Ўпка саратони турлари
Шиш тури фақат микроскоп остида тўқималарни текшириш орқали аниқланади ва даволаш тактикаси унга боғлиқ. Иккита катта гуруҳ мавжуд. Кичик ҳужайрали бўлмаган саратон тез-тез учрайди ва нисбатан секинроқ ўсади; у аденокарсинома, скуамоз ҳужайрали ва йирик ҳужайрали карсиномани ўз ичига олади. Кичик ҳужайрали саратон деярли ҳар доим чекиш билан боғлиқ, тез ўсади ва эрта метастаз беради. Кичик ҳужайрали бўлмаган саратон касаллигида молекуляр тадқиқотлар муҳим аҳамиятга эга: баъзи беморларда мақсадли дорилар мавжуд бўлган мутациялар аниқланади. Босқич ўсимтанинг катталиги, лимфа тугунларининг шикастланиши ва узоқ метастазларнинг мавжудлиги билан белгиланади.
- Аденокарсинома энг кенг тарқалган тури, шу жумладан чекмайдиганларда
- Скуамоз ҳужайрали карсинома - кўпинча марказий, чекувчиларда
- Катта ҳужайрали карсинома
- Кичик ҳужайрали карсинома - тез ўсиш ва эрта тарқалиш
- Марказий саратон - катта бронхларда, периферик - ўпка тўқималарида
Сабаблари ва хавф омиллари
Ўпка саратонининг аксарият ҳолатлари тамаки тутуни билан боғлиқ: кансерогенлар бронхиал ҳужайралар ДНКсини бузади ва мутациялар йиллар давомида тўпланади. Хавф чекилган сигареталар сони ва чекиш тажрибаси билан ортади, лекин уни ташлаганидан кейин аста-секин камаяди. Чекишнинг бошқа турлари, жумладан, калян ҳам хавфлидир; Электрон сигаретанинг хавфсизлиги исботланмаган. Ўпка саратони чекмайдиганларда ҳам учрайди: сабаблар пассив чекиш, ёпиқ радон, ифлосланган ҳаво, касбий хавф ва ирсият бўлиши мумкин. Скарли сурункали ўпка касаллиги ҳам хавфни оширади.
- Чекиш, шу жумладан, калян ва ўтмишда чекишнинг узоқ тарихи
- Пассив чекиш
- Ишлаб чиқаришда радон, асбест, мишяк, хром, никел
- Ёқилғи ёқилғисини хона ичидаги ифлосланган ҳаво ва тутун
- Ўтмишда кўкрак қафасидаги радиация терапияси
- Яқин қариндошларда ўпка саратони
- КОАҲ ва ўпка фибрози
Семптомлар
Эрта ўпка саратони одатда ҳеч қандай аломатга эга эмас ва компютер томографиясида тасодифан аниқланади. Семптомлар ўсимта бронхни торайтирганда, қўшни тўқималарга ўсганда ёки метастаз берганда пайдо бўлади. Янги йўтал ёки чекувчининг одатий йўталининг ўзгариши, балғамдаги қон чизиқлари, ўпканинг ўша ҳудудида такрорий пневмония сизни огоҳлантириши керак. Ўпка чўққисининг ўсмаси элкада ва қўлда оғриқ, қовоқнинг тушиши ва бир томондан кўз қорачиғининг сиқилишига олиб келиши мумкин. У тарқалганда суяк оғриғи, бош оғриғи, заифлик ва вазн йўқотиш пайдо бўлади.
- Доимий йўтал ёки унинг характерини ўзгартириш
- Гемоптиз
- Нафас қисилиши ва хириллаш
- Кўкрак оғриғи
- Овознинг хириллаши
- Такрорий пневмония
- Заифлик, вазн йўқотиш, иштаҳани йўқотиш
Диагностика ва скрининг
Оддий рентген нурлари кичик ўсимтани кўрсатмаслиги мумкин, шунинг учун асосий усул кўкрак қафасининг компютер томографияси, кўпинча контрастли. Кам дозали КТ симптомлари бўлмаган одамларда скрининг учун қўлланилади: узоқ вақт чекиш тарихи бўлган 50-80 ёшли чекувчилар ва собиқ чекувчилар томонидан шифокор билан муҳокама қилинади. Агар шубҳали лезён аниқланса, биопсия амалга оширилади - бронкоскоп орқали, СТ назорати остида игна билан ёки жарроҳлик пайтида. Олинган тўқималар гистологик ва молекуляр белгилар учун текширилади. Жараённинг тарқалиши ПЕТ-СТ, миянинг МРИ ва бошқа тадқиқотлар ёрдамида баҳоланади.
- Кўкрак қафасининг компютер томографияси, шу жумладан контраст билан
- Кам дозали КТ - скрининг учун
- Биопсия билан бронкоскопия
- КТ бўйича бошқариладиган трансторасик биопсия
- Гистологик, иммуноҳистокимёвий ва молекуляр текширув
- Саҳналаштириш учун миянинг ПЕТ-СТ ва МРИ
- Операциядан олдин спирометрия
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш мутахассислар гуруҳи томонидан режалаштирилган: онколог, торакал жарроҳ, радиотерапевт. Кичик ҳужайрали бўлмаган саратоннинг дастлабки босқичларида асосий даволаш ўпканинг бир қисмини олиб ташлаш, баъзан эса кимётерапиядан иборат. Агар жарроҳлик мумкин бўлмаса, стереотактик нурланиш терапияси қўлланилади. Маҳаллий ривожланган шакллар учун кимётерапия ва радиация бирлаштирилади, метастатик шакллар учун мақсадли дорилар, иммунотерапия ва кимётерапия ўсимтанинг молекуляр профилини ҳисобга олган ҳолда ҳисобга олинади. Кичик ҳужайрали саратон асосан кимётерапия ва нурланиш билан даволанади. Энг яхши олдини олиш ҳар қандай ёшда чекишни ташлаш ва ўзингизни пассив чекишдан ҳимоя қилишдир.
- Ўпканинг лоб ёки сегментини жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Стереотактик ва конформал радиация терапияси
- Кимётерапия
- Аниқланган мутациялар учун мақсадли терапия
- Иммунотерапия
- Қўллаб-қувватловчи ва паллиатив ёрдам
- Чекишни тўхтатиш ва иккинчи қўл тутунидан ҳимоя қилиш