Фиброз нима ва у нима учун пайдо бўлади?
Одатда, алвеолалар девори жуда нозик бўлиб, кислород қонга осонгина ўтади. Такрорий зарар билан коллаген ишлаб чиқарадиган ҳужайралар фаол ишлай бошлайди ва алвеолалар ва капиллярлар орасидаги қатлам қалинлашади. Тўқималар эластиклигини йўқотади, ўпка ҳажми камаяди ва фотосуратларда чуқурчага ўхшаш жойлар пайдо бўлади. Зарар сабаби бошқача бўлиши мумкин: кучли яллиғланиш, чангни инҳалациялаш, органик зарраларга аллергик реакция, дори ёки радиация таъсири, тизимли бириктирувчи тўқималар касалликлари.
- Ўтган пневмония ва сил касаллигининг натижаси
- Касбий чанг ўпка касалликлари
- Қушлардан, пичанлардан, моғорлардан юқори сезувчанлик пневмонити
- Ревматик касалликлар
- Баъзи дориларнинг ён таъсири
- Радиация терапиясининг оқибатлари
- Аниқ сабабсиз идиопатик шакл
Чекланган ва кенг тарқалган жараён
Иккита тубдан фарқ қиладиган вариантни фарқлаш муҳимдир. Маҳаллий пневмосклероз - пневмония ёки сил касаллигидан кейин кичик чандиқ. Кўпинча у ривожланмайди, шикоят қилмайди ва фақат расмдаги тавсифдир, даволанишни талаб қиладиган ташхис эмас. Кенг тарқалган, диффуз фиброз иккала ўпканинг катта жойларини қамраб олади, аста-секин ўсиб боради ва нафас олиш этишмовчилигига олиб келади. Ўпканинг интерстициал касалликлари ва идиопатик ўпка фибрози ҳақида гапирганда, айнан мана шу нарса назарда тутилади ва айнан шу нарса мутахассис назоратини талаб қилади.
- Маҳаллий чандиқ - одатда тасодифий топилма, даволанишни талаб қилмайди
- Диффуз фиброз прогрессив касалликдир
- Идиопатик шакл - сабаби номаълум
- Ревматик касалликларда фиброз
- Ривожланиш тезлиги жуда катта фарқ қилади
Семптомлар
Касаллик аста-секин бошланади ва кўпинча биринчи шикоятлардан ташхисга қадар ойлар ўтади. Энг дастлабки белгилар балғамсиз қуруқ йўтал ва зинапояга кўтарилиш ёки тез юриш пайтида нафас қисилиши. Вақт ўтиши билан нафас қисилиши одатдаги машқлар пайтида, кейин эса дам олишда пайдо бўлади. Ўпкаларни тинглашда шифокор эшитадиган характерли белги - бу Велсронинг одатда пастки қисмларида очилмаган овозини эслатувчи юмшоқ хириллаш. Узоқ вақт давомида бармоқлар барабан кўринишини олиши мумкин, тирноқлар эса соат кўзойнаги каби.
- Анъанавий даволанишга жавоб бермайдиган қуруқ йўтал
- Машқ пайтида нафас қисилиши кучайиши
- Чарчоқ
- Кило йўқотиш ва заифлик
- Ўпканинг пастки қисмларида характерли хириллаш
- Бармоқлар ва тирноқларнинг шаклини ўзгартириш
Диагностика
Анъанавий рентген нурлари кўпинча эрта ўзгаришларни кўрсатмайди, шунинг учун асосий усул - юқори аниқликдаги компютер томографияси: у характерли нақшни, унинг жойлашувини очиб беради ва касалликнинг шаклини тахмин қилиш имконини беради. Функционал текширув ўпка ҳажмининг пасайиши ва диффузия қобилиятининг пасайишини кўрсатади. Пулсе оксиметрияси дам олишда ва машқдан кейин баҳоланади, чунки юриш пайтида кислород кўпинча тушади. Иш, паррандачилик, намлагичлар ва қабул қилинган дори-дармонлар ҳақида батафсил сўраб, ревматик касалликлар ва касбий таъсирларни истисно қилишни унутманг. Қийин ҳолатларда ўпка биопсияси муҳокама қилинади.
- Юқори аниқликдаги компютер томографияси
- Кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Спирометрия ва диффузия қобилиятини баҳолаш
- Юриш тести ва пулс оксиметрияси
- Пулмонер артерия босимини баҳолаш учун экокардиёграфия
- Ревматик касалликлар учун тестлар
- Танланган ҳолларда ўпка биопсияси
Даволаш ва кузатиш
Тактикалар шаклга боғлиқ. Агар фиброз чанг, моғорни инҳалациялаш, қушлар билан алоқа қилиш ёки дори-дармонларни қабул қилиш натижасида юзага келса, биринчи ва энг муҳим нарса таъсир қилишни тўхтатишдир. Ревматик касалликнинг фонида фиброз бўлса, асосий касаллик даволанади. Идиопатик пулмонер фиброз учун ўпка функциясининг пасайишини секинлаштирадиган антифибротик препаратлар қўлланилади; Улар фақат пулмонолог томонидан белгиланади. Ҳар кимга чекишни тўхтатиш, грипп ва пневмококкка қарши эмлаш, ўпка реабилитацияси ва инфекцияларни ўз вақтида даволаш тавсия этилади. Жиддий нафас этишмовчилиги учун кислородли терапия қўлланилади ва танланган беморларда ўпка трансплантацияси муҳокама қилинади.
- Зарарли омил билан алоқани тўхтатиш
- Чекишни ташлаш
- Пулмонолог томонидан тайинланган антифибротик терапия
- Асосий ревматик касалликларни даволаш
- Ўпка реабилитацияси ва дозаланган машқлар
- Грипп ва пневмококкка қарши эмлаш
- Кислород терапияси ва оғир ҳолатларда трансплантацияни муҳокама қилиш