Ўпкада нима содир бўлади ва қандай шакллар мавжуд
Кичик органик зарралар қайта-қайта нафас олаётганда, иммунитет уларни таҳдид сифатида қабул қила бошлайди. Яллиғланиш иммунитет ҳужайраларининг тўпланиши билан алвеолалар ва кичик бронхлар деворларида ривожланади, бу кислороднинг қонга ўтказилишини бузади. Агар алоқа тўхтаса, ўзгаришлар қайтарилиши мумкин. Узоқ муддатли алоқа билан яллиғланиш чандиқларга йўл беради, ўпка эластиклигини йўқотади ва фиброз шаклланади. Аста-секин ўсиб бораётган нафас қисилиши билан ажойиб эпизодлар билан ўткир шакллар, субакут ва сурункали шакллар мавжуд.
- Алвеолалар ва кичик бронхларнинг яллиғланиши
- Кислороднинг қонга ўтишининг бузилиши
- Ўткир шакл - контактдан бир неча соат ўтгач эпизодлар
- Субакут шакли - ҳафталар ва ойлар
- Сурункали шакл - аста-секин нафас қисилиши ва фиброз
- Контактни эрта тугатгандан сўнг ўзгаришларнинг қайтарилиши
Манбалар ва хавф омиллари
Мумкин бўлган манбалар доираси кенгдир ва уларни аниқлаш уй, иш ва севимли машғулотлар ҳақида батафсил сўровни талаб қилади. Классик вариантлар орасида ҳўл пичан ва дон билан ишлаш, тўтиқушлар ва каптарларни сақлаш, қўзиқоринларни этиштириш ва нам ёғоч билан алоқа қилиш киради. Шаҳар шароитида ҳаммом ва деворларда моғор пайдо бўлиши, кўпинча сувнинг турғунлиги бўлган кондиционерлар ва намлагичлар, ёстиқ ва адёллар айбдор. Алоқа частотаси ҳам муҳим: бир марталик доза эмас, балки чангни нафас олишнинг мунтазамлиги.
- Нам корпусдаги қолиплар
- Пичан, сомон, дон, ун
- Қушлар: тўтиқушлар, каптарлар, паррандалар
- Тукли ёстиқлар ва кўрпалар
- Намлагичлар, кондиционерлар, шамоллатиш тизимлари
- Органик чанг билан профессионал алоқа
- Мунтазамлик ва алоқа давомийлиги
Семптомлар
Ўткир шаклда, контактдан бир неча соат ўтгач, йўтал, нафас қисилиши, титроқ, иситма, тана оғриғи ва заифлик пайдо бўлади - расм гриппга ўхшайди, шунинг учун ташхис кўпинча кечиктирилади. Агар алоқа тўхтаб қолса, бир ёки икки кун ичида саломатлик ҳолати нормал ҳолатга қайтади ва хонага қайтганингизда ҳамма нарса такрорланади. Сурункали шакл бошқача давом этади: иситма йўқ, лекин жисмоний машқлар пайтида нафас қисилиши аста-секин кучаяди, қуруқ йўтал давом этади ва вазн камаяди. Ўпкаларни тинглашда шифокор кўпинча характерли хириллашни қайд этади.
- Йўтал, одатда қуруқ
- Машқ пайтида нафас қисилиши, кейин дам олиш
- Таъсир қилишдан кейин иситма ва титроқ эпизодлари
- Тана оғриғи, заифлик, бош оғриғи
- Дам олиш ёки очиқ ҳавода яхшилаш
- Сурункали вазн йўқотиш
- Бармоқларнинг узоқ вақт давомида қалинлашиши
Диагностика
Асосий ролни батафсил суҳбат ўйнайди: шифокор қаерда ва қачон шикоятлар пайдо бўлишини, дам олиш кунлари ва таътилда яхшиланиш бор-йўқлигини, қандай қушлар, ўсимликлар ёки ишлаб чиқариш омиллари одамни ўраб олишини аниқлайди. Юқори аниқликдаги компютер томографияси ўпка тўқималарида характерли ўзгаришларни кўрсатади, бу кўпинча ташхисни таклиф қилади. Спирометрия ҳажмининг пасайиши, диффузия қобилиятини ўлчаш эса газ алмашинувининг бузилишини аниқлайди. Агар расм ноаниқ бўлса, бронкоскопия ювиш сувини текшириш ва камроқ тез-тез ўпка биопсияси билан амалга оширилади.
- Ҳаёт, иш ва севимли машғулотларининг батафсил тарихи
- Кўкрак қафасининг юқори аниқликдаги компютер томографияси
- Спирометрия ва ўпка диффузияси
- Пулсе оксиметрия ва юриш тести
- Тўлиқ қон рўйхати ва яллиғланиш кўрсаткичлари
- Шубҳали манбаларга хос антикорлар
- Бронхоалвеоляр ювиш ва агар аниқ бўлмаса, биопсия
Даволаш ва олдини олиш
Асосий ва мажбурий қадам - бу манба билан алоқани бутунлай йўқ қилиш: моғордан халос бўлиш, қушларни олиб ташлаш, чойшабни алмаштириш, вентиляцияни созлаш ва профессионал таъсир қилишда иш шароитларини ўзгартириш. Бусиз ҳеч қандай даволаш узоқ муддатли натижаларни бермайди. Жиддий аломатлар учун шифокор қисқа курс учун глюкокортикостероидларни буюриши мумкин; оғир сурункали ҳолатларда бошқа дорилар ва кислородли терапия қўлланилади. Чекишни тўхтатиш, шунингдек, пулмонологнинг тавсиясига биноан эмлаш керак.
- Чанг манбаи билан алоқани тўлиқ тўхтатиш
- Корпусдаги намлик ва моғорни йўқ қилиш
- Қушлар ва туклар маҳсулотларини сақлашдан бош тортиш
- Кондиционерлар ва намлагичларни тозалаш ва техник хизмат кўрсатиш
- Ишда нафас олишни ҳимоя қилиш
- Глюкокортикостероидлар шифокор томонидан белгиланади
- Чекишни ташлаш ва ўпка реабилитацияси