Кучланиш қандай ривожланади?
Куйиш талаблар ва ресурслар ўртасидаги сурункали номутаносиблик натижасидир. Биринчидан, одам ортиқча юкни куч билан қоплайди: у кўпроқ ишлайди, дам олишни рад этади ва уйқуни камайтиради. Бу бир мунча вақт ишлайди ва бошқалар фақат масъул ходимни кўради. Кейин ресурслар тугайди: доимий чарчоқ пайдо бўлади, бу ҳафта охиридан кейин йўқолмайди, консентрация пасаяди ва асабийлашиш кучаяди. Кейинги босқичда психологик ҳимоя фаоллашади - ҳиссий узоқлашиш, одамларга ва натижаларга бефарқлик. Натижада самарадорлик пасаяди ва одам ўзининг профессионал ҳаётийлигига шубҳа қила бошлайди.
- Ғайрат ва кучайган ҳаракат босқичи
- Доимий чарчоқнинг кўриниши
- Аччиқланиш ва уйқу бузилиши
- Ҳиссий ажралиш ва кинизм
- Самарадорликнинг пасайиши ва ўзига ишончсизлик
- Тана белгилари билан чарчоқ
Белгилар
Кўринишлар ҳис-туйғуларга, танага ва хатти-ҳаракатларга таъсир қилади. Ҳиссий жиҳатдан бу бўшлиқ, асабийлашиш, ишда маънони йўқотиш, илгари муҳим бўлган нарсаларга бефарқлик. Жисмоний жиҳатдан - доимий чарчоқ, бош оғриғи, уйқу бузилиши, орқа ва бўйин оғриғи, овқат ҳазм қилиш муаммолари, тез-тез шамоллаш. Хулқ-атворга вазифаларни кечиктириш, масъулиятга расмий муносабат, ҳамкасблар ва мижозлар билан мулоқот қилишдан қочиш, кофеин, спиртли ичимликлар ёки сигаретларни кўпайтириш киради. Характерли аломат - иш кунидан олдин оғирлик ҳисси ва ишга бормаслик фикрида енгиллик.
- Бўшлиқ ва куч этишмаслиги
- Аччиқланиш ва ғазабланиш
- Ишга бефарқлик ва бефарқлик
- Уйқунинг бузилиши ва эрталаб чарчоқ
- Бош оғриғи ва мушак оғриғи
- Консентрациянинг пасайиши ва хатолар
- Ҳамкасблар ва мижозлардан қочиш
- Кофеин ва спиртли ичимликларни истеъмол қилишни кўпайтириш
Тушкунлик депрессия ва чарчоқдан қандай фарқ қилади?
Оддий чарчоқ дам олишдан кейин кетади, уйқу ва дам олиш кунлари эса кучни тиклайди. Куйган ҳолда, дам олиш фақат вақтинчалик енгиллик келтиради ва тезда ишга қайтиш чарчоқни келтириб чиқаради. Депрессиядан асосий фарқ шундаки, чарчаш биринчи навбатда касбий соҳа билан боғлиқ: ишдан ташқари, одам ҳали ҳам ҳаётдан завқлана олади ва унга қизиқади. Депрессия, депрессия ва қизиқишнинг йўқолиши билан барча соҳаларга тарқалади, айбдорлик ҳисси, туяди ва вазннинг ўзгариши, яшашни истамаслик ҳақидаги фикрлар пайдо бўлади. Чегара ҳар доим ҳам аниқ эмас ва узоқ вақт чарчаш кўпинча депрессияга айланади.
- Дам олишдан кейин чарчоқ йўқолади, чарчаш йўқ
- Куйиш иш билан боғлиқ
- Депрессия ҳаётнинг барча соҳаларига таъсир қилади
- Депрессияда айбдорлик ҳисси ва ўлим ҳақидаги фикрлар тез-тез учрайди
- Узоқ вақт давомида чарчаш депрессия хавфини оширади
- Аниқ чегара мутахассис томонидан белгиланади
Хавф омиллари
Хавф нафақат шахсий хусусиятлар, балки меҳнат шароитлари билан ҳам белгиланади. Энг хавфли комбинация - бу жараёнга таъсир қилиш қобилияти паст бўлган юқори иш юки, шунингдек, вазифаларни адолациз тақсимлаш, тан олинмаслик ва доимий шошилинч вазифалар. Ёрдамчи касблар айниқса заиф: тиббиёт ходимлари, ўқитувчилар, ижтимоий ходимлар, ёрдамчи ходимлар. Шахсият томонида, ҳиссалар орасида перфекционизм, рад этишда қийинчилик ва дам олишни сотиб бўлмайдиган ҳашамат деб билиш тенденцияси мавжуд. Уй ва офис ўртасидаги чегара хиралашган масофадан туриб ишлаш, агар иш куни аниқ тугамаса, хавфни оширади.
- Назорат этишмаслиги билан сурункали ортиқча юк
- Тан олиш ва фикр-мулоҳазаларнинг этишмаслиги
- Жамоадаги адолацизлик ва низолар
- Ҳиссий юкга эга бўлган касбларга ёрдам бериш
- Перфекционизм ва рад эта олмаслик
- Иш ва шахсий вақт ўртасидаги лойқа чегаралар
- Сурункали уйқусизлик
Қайта тиклашга нима ёрдам беради
Қайта тиклаш юкни ҳалол баҳолаш билан бошланади: шартларни ўзгартирмасдан, ҳар қандай техника фақат вақтинчалик таъсир кўрсатади. Амалий қадамлар орасида иш кунининг аниқ чегараларини қайта жорий этиш, мунтазам танаффуслар қилиш, кечқурун иш хабарларини текширмаслик, ваколат бериш ва менежерингиз билан устуворликларни муҳокама қилиш киради. Мажбурий қисм - бу стрессга чидамлилигига бевосита таъсир қиладиган уйқу ва жисмоний фаолиятни тиклаш. Иш ва натижалар билан боғлиқ бўлмаган фаолиятни ва жонли мулоқотни қайтариш фойдалидир. Агар руҳий тушкунлик, уйқусизлик ёки ташвиш давом эца, психотерапевт ёрдамига муҳтож бўласиз, агар сизнинг кайфиятингиз давом эца, психиатр ёрдамига муҳтожсиз.
- Иш юкини ва устуворликларини кўриб чиқиш
- Иш вақти чегараларини аниқ белгиланг
- Кун давомида мунтазам танаффуслар
- Уйқу режимини тиклаш
- Жисмоний фаоллик ва юриш
- Ишдан ташқари тадбирлар ва мулоқот
- Дам олиш усули сифатида спиртли ичимликлардан воз кечиш
- Доимий симптомлар учун психотерапия