Қандай қилиб ўпка касаллиги юракни ортиқча юклайди
Ўнг қоринча паст босимли тизимда ишлаш учун мўлжалланган. Ўпка тўқимаси амфизем билан вайрон бўлганда, фиброз билан алмаштирилганда ёки томирлар қон пıҳтıларı билан тиқилиб қолса, томирлар тўшагининг майдони камаяди. Бундан ташқари, алвеолалардаги кам кислород миқдори ўпка артериолаларининг рефлексли торайишига олиб келади. Ўпка гипертензияси пайдо бўлади. Биринчидан, ўнг қоринча девори қалинлашади ва юкни энгади, кейин бўшлиқ чўзилиб кетади, трикüспид қопқоғи ёпилиши тўхтайди ва тизимли доира томирларида қон турғунлашади.
- Ўпканинг қон томир тўшагини қисқартириш
- Кислород этишмаслиги туфайли артериолаларнинг сиқилиши
- Ўпка артериясида босимнинг ошиши
- Ўнг қоринча деворининг қалинлашиши
- Бўшлиқнинг кенгайиши ва вана этишмовчилиги
- Томирларда, жигарда ва тўқималарда қоннинг турғунлиги
Сабаблари ва хавф омиллари
Энг кўп учрайдиган сабаб - сурункали обструктив ўпка касаллиги, бу чекиш билан чамбарчас боғлиқ. Ҳиссалар орасида интерстициал ўпка касалликлари, оғир бронхоектазлар, сил касаллигининг оқибатлари ва ўпка артериясининг сурункали тромбоемболияси мавжуд. Алоҳида сабаблар гуруҳи нафас олиш ҳаракатларини чеклайдиган ҳолатлардир: кўкрак қафаси ва умуртқа поғонасининг оғир деформацияси, асаб-мушак касалликлари, шунингдек обструктив уйқу апне синдроми ва оғир семизлик, кечалари кислород даражаси пасаяди.
- КОАҲ ва амфизем
- Интерстициал ўпка касалликлари ва фиброз
- Сил ва бронхоектатик касалликларнинг оқибатлари
- Сурункали тромбоемболик ўпка гипертензияси
- Обструктив уйқу апне синдроми
- Кифосколиоз ва нерв-мушак касалликлари
- Чекиш асосий назорат қилинадиган омил сифатида
Семптомлар
Узоқ вақт давомида асосий касаллик ҳақида шикоятлар устунлик қилади: йўтал, балғам, зўриқиш пайтида нафас қисилиши. Пулмонер юракнинг қўшилиши катта доирадаги турғунлик белгилари билан кўрсатилади. Оёқ ва оёқларнинг шишиши пайдо бўлади, улар кечқурун кучаяди, жигар кенгайганлиги сабабли ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва кенгайиш, бўйин томирларининг шишиши. Тери мавимси бўлиб, чарчоқ кучаяди. Баъзида ҳаракат пайтида ҳушидан кетиш ва юрак уриши хуружлари мавжуд. Ўпка касаллигининг кучайиши билан барча кўринишлар кескин кучаяди.
- Нафас қисилишининг кучайиши, шу жумладан дам олишда
- Оёқларнинг шишиши, кечқурун кучайиши
- Ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва оғриқ
- Бўйин томирларининг шишиши
- Дудоқлар ва бармоқларнинг мовийлиги
- Бармоқларнинг терминал фаланжларининг қалинлашиши
- Заифлик ва жисмоний машқлар толерантлигининг пасайиши
Диагностика
Шифокор бир вақтнинг ўзида нафас олиш функцияси ва юрак ҳолатини баҳолайди. Спирометрия шамоллатиш бузилишининг тури ва зўравонлигини кўрсатади, пулс оксиметрияси ва қон газининг таҳлили кислород танқислиги даражасини кўрсатади. Экокардиёграфия асосий мавжуд усул бўлиб қолмоқда: бу сизга ўпка артериясидаги босимни билвосита баҳолашга, ўнг қоринча қалинлашиши ва кенгайишини, трикüспит қопқоқ этишмовчилигини кўришга имкон беради. Кўкрак қафасининг рентгенограммаси ва компютер томографияси сабабни аниқлайди. Тўғри босимни ўлчаш фақат ихтисослашган марказда ўнг юрак катетеризацияси билан мумкин.
- Спирометрия ва нафас олиш функциясини баҳолаш
- Пулсе оксиметри, агар керак бўлса, қон газлари
- Тўғри бўлимларни баҳолаш билан ЭчоСГ
- ЭКГ: ўнг атриум ва қоринчанинг ортиқча юкланиши белгилари
- Кўкрак қафасининг рентгенограммаси ва компютер томографияси
- НТ-проБНП
- Уйқу апнесига шубҳа қилинган полисомнография
Даволаш ва олдини олиш
Асосий йўналиш - ўпка касалликларини энг самарали даволаш ва кислород танқислигини бартараф этиш. Агар қоннинг кислород билан тўйинганлигида доимий пасайиш бўлса, узоқ муддатли кислородли терапия кунига кўп соат давомида буюрилади: бу КОАҲда омон қолишга таъсир кўрсатадиган ягона усул. Шиш учун диуретиклар шифокор назорати остида қўлланилади, чунки ортиқча сувсизланиш ўнг қоринчани тўлдиришни бузади. Чекишни ташлаш, грипп ва пневмококкка қарши эмлаш, нафас олишни тиклаш ва уйқу апнесини доимий мусбат босимли қурилма билан даволаш мажбурийдир.
- КОАҲ ёки бошқа ўпка касалликлари учун асосий терапия
- Кўрсатилгандек узоқ муддатли кислородли терапия
- Диуретиклар шифокор назорати остида
- Чекишни тўлиқ ташлаш
- Грипп ва пневмококк инфекциясига қарши эмлаш
- Ўпка реабилитацияси ва нафас олиш машқлари
- Уйқу апнеси учун СПАП терапияси
