Қачон йўтал сурункали деб ҳисобланади?
Юталиш нафас йўлларини тозалайдиган ҳимоя рефлексидир. Совуқдан кейин бронхиал шиллиқ қават тикланганда бир неча ҳафта давом этиши мумкин ва бу нормалдир. Шифокорлар йўтални давомийлиги бўйича ажратадилар: ўткир - 3 ҳафтагача, субакут - 3 ҳафтадан 8 ҳафтагача, сурункали - 8 ҳафтадан ортиқ. Болаларда 4 ҳафтадан ортиқ давом этадиган йўтал сурункали ҳисобланади ва унга ёндашув бошқача - бола педиатр томонидан текширилади. Характер ҳам муҳимдир: нам йўтал кўпинча бронхиал касалликни кўрсатади, қуруқ йўтал кўпинча астма, рефлюкс ёки дори таъсирини кўрсатади.
- Ўткир йўтал - 3 ҳафтагача
- Субакут, инфекциядан кейинги - 3-8 ҳафта
- Катталардаги сурункали - 8 ҳафтадан ортиқ
- Болаларда сурункали - 4 ҳафтадан ортиқ
- Қуруқ ва ҳўл, балғам билан
Умумий сабаблар
Оддий рентген нурлари бўлган чекмайдиган катталарнинг кўпчилигида сабаб бир нечта умумий ҳолатлар орасида топилиши мумкин. Нафаснинг йўтал варианти фақат йўтал билан намоён бўлади, кўпинча кечаси, машғулотдан кейин ёки совуқ ҳавода. Ринит ва синусит билан шиллиқ томоқнинг орқа қисмига оқиб ўтади ва йўтал рецепторларини безовта қилади. Рефлукс, ҳатто юрак уриши бўлмаса ҳам, йўталишга олиб келади. Гипертензия учун буюрилган АСЕ инҳибитöрлери, баъзи одамларда қуруқ йўтални келтириб чиқаради, бу препаратни алмаштиргандан сўнг йўқолади. Кўпинча бир киши бир вақтнинг ўзида бир нечта сабабларга эга.
- Бронхиал астма ва эозинофил бронхит
- Ринит ва синусит билан постназал томизиш синдроми
- Гастроезофагиал рефлюкс касаллиги
- АСЕ инҳибитöрлерини қабул қилиш
- Чекувчиларда сурункали бронхит ва КОАҲ
- Бронхоектазия
- Камроқ - сил, ўсма, интерстициал ўпка касаллиги, юрак этишмовчилиги
Билан боғлиқ аломатлар
Йўталнинг табиати ва унга ҳамроҳ бўлган аломатлар шифокорни қидириш йўналиши бўйича таклиф қилади. Бурун тиқилиши, эрталаб шилимшиқ йўталиш ва тез-тез томоқни тозалаш истаги бурун ва синус касалликларини кўрсатади. Астма учун хириллаш, тунда, кулаётганда ёки совуқда йўталиш характерлидир. Оғизда нордон таъм, кўнгил айниши, овқатдан кейин ва ётганда йўтал рефлюкс фойдасига гапиради. Кўп миқдорда йирингли балғам ҳар куни бронхоектаз билан содир бўлади. Оғирликни йўқотиш, терлаш ва иситма сил ва ўсмани истисно қилишни талаб қилади.
- Шиллиқ томоқнинг орқа қисмига томизилади
- Кечаси хириллаш, йўтал хуружлари
- Эрталаб юрак уриши, қичишиш, овознинг хириллаши
- Балғамнинг катта миқдори
- Машқ пайтида нафас қисилиши
- Ётганда оёқларнинг шишиши ва нафас қисилиши - мумкин бўлган юрак сабаби
Қандай текширувлар керак
Текширув батафсил сўроқ ва текшириш билан бошланади: шифокор чекиш, касб-ҳунар, уй ҳайвонлари, қабул қилинган дори-дармонларга қизиқади. Сурункали йўтал билан оғриган барча беморларга кўкрак қафаси рентгенограммаси ва бронходилатацион тест билан спирометриядан ўтиш тавсия этилади. Агар спирометрия нормал бўлса, лекин астмага шубҳа бўлса, синов тестлари ёки экшалацияланган азот оксиди ўлчанади. КББ шифокори бурун ва синусларни текширади ва агар керак бўлса, синусларни эндоскопия ва КТ ни тайинлайди. Агар рефлюксга шубҳа бўлса, синовли даволаш ёки гастроскопия амалга оширилади. Кўкрак қафаси КТ ва бронкоскопия кўрсатилгандек амалга оширилади.
- Кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Бронходилатация тести билан спирометрия
- Эозинофиллар сони билан тўлиқ қон рўйхати
- Балғамни таҳлил қилиш, шу жумладан Мйсобастериум туберсулосис учун
- Оториноларинголог томонидан текширув, бурун эндоскопияси
- Кўкрак қафасининг компютер томографияси ва бронкоскопия - кўрсатмаларга мувофиқ
- Агар рефлюксга шубҳа бўлса, гастроентеролог билан маслаҳатлашинг
Даволаш
Сурункали йўтални самарали даволаш унинг сабабини даволашдир ва антитуссив сироплардан чексиз фойдаланиш эмас. Нафас учун инҳалацияланган глюкокортикостероидлар, ринит учун - глюкокортикостероидлар билан бурун спрейлари ва бурунни ювиш, рефлюкс учун - озуқавий тузатиш ва протон помпаси инҳибитöрлери. Агар йўтал АСЕ инҳибитори туфайли юзага келса, шифокор препаратни бошқа гуруҳдаги дори билан алмаштиради. Чекувчилар учун энг муҳим нарса чекишни ташлашдир. Сабаби топилмаса, улар рефрактер йўтал ҳақида гапиришади: бу ҳолда махсус нафас олиш машқлари ва шифокор томонидан белгилаб қўйилган йўтал рефлексига таъсир қилувчи дорилар ёрдам беради.
- Чекишни ва вапингни ташлаш
- Нафасни инҳалер дорилар билан даволаш
- Ринит ва синуситни даволаш
- Қайта оқим учун овқатланиш ва режим, протон помпаси инҳибитöрлери
- АСЕ инҳибитöрлерини шифокорнинг қарорига кўра алмаштириш
- Ўтга чидамли йўтал учун нафас олиш ва нутқ терапияси