Овқатланиш эпизоди нима деб ҳисобланади?
Ҳужум - бу нисбатан қисқа вақт ичида худди шу шароитда бошқа одам истеъмол қиладиган даражадан аниқ каттароқ ҳажмдаги овқат истеъмол қилинадиган ва шу билан бирга назорат йўқолган эпизод: ҳатто ёқимсиз бўлса ҳам, уни тўхтатиш мумкин эмас. Агар бундай эпизодлар бир неча ой давомида мунтазам равишда такрорланса ва жиддий азоб-уқубатлар билан бирга бўлса, бузилиш содир бўлади. Тўйда ёки зиёфатда бир марта ортиқча овқатланиш бузилиш эмас, чунки назоратни йўқотиш ҳам, кейинчалик ўзидан нафратланиш ҳисси ҳам йўқ.
- Овқат одатдагидан анча тезроқ
- Оғирлик ва ноқулайлик пайдо бўлгунча овқатланишни давом этинг
- Очликни ҳис қилмасдан катта ҳажмлар
- Уятдан ёлғиз овқатланиш
- Айбдорлик, руҳий тушкунлик, ўзидан нафратланиш
- Эпизодлар ҳафталар ва ойлар давомида такрорланади
Нима учун тутилишлар пайдо бўлади?
Кўпинча иккита механизм ишлайди. Биринчиси биологик: чекловлар ва ўтказиб юборилган овқатланиш даврларидан сўнг, тана компенсация талаб қилади ва бузилиш деярли муқаррар бўлади. Иккинчиси ҳиссий: озиқ-овқат тезда ташвишларни камайтиради ва ёқимсиз ҳис-туйғуларни сусайтиради, шунинг учун мия буни ўз-ўзини тартибга солиш усули сифатида эслайди. Вақт ўтиши билан ҳар қандай стресс қўзғатувчига айланади: можаро, муддат, зерикиш, кечқурун чарчоқ. Ширинликлар ва ёғли овқатларга бўлган иштиёқни кучайтирадиган уйқу этишмаслиги ва тўйинганликни сезмасдан экран олдида овқатланиш одати ҳисса қўшади.
- Қаттиқ диеталар ва овқатни ўтказиб юбориш
- Стресс, ташвиш, паст кайфият
- Уйқунинг этишмаслиги ва сменали иш
- Телевизор ва телефон олдида овқатланиш одати
- Оилада ташқи кўриниш ва вазнни танқид қилиш тажрибаси
- Ёлғизлик ва зерикиш
Саломатлик оқибатлари
Бузилишнинг ўзи биринчи навбатда психикага таъсир қилади: уят ва изоляция кучаяди, ўз-ўзини ҳурмат қилиш пасаяди, депрессия ва ташвиш касалликлари кўпинча боғланади. Тана томонида оқибатлар асосан килограмм ортиши ва тартибсиз овқатланиш билан боғлиқ: 2-тоифа диабет, гипертензия, юқори холестерин, ёғли жигар касаллиги, уйқу апнеси ва қўшма оғриқлар хавфи ортади. Ошқозон шикоятлари ҳам пайдо бўлади - эпизодлардан кейин оғирлик, юрак уриши, шиширади.
- Депрессия ва ташвиш
- Оғирлик ва семириш
- Қон шакарининг кўпайиши, 2-тоифа диабет хавфи
- Юқори холестерин ва қон босими
- Ёғли жигар касаллиги
- Юракнинг ёниши, оғирлик, шиширади
Диагностика
Ташхис клиник: шифокор эпизодларнинг частотаси, назоратни йўқотиш ҳисси, овқатдан кейин ҳис-туйғулар ҳақида сўрайди ва ҳар доим қусиш, лаксатифлар ва чарчатувчи машқлар бор-йўқлигини текширади - бу бузилишни булимиядан ажратиб туради. Кайфият қайдлари билан озиқ-овқат кундаликлари ёрдам беради: у ҳужумлар ва ҳис-туйғулар ва ўтказиб юборилган овқатлар ўртасидаги боғлиқликни кўрсатади. Бундан ташқари, метаболик кўрсаткичлар баҳоланади ва агар заифлик, юрак уриши ва вазннинг ўзгариши ҳақида шикоятлар бўлса, қалқонсимон без текширилади.
- Клиник интервю ва анкеталар
- Озиқ-овқат ва ҳиссиётлар кундалиги
- Қон глюкоза ва глюкозаланган гемоглобин
- Липид спектри
- Қалқонсимон без касаллигига шубҳа қилинган ЦҲ
- Кайфият ва ташвиш даражасини баҳолаш
Нима ёрдам беради
Даволашнинг биринчи босқичи когнитив хатти-ҳаракат терапиясидир: у мунтазам овқатланишни тиклайди, озиқ-овқат тақиқларини йўқ қилади ва овқациз ҳис-туйғуларни қандай энгишни ўргатади. Парадоксал равишда, қаттиқ диетадан воз кечиш ўзингизни чеклаш учун бошқа уринишдан кўра кўпроқ ҳужумлар сонини камайтиради. Оғирлик билан ишлаш кейинчалик эпизодлар камдан-кам ҳолларда бошланади. Қаттиқ депрессия ёки ташвиш учун психиатр дори воситаларини танлайди. Уйқу жадвали, газаклар билан учта тўлиқ овқатланиш ва экрансиз эҳтиёткорлик билан овқатланиш ёрдам беради.
- Когнитив хулқ-атвор терапияси
- Тақиқланган овқатларсиз мунтазам овқатланиш
- Овқатланишни ҳис қилишдан кўра олдиндан режалаштириш
- Тангликни бартараф этишнинг муқобил усуллари: юриш, нафас олиш, гапириш
- Уйқуни нормаллаштириш
- Депрессия ва хавотирни шифокор буюрганидек даволаш