Ўпканинг қон томирларида нима содир бўлади
Ўпка томирлари одатда кенг ва эгилувчан бўлиб, улардаги босим тизимли қон айланишига қараганда анча паст. Ўпка гипертензиясида қон томирларининг лüмени спазм, девор қалинлашиши, қон қуйқалари ёки ўпка тўқималарининг ўзгариши билан сиқилиш туфайли тораяди. Паст қаршиликка мослашган ўнг қоринча ўз ишини кескин оширишга мажбур. Биринчидан, у гипертрофияланади, кейин кенгаяди ва турғунлик катта доирада ривожланади: оёқларнинг шишиши, ўнг ҳипокондриюмда оғирлик, қориннинг кенгайиши. Кислородни этказиб бериш ҳам бузилади, бу эса оғир заифликни тушунтиради.
- Ўпка томирларининг торайиши ва қайта тузилиши
- Қон оқимига қаршилик кучайиши
- Ўнг қоринчанинг гипертрофияси ва кенгайиши
- Тизимли қон айланишида турғунлик
- Қоннинг кислород билан тўйинганлигининг пасайиши
Сабабларнинг асосий гуруҳлари
Кўпинча ўпка гипертензияси иккиламчи ҳисобланади. Энг кўп учрайдиган сабаб юракнинг чап томонидаги касалликлардир: қопқоқ нуқсонлари ва юрак этишмовчилиги, бунда босим ўпка томирларига қайтарилади. Иккинчи энг кенг тарқалган гуруҳ сурункали ўпка касалликлари: обструктив касаллик, фиброз, оғир уйқу апнеси. Ўпка эмболияси билан оғриганидан кейин алоҳида сурункали тромбоемболик шакл аниқланади - бу жуда муҳим, чунки баъзи ҳолларда уни жарроҳлик йўли билан даволаш мумкин. Ниҳоят, камдан-кам учрайдиган пулмонер артериал гипертензия, шу жумладан тизимли бириктирувчи тўқима касалликлари ва туғма юрак нуқсонлари мавжуд.
- Юракнинг чап томонидаги касалликлар ва қопқоқ нуқсонлари
- Сурункали обструктив ўпка касаллиги, фиброз
- Кучли уйқу апнеси
- Сурункали тромбоемболик ўпка гипертензияси
- Бирлаштирувчи тўқималарнинг тизимли касалликлари
- Туғма юрак нуқсонлари
- Камдан кам идёпатик шакл
Семптомлар
Эрта кўринишлар ўзига хос эмас, шунинг учун кўпинча биринчи шикоятлардан ташхисга қадар кўп вақт талаб этилади. Асосий симптом - бу ҳаракат пайтида нафас қисилиши бўлиб, у аста-секин ёмонлашади. Жиддий чарчоқ, бош айланиши ва баъзида жисмоний ҳаракат пайтида ҳушидан кетиш қўшилади - ташвиш берувчи белги. Кейинчалик, оёқларнинг шишиши, жигарнинг кенгайиши туфайли ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва оғриқ, қориннинг кенгайиши ва бўйин томирларининг шишиши пайдо бўлади. Ўпка артерияси кенгайганида мумкин бўлган юрак уриши, қуруқ йўтал ва овознинг хириллаши.
- Машқ пайтида нафас қисилиши кучайиши
- Заифлик ва чидамлиликнинг пасайиши
- Бош айланиши, ҳаракат пайтида ҳушидан кетиш
- Оёқларнинг шишиши, қориннинг кенгайиши
- Ўнг ҳипокондриюмда оғирлик
- Дудоқлар ва бармоқларнинг мовийлиги
- Кўкрак оғриғи ёки ноқулайлик
Диагностика
Номаълум нафас қисилишида биринчи қадам экокардиёграфиядир: у ўпка артериясидаги босимни, юракнинг ўнг томонининг ҳолатини баҳолаш ва юракнинг чап томонидаги касалликларни топиш имконини беради. Шу билан бирга, ўпка текширилади: спирометрия, рентген ёки КТ. Сурункали тромбоемболик шаклни истисно қилиш учун ўпка томирларини кўришнинг махсус усуллари қўлланилади, чунки бу махсус шаклда махсус даволаш мавжуд. Бирлаштирувчи тўқима касалликлари учун тестлар, жигар ва буйраклар фаолиятини баҳолаш талаб этилади. Якуний тасдиқлаш ва зўравонликни аниқлаш ихтисослаштирилган шифохонада ўтказиладиган ўнг юракнинг катетеризацияси билан таъминланади.
- ЭчоСГ биринчи усул сифатида
- Тўғри бўлимларнинг ортиқча юк белгилари билан ЭКГ
- Спирометрия ва қоннинг кислород билан тўйинганлигини баҳолаш
- Ўпка артериялари ва ўпка тўқималарининг компютер томографияси
- Шубҳали апне учун уйқуни ўрганиш
- Тизимли касалликлар учун тестлар
- Ўнг юрак катетеризацияси
Даволаш
Тактика бутунлай сабабга боғлиқ. Юракнинг чап томонидаги касалликлар учун юрак этишмовчилиги ва нуқсонлари, ўпка касалликлари учун - асосий касаллик, тўйинганликнинг доимий пасайиши учун кислород буюрилади ва уйқу апнеси даволанади. Сурункали тромбоемболик шаклда уюшган қон пıҳтıларıнı жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш ёки ўпка артерияларининг балон ангиопластикаси, шунингдек доимий антикоагулянт терапия мумкин. Ўпка томирларини кенгайтирадиган ўзига хос дорилар маълум шакллар учун қатъий қўлланилади ва фақат ихтисослашган марказларда буюрилади: бошқа ҳолларда улар зарарли бўлиши мумкин. Барча беморларга респираторли инфекцияларга қарши эмлаш, чекишни тўхтатиш, дозали фаолият ва ҳомиладорлик даврида эҳтиёт бўлиш тавсия этилади, бу бу ҳолатда ўта хавфлидир.
- Юрак ёки ўпканинг асосий касалликларини даволаш
- Кўрсатмаларга мувофиқ кислородли терапия
- Тромбоемболик шакл учун антикоагулянтлар
- Сурункали тромбоемболияни жарроҳлик даволаш
- Махсус терапия фақат мутахассис томонидан белгилаб қўйилганидек
- Чекишни ташлаш, эмлаш, вазнни назорат қилиш
- Ҳомиладорликни режалаштириш муҳокама қилиниши керак