинчиликлар
- Дори-дармонларни қабул қилиш билан чалкашлик
- Олдинги фаолият ва севимли машғулотлардан воз кечиш
- Уйқунинг бузилиши ва тунги фаолият
- Тозаликнинг пасайиши
Диагностика
Текширув иккита муаммони ҳал қилади: когнитив функцияларнинг пасайишини тасдиқлаш ва унинг сабабини, шу жумладан қайтариладиган сабабни топиш. Шифокор хотира, нутқ, эътибор ва ориентацияни баҳолайдиган когнитив тестларни ўтказади ва ҳар доим қариндошлари билан кундалик ҳаёт қандай ўзгарганлиги ҳақида гаплашади. Лаборатория текшируви Б12 витамини этишмовчилиги, қалқонсимон без функцияси, қон ва метаболик параметрларни ўз ичига олади. Миянинг МРИ инсулт, атрофия, ўсмалар ва гидроксефалия оқибатларини аниқлашга ёрдам беради. Кекса одамларда демансни тақлид қилиши мумкин бўлган депрессия алоҳида баҳоланади.
- Когнитив тестлар
- Қариндошлар билан кундалик ўзгаришлар ҳақида суҳбатлашиш
- Умумий ва биокимёвий қон текшируви
- Б12 витамини ва фолий кислотаси
- Қалқонсимон без гормонлари
- Миянинг МРИ
- Депрессияни баҳолаш
- Қабул қилинган дори-дармонларни кўриб чиқиш
Даволаш ва парвариш қилишни ташкил этиш
Қайтариладиган сабаб топилса, уни даволаш вазиятни сезиларли даражада яхшилаши мумкин. Алцгеймер касаллиги ва бошқа шакллар учун шифокор томонидан белгиланадиган дори-дармонлар қўлланилади: улар даволамайди, аммо вақтинча фаровонликни яхшилайди ва кўникмаларни йўқотишни кечиктириши мумкин. Дори-дармон бўлмаган қисми ҳам муҳим эмас: қон босими, шакар ва холестеринни назорат қилиш, жисмоний фаолият, эшитиш ва кўриш бузилишини даволаш, мунтазам мулоқот ва мумкин бўлган тадбирлар. Хизмат башорат қилинадиган тартибларга, уй хавфсизлигига ва оддий, тушунарли кўрсатмаларга асосланади. Нотўғри эътиқодга эга бўлган одамни баҳслашиш ва ишонтириш бефойда - диққатни мулойимлик билан ўзгартирган маъқул.
- Қайтариладиган сабабларни даволаш
- Шифокор томонидан тайинланган дорилар
- Қон босими, шакар ва холестеринни назорат қилинг
- Жисмоний фаоллик ва юриш
- Эшитиш ва кўришни тузатиш
- Доимий кундалик тартиб ва аниқ кўрсатмалар
- Уй хавфсизлиги: тутқичлар, ёритиш, печка ва дори-дармонларни назорат қилиш
- Ғамхўр қариндошларни қўллаб-қувватлаш ва уларнинг чарчашини олдини олиш