Жараён босқичлари
Эмпиеманинг ривожланиши кетма-кет учта босқичдан ўтади. Биринчи босқичда яллиғланган ўпка атрофида нозик, шаффоф суюқлик тўпланади, бу ҳали ҳам понксиён билан осонгина олиб ташланиши мумкин. Иккинчи босқичда бактериялар эфüзёнга киради, фибрин тушади, бўлаклар ва чўнтаклар ҳосил бўлади, суюқлик қалин ва лойқа бўлади. Учинчидан, бириктирувчи тўқиманинг зич қобиғи ҳосил бўлиб, ўпкани боғлаб туради ва унинг кенгайишига тўсқинлик қилади. Даволаш қанчалик эрта бошланган бўлса, йирингни олиб ташлаш осонроқ бўлади ва қолдиқ ўзгаришлар камроқ бўлади.
- Экссудация босқичи - суюқ шаффоф эфüзён
- Босқич фибриноз-йирингли - бўлимлар ва чўнтаклар
- Ташкилот босқичи - ўпка атрофидаги зич мембрана
- Чекланган ўпка ҳаракатчанлиги
- Йирингнинг бронхга тушиши хавфи
- Сурункали шаклга ўтиш мумкин
Сабаблари ва хавф омиллари
Ишларнинг ярмидан кўпи пневмония, айниқса оғир ёки кечиктирилган даволаниш билан боғлиқ. Бошқа манбалар - плевра бўшлиғига синган ўпка хўппози, пенетрацион яралар ва кўкрак қафасининг шикастланиши, кўкрак қафасидаги органларда жарроҳлик операциялари, қизилўнгачнинг ёрилиши, субфреник бўшлиқдаги йирингли жараёнлар. Алоҳида гуруҳ - сил касаллиги эмпиемаси. Қандли диабет, спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш, ютиш касалликлари, саратон касаллиги ва иммунитети пасайган одамларда хавф юқори.
- Пневмониянинг асорати
- Ўпка хўппозининг ёрилиши
- Кўкрак қафасининг шикастланиши ва яралари
- Кўкрак қафаси органларида операциялар
- Сил касаллиги
- Қизилўнгачнинг ёрилиши ва субфреник хўппоз
- Қандли диабет, спиртли ичимликлар, иммунитет танқислиги
Семптомлар
Одатда, шикоятлар мавжуд пневмония устига қатламланади: ҳарорат пасаймайди ёки яна кўтарилмайди, заифлик ва терлаш кучаяди, нафас қисилиши кучаяди. Оғриқ ён томонда локализе қилинади, чуқур нафас олиш ва йўтал билан кучаяди, баъзан эса элкага ёки ошқозонга тарқалади. Бемор кўкрак ҳаракатларини чеклаш учун зарарланган томонда ётишга ҳаракат қилади. Агар кўп миқдорда йиринг бўлса, бу томонда нафас олиш заифлашади ва нафас олаётганда кўкрак қафасининг ярми орқада қолиши ва шишган юз пайдо бўлиши мумкин.
- Доимий ёки такрорланувчи иситма
- Нафас олаётганда ён томондан оғриқ
- Нафас қисилишининг кучайиши
- Заифлик, кечаси терлаш, вазн йўқотиш
- Қуруқ йўтал
- Нафас олаётганда кўкрак қафасининг ярми ортда қолиши
- Оғриқли томонда мажбурий ҳолат
Диагностика
Рентген нурлари қуйи бўлимларда қоронғуликни ва суюқлик даражасини аниқлайди, аммо унинг табиатини баҳолашга имкон бермайди. Плевра бўшлиғининг ултратовуш текшируви суюқлик ҳажмини, септа мавжудлигини кўрсатади ва понксиён нуқтасини танлашга ёрдам беради. Компютер томографияси жараённинг кўламини, ўпка ва плевра ҳолатини аниқлайди. Тешилиш ҳал қилувчи аҳамиятга эга: ҳосил бўлган суюқлик ташқи ва лаборатория томонидан баҳоланади, ҳужайра таркиби, оқсил, глюкоза, кислоталик аниқланади ва мажбурий равишда маданиятга, шунингдек сил касаллигига шубҳа бўлса, тадқиқотга юборилади.
- Кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Септаларни баҳолаш билан плевра бўшлиғининг ултратовуш текшируви
- Кўкрак қафасининг компютер томографияси
- Плевра бўшлиғининг диагностик понксиёни
- Плеврал суюқлик таҳлили ва маданияти
- Мйсобастериум туберсулосис бўйича тадқиқот
- Тўлиқ қон рўйхати ва С-реактив оқсил
Даволаш ва тикланиш
Асосий тамойил - йирингни олиб ташлаш керак. Суюқ эфüзён билан такрорий понксиёнлар этарли, лекин кўпинча дренаж ўрнатилади, у орқали таркиби доимий равишда оқади ва бўшлиқ ювилади. Шу билан бирга, антибактериал терапия олиб борилади, у маданият натижалари асосида танланади ва бир неча ҳафта давом этади. Агар бўшлиқ қисмларга бўлинган бўлса ёки ўпка кенгаймаса, ёпишқоқликни олиб ташлаш учун видеоторакоскопия, сурункали шаклда эса ўпкани зич мембранадан озод қилиш учун жарроҳлик амалга оширилади. Бўшатишдан кейин нафас олиш машқлари ва кузатиш муҳимдир.
- Плевра бўшлиғини дренажлаш
- Суюқ эфüзён учун такрорий понксиёнлар
- Узоқ муддатли антибактериал терапия
- Септумлар учун видео торакоскопик санитария
- Сурункали эмпиема учун ўпка декортикацияси
- Нафас олиш машқлари ва ўпканинг эрта кенгайиши
- Этарли овқатланиш ва бирга келадиган касалликларни назорат қилиш
