Пулмонология: касалликлар, белгилар ва даволаш

Пневмония у детей — воспаление лёгочной ткани, при котором алвеолй заполняюця воспалтелной жидкостю ва перестают полноценно участвоват в газообмене. Бактериялар, вируслар ва микоплазма, а соотношение причин зависит от возраста ребёнка бўлиши мумкин. Ота-оналар учун асосий кўрсатма йўтал ёки ҳатто иситма эмас, балки нафас олишдир: тез, саёз, интеркостал бўшлиқларни тортиб олиш билан. Нередко пневмония развиваеця после несколких дней обйчной простудй, когда состояние вруг снова уҳудшаеця. Болшинство детей вйздоравливают тўлиқ, лекин болезн требует своевременного осмотра врача, а в части случаев — лечения в стационаре.

Пневмоторакс - ўпка ва кўкрак девори ўртасида ҳаво тўпланиши. Одатда плевра бўшлиғида ҳаво йўқ, ўпка эса салбий босим туфайли кенгаяди. Агар ўпка ёки кўкрак деворининг яхлитлиги бузилган бўлса, ҳаво киради ва ўпка қисман ёки тўлиқ қулаб тушади. Ён томонда кескин пичоқ оғриғи ва нафас қисилиши кучайиб боради. Ўз-ўзидан пайдо бўладиган пневмоторакс кўпинча узун бўйли, озғин йигитларда ҳеч қандай сабабсиз, иккиламчи - ўпка касалликлари туфайли, травматик - яралар ва қовурғалар синишидан кейин пайдо бўлади. Вазият шошилинч тиббий ёрдамни талаб қилади: оғир версияда дақиқалар ҳисобланади.

Ўпка саратони - бронхиал шиллиқ қават ёки ўпка тўқималарининг ҳужайраларидан ривожланадиган хавфли ўсма. Асосий сабаб - чекиш, шу жумладан ўтмишда кўп йиллар давомида чекиш; Пассив чекиш, радон, асбест ва бошқа кансерогенлар ҳам хавфни оширади. Касалликнинг маккорлиги шундаки, дастлабки босқичларда у деярли ҳеч қандай аломат бермайди ва чекувчилар йўтал ва нафас қисилишини норма деб билишга одатланади. Шунинг учун ўпка саратони кўпинча кеч, ўсимта аллақачон тарқалиб кетганда аниқланади. Агар эрта аниқланса, радикал даволаш, шу жумладан жарроҳлик мумкин. Кекса чекувчилар ва собиқ чекувчилар паст дозали КТ скринингини шифокор билан муҳокама қилишлари керак ва доимий йўтал ёки гемоптизни кечиктирмасдан текшириш керак.

Саркоидоз - бу яллиғланиш касаллиги бўлиб, унда турли органларда гранулома деб аталадиган иммун тизими ҳужайраларининг кичик тугунлари пайдо бўлади. Кўпинча интраторасик лимфа тугунлари ва ўпкалари, камроқ тери, кўзлар, юрак, бўғинлар ва асаб тизими таъсирланади. Аниқ сабаб номаълум: ирсий мойиллиги бўлган одамларда иммунитет тизими баъзи ташқи омилларга ҳаддан ташқари таъсир қилади, деб ҳисоблашади. Касаллик юқумли эмас ва саратон эмас. Кўпчилик учун у асемптоматик бўлиб, рентген ёки компютер томографиясида тасодифан топилади ва бир неча йил ичида ўз-ўзидан йўқолади. Хавф прогрессив ўпка фибрози ва юрак ёки кўзнинг шикастланиши билан боғлиқ, шунинг учун сиз ўзингизни яхши ҳис қилсангиз ҳам, пулмонолог томонидан тўлиқ текширув ва мунтазам кузатув керак.

Трахеит - трахеянинг шиллиқ қаватининг яллиғланиши, ҳалқумни бронхлар билан боғлайдиган найча. Кўпинча у умумий вирусли нафас йўлларининг инфекциясининг бир қисмидир, шунинг учун у камдан-кам ҳолларда изоляция қилинади ва одатда ларингит, фарингит ёки бронхит билан боғлиқ. Асосий симптом - бу хуружлардаги қуруқ йўтал бўлиб, у кечаси, чуқур нафас, кулиш ва совуқ ҳавога чиқиш билан кучаяди ва стернум орқасида ёниш ёки тирнаш хусусияти билан бирга келади. Аввалига балғам деярли йўқ, лекин бир неча кундан кейин у кўпроқ бўлади ва йўтал юмшайди. Одатда трахеит 1-2 ҳафта ичида йўқолади, аммо узоқ давом этадиган йўтал бошқа сабабларни излашни талаб қилади.

Ўпка эмболияси - бу ўпка артерияси ёки унинг шохларини қон ивиши билан тўсиб қўйиш, кўпинча оёқларнинг чуқур томирларидан келиб чиқади. Бу энг хавфли ва айни пайтда энг кам ташхис қўйилган касалликлардан биридир: унинг белгилари ўзига хос эмас - нафас қисилиши, кўкрак қафасидаги оғриқлар, тез юрак уриши - ва бронхит, қовурғалараро невралгия ёки ваҳима билан осонгина хато қилинади. Ўз вақтида аниқлашнинг калити - бу симптомнинг ўзи эмас, балки ҳолатлар: парвоздан кейин тўсатдан нафас қисилиши, жарроҳлик, узоқ вақт ётоқда дам олиш ёки бир оёғининг шишиши туфайли.

Катталардаги сурункали йўтал - 8 ҳафтадан ортиқ давом этадиган йўтал; 3 дан 8 ҳафтагача давом этадиган йўтал субакут деб ҳисобланади ва кўпинча вирусли инфекциядан кейин қолади. Сурункали йўтал касаллик эмас, балки аломатдир ва деярли ҳар доим ўзига хос сабаб бор. Оддий кўкрак қафаси рентгенограммаси бўлган чекмайдиган одамларда асосий сабаблар бронхиал астма, ринит ва синусит туфайли бурундан шиллиқ қаватнинг дренажланиши, гастроезофагиал рефлюкс, шунингдек, қон босимини пасайтирадиган баъзи дориларни қабул қилишдир. Чекувчилар учун сурункали бронхит ва КОАҲ биринчи ўринда туради. Узоқ йўтал уйқуга халақит беради ва чарчатади ва баъзида сил ёки ўсимтани яширади, шунинг учун уни текшириш ва тасодифий даволамаслик керак.

Сурункали кор пулмонале - ўпка, ўпка томирлари ёки кўкрак қафасининг узоқ муддатли касалликлари туфайли юракнинг ўнг томонидаги ўзгариш. Сурункали ўпка касаллигида қон томир тўшагининг бир қисми вайрон бўлади, қолган томирлар эса кислород этишмаслигига жавобан тораяди. Ўпка артериясидаги босим кучаяди ва ўнг қоринча кучайган қаршиликка қарши ишлаши керак. Биринчидан, унинг девори қалинлашади, кейин бўшлиқ кенгаяди ва насос функцияси пасаяди - оёқларнинг шишиши, ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва бўйин томирларининг шишиши пайдо бўлади. Энг кенг тарқалган сабаб - КОАҲ. Даволаш, биринчи навбатда, ўпка касаллигига қаратилган.

Экзоген аллергик алвеолит ​​ёки юқори сезувчанлик пневмонити - бу ўпканинг энг кичик қисмларининг органик чангни мунтазам равишда инҳалациясига жавобан яллиғланиши. Энг кўп учрайдиган айбдорлар нам хоналарда ва пичанларда моғор қўзиқоринлари, қушларнинг пахмоқлари ва ахлатларидан олинган оқсиллар, дон ва ун чанглари, намлагичлар ва турғун сувли кондиционерлардир. Иммунитет реакцияси алвеолалар ва кичик бронхларга таъсир қилади, бу эса йўтал, нафас қисилиши ва иситма билан бирга такрорланган бузуқлик эпизодларини келтириб чиқаради. Доимий таъсир қилиш билан ўпка фибрози ривожланади, шунинг учун тикланишнинг калити манбани топиш ва йўқ қилишдир.

Плеврал эмпиема - ўпка ва кўкрак девори орасидаги бўшлиқда йирингнинг тўпланиши. Кўпинча, у пневмониянинг асорати сифатида ривожланади: биринчи навбатда, яллиғланган ҳудуд атрофида шаффоф оқма пайдо бўлади, сўнгра микроблар кириб боради, суюқлик лойқа бўлади, бўлаклар ҳосил бўлади ва охир-оқибат йиринг ҳосил бўлади. Ўпка сиқилади, нафас олиш қийинлашади ва ҳарорат юқори бўлиб қолади. Бу тўпланиш ўз-ўзидан ўтиб кетмайди ва антибиотиклар этарли эмас - йирингни олиб ташлаш керак. Шунинг учун даволанишнинг асоси - шифохонада узоқ муддатли антибиотик терапияси билан биргаликда плевра бўшлиғини понксиён қилиш ва дренажлаш.