Бугунги кунда невроз нима деб аталади?
Илгари невроз, психоздан фарқли ўлароқ, стресс билан боғлиқ бўлган ҳар қандай қайтариладиган бузилиш номи эди, бунда ҳақиқат билан алоқа бузилади. Замонавий тиббиёт ғоянинг ўзини сақлаб қолди, лекин умумий атамани ўзига хос ташхислар билан алмаштирди: улар курсни яхшироқ башорат қилишади ва даволанишни белгилайдилар. Шунинг учун, шифокор сўзларни аниқлаб берганда, ҳеч қандай муаммо йўқлиги ҳақида эмас, балки аниқ ёрдамни танлаш ҳақида. Бемор учун асосий нарса бирлаштирувчи бўлиб қолади: семптомлар орган этишмовчилигидан эмас, балки тартибга солиш тизимининг ортиқча юкланишидан келиб чиқади ва улар қайта тикланади.
- Умумий анксиете бузилиши
- Ваҳима бузилиши
- Ижтимоий ва бошқа фобиялар
- Соматоформ бузилишлар
- Мослашиш бузилиши
- Неврастения - чарчоқ ҳолати
Семптомлар
Кўринишлар ақлий ва жисмоний бўлинади ва кўпинча одамни биринчи навбатда терапевт ёки кардиологга олиб боради. Руҳий саломатлик белгилари ташвиш, асабийлашиш, кўз ёшлари, диққатни жамлашда қийинчилик ва доимий ички таранглик ҳиссини ўз ичига олади. Тана томонидан - юрак уриши, ҳаво этишмаслиги ҳисси, томоқдаги шиш, кучланиш бош оғриғи, қориндаги ноқулайлик, терлаш, титроқ. Уйқу деярли ҳар доим азобланади: ухлаб қолиш қийин, уйқу юзаки, эрталаб эса дам олиш ҳисси йўқ. Семптомлар зўриқиш даврида кучаяди ва таътил пайтида сусаяди.
- Анксиете ва ички кучланиш
- Аччиқланиш ва кўз ёши
- Чарчоқ ва ишлашнинг пасайиши
- Уйқу бузилиши
- Юрак уриши ва нафас қисилиши ҳисси
- Кучли бош оғриғи
- Қорин бўшлиғидаги ноқулайлик ва ичак ҳаракатлари
- Консентрациянинг пасайиши
Сабаблари
Невротик касалликлар узоқ муддатли стресс тикланиш имкониятларидан ошиб кетганда пайдо бўлади. Бу узоқ давом этган можаро, ортиқча иш юки, оғир касал қариндошига ғамхўрлик қилиш, молиявий ноаниқлик ёки кўчиб ўтиш бўлиши мумкин. Муҳими, нафақат ҳодисанинг кучи, балки унинг субъэктив маъноси, шунингдек, шахсий хусусиятлар: ташвишга мойиллик, мукаммаллик, ҳис-туйғуларни бостириш одати. Бундан ташқари, сурункали уйқусизлик, дам олмаслик, кофеин ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш танани сусайтиради. Кўпинча бузилиш касалликдан кейин, ресурслар аллақачон камайтирилганда бошланади.
- Узоқ муддатли стресс ва чарчоқ
- Ички зиддият ва бостирилган ҳис-туйғулар
- Хавотирли шахсий хусусиятлар ва перфекционизм
- Психотравматик ҳодисалар
- Сурункали уйқусизлик
- Кофеин ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- Касалликдан кейинги давр
Сўров
Шикоятлар кўпинча жисмоний бўлганлиги сабабли, биринчи қадам одатда шунга ўхшаш кўринишга эга бўлган касалликларни ҳисобга олмаганда, оқилона текширув ҳисобланади: қалқонсимон без касалликлари, анемия, юрак аритмиялари, неврологик касалликлар. Ушбу босқич чекланган бўлиши муҳим: нормал натижаларга эга бўлган чексиз такрорий тадқиқотлар ташвишларни кучайтиради ва жиддий касалликнинг мавжудлигига ишончни мустаҳкамлайди. Жиддий сабаблар чиқариб ташланса, ташхисни психотерапевт ёки психиатр суҳбатда аниқлайди, симптомларнинг табиатини, уларнинг стресс билан боғлиқлигини ва ҳаётга таъсирини баҳолайди.
- Терапевт ёки невролог томонидан текширув
- Умумий қон текшируви
- Қалқонсимон без гормонлари
- Юрак уриши шикоятлари учун ЭКГ
- Оддий натижалар билан такрорий текширувларни чеклаш
- Психотерапевт билан клиник суҳбат
Даволаш ва олдини олиш
Асосий усул психотерапия, биринчи навбатда, когнитив-хатти-ҳаракат бўлиб, у ташвишли фикрларни тан олишга, уларга реакцияни ўзгартиришга ва аста-секин четланган вазиятларга қайтишга ёрдам беради. Шу билан бирга, режим тикланади: мунтазам уйқу, жисмоний фаолият, кофеин ва спиртли ичимликларни чеклаш, юкни дозалаш. Дори-дармонлар шифокор томонидан қаттиқ ташвиш ёки депрессия учун буюрилади; Тез таъсир қилувчи седативлар гиёҳвандлик хавфи туфайли қисқа ва эҳтиёткорлик билан қўлланилади. Дори-дармонларни ташхиссиз назорациз ишлатиш кўпинча муаммони ҳал қилишдан кўра уни узайтиради.
- Когнитив хулқ-атвор психотерапияси
- Уйқу ва дам олиш тартибини тиклаш
- Доимий жисмоний фаолият
- Кофеин, никотин ва спиртли ичимликларни чеклаш
- Нафас олиш ва дам олиш техникаси
- Дори-дармонларни фақат шифокор буюрганидек
- Гиёҳвандлик хавфи туфайли седативлар билан эҳтиёт бўлинг
- Ишдаги иш юкини ва чегараларни қайта кўриб чиқиш