Торайиш қандай ривожланади?
Аорта қопқоғи барглари аста-секин қалинлашади, уларда калций тўпланади ва ҳаракатчанлик пасаяди. Жараён оддий эскиришга эмас, балки атеросклероз билан бир хил омиллар билан боғлиқ бўлган фаол яллиғланиш ва тўқималарнинг қайта тузилишига ўхшайди. Чап қоринча деворни қалинлаштириш орқали тўсиқни қоплайди: у узоқ вақт давомида энгади, шунинг учун одам касалликни сезмайди. Аммо қалинлашган мушак камроқ бўшашади ва қон билан камроқ таъминланади ва машқлар пайтида кислород этишмаслиги мавжуд. Компенсация тугаганда, нафас қисилиши ва юрак этишмовчилиги тезда кучаяди.
- Калцийнинг чўкиши ва клапанларнинг қалинлашиши
- Вана ҳаракатчанлигининг пасайиши
- Чап қоринча деворининг қалинлашиши
- Қалинлашган мушакнинг қон таъминоти бузилган
- Компенсациянинг аста-секин камайиши
Сабаблари ва хавф омиллари
Кекса одамларда асосий сабаб ёшга боғлиқ дегенератив қопқоқ калсификациясидир. 60-65 ёшдан кичик беморларда кенг тарқалган топилма туғма бикуспид аорта қопқоғидир: у трикüспидга қараганда тезроқ эскиради ва бир неча ўн йиллар олдин стенозга олиб келади. Алоҳида гуруҳ ревматик нуқсонлардан иборат бўлиб, улар одатда митрал қопқоқнинг шикастланиши билан бирлаштирилади. Гипертензия, липид алмашинувининг бузилиши, чекиш ва сурункали буйрак касаллиги билан ривожланиш тезлиги юқори.
- Валфларнинг ёшга боғлиқ калсификацияси
- Туғма бикуспид аорта қопқоғи
- Ревматик юрак касаллиги
- Артериал гипертензия
- Липидларнинг бузилиши ва чекиш
- Сурункали буйрак касаллиги, калций алмашинувининг бузилиши
Семптомлар
Классик триада кеч пайдо бўлади ва жарроҳлик ҳақида қарор қабул қилиш вақти келганлигини англатади. Нафас қисилиши биринчи навбатда сезиларли куч билан, кейин оддий юриш билан содир бўлади. Ангина пекторис ҳаракатланаётганда стернум орқасида сиқилиш оғриғи билан намоён бўлади, бу дам олиш билан кетади ва коронар артериялар аниқ бўлиши мумкин. Ҳушидан кетиш, одатда, қон томирлари кенгайганида ва юрак қон оқимини оширолмаганда, жисмоний кучайганда содир бўлади. Кекса одамларда биринчи белгилар одатдаги ишларга нисбатан толерантликнинг пасайиши ва чарчоқдир, улар нотўғри ёшга боғлиқ.
- Машқ пайтида ва кейинроқ дам олишда нафас қисилиши
- Юриш пайтида кўкрак оғриғини кучайтириш
- Машқ пайтида бош айланиши ва ҳушидан кетиш
- Чидамлиликнинг кескин пасайиши
- Юрак уриши ва узилишлар
- Кейинги босқичларда оёқларнинг шишиши
Диагностика
Шифокор бўйин томирларида олиб бориладиган характерли қўпол шовқинни ва оҳангларнинг заифлашишини эшитади. Ташхис ва зўравонлик экокардиёграфия билан аниқланади: клапан орқали қон оқимининг тезлиги, босимнинг пасайиши ва тешик майдони ўлчанади, девор қалинлиги ва қоринча функцияси баҳоланади. ЭКГ чап қоринча ортиқча юкини кўрсатади. Асемптоматик оғир стеноз учун назорат остида стресс тести ва натриуретик пептид тести одамнинг ҳақиқатан ҳам асемптоматик ёки йўқлигини аниқлаш учун қўлланилади. Аралашувдан олдин компютер томографияси ва коронар артерияларни баҳолаш амалга оширилади.
- Аускултация ва босимни ўлчаш
- Градиент ва тешик майдонини баҳолаш билан ЭчоСГ
- ЭКГ
- НТ-проБНП
- Асемптоматик оғир стеноз учун стресс тести
- Операциядан олдин юрак ва қон томирларининг компютер томографияси
- Коронар артерияларнинг ҳолатини баҳолаш
Даволаш
Валфларда калцийни эритадиган дорилар йўқ, шунинг учун дорилар фақат босим, ритм ва бирга келадиган касалликларни назорат қилади. Асемптоматик бўлмаган оғир бўлмаган стеноз учун такрорий экокардиёграфия билан кузатув белгиланади, унинг частотаси торайиш даражасига боғлиқ. Агар аломатлар пайдо бўлса ёки қоринча функцияси пасайса, валфни алмаштириш кўрсатилади. Иккита асосий вариант мавжуд: протез билан очиқ жарроҳлик ва томир орқали транскатетер клапан имплантацияси, бу кексалар ва жарроҳлик хавфи юқори бўлган беморлар учун тобора кўпроқ танланмоқда. Қарор ёш, анатомия ва бирга келадиган касалликларни ҳисобга олган ҳолда кардиолог ва кардиожарроҳлар гуруҳи томонидан қабул қилинади.
- Мунтазам мониторинг ва такрорий экокардиёграфи
- Қон босими, липидлар, шакарни назорат қилиш, чекишни ташлаш
- Аорта қопқоғини алмаштириш
- Транскатетер клапан имплантацияси
- Қон босими ва қон ҳажмини камайтирадиган дорилар билан эҳтиёт бўлинг
- Ўртача фаолият, тўсатдан изометрик юклардан қочиш
- Оғиз бўшлиғини яхшилаб санитария қилиш
