Касалликнинг шакллари ва босқичлари
Макула - ёруғликка сезгир ҳужайраларнинг энг юқори зичлиги бўлган ретинанинг кичик майдони. Унинг остида бу ҳужайраларни озиқлантирадиган ва чиқинди маҳсулотларни олиб ташлайдиган пигмент эпителия қатлами мавжуд. Ёши билан унинг остида конлар - друзенлар тўпланади, қон таъминоти бузилади ва ҳужайралар аста-секин ўлади. Қуруқ шаклда бу аста-секин содир бўлади; кейинги босқичда атрофия жойлари шаклланади. Ҳўл ёки неоваскуляр шаклда, озиқланишнинг этишмаслиги, суюқлик ва қоннинг оқиши туфайли янги мўрт томирлар ўсади, бу эса макулани тезда йўқ қилади.
- Эрта босқич - кичик ва ўрта друзенлар
- Ўрта босқич - катта друзен, пигмент ўзгаришлари
- Кеч қуруқ шакл - географик атрофия
- Нам, неоваскуляр шакл
- Бир ва икки томонлама зарар
Сабаблари ва хавф омиллари
АМД ёши, ирсият ва турмуш тарзи таъсири остида ривожланади. Ота-онаси ёки ака-укаларида макула насли бўлган одамларда хавф сезиларли даражада юқори. Чекиш таъсир қилиши мумкин бўлган энг муҳим омил: чекувчиларда касаллик тез-тез учрайди ва оғирроқ. Артериал гипертензия, атеросклероз, юқори холестерин, семизлик ва ҳаракацизлик муҳим аҳамиятга эга. Сабзавотлар, кўкатлар ва балиқларда паст диеталар ҳам хавфнинг ошиши билан боғлиқ. Кўзни ҳимоя қилмасдан ёрқин қуёш нурига узоқ вақт таъсир қилишнинг роли муҳокама қилинади.
- Ёши 50 дан ошган
- Чекиш
- Яқин қариндошларда макула дегенерацияси
- Артериал гипертензия ва атеросклероз
- Семизлик ва ҳаракациз турмуш тарзи
- Рационда сабзавот ва балиқ етишмайди
Семптомлар
Дастлабки босқичда, айниқса, иккинчи кўз яхши кўрса ва этишмовчиликни қопласа, ҳеч қандай шикоят бўлмаслиги мумкин. Биринчи белгилар кўпинча кичик босма нашрларни ўқиш қийинлиги, ёрқинроқ ёруғликка муҳтож, контрастнинг пасайиши ва зерикарли ранглардир. Бузилиш одатий ҳолдир: эшик панжараларининг тўғри чизиқлари, плиткалар, чизиқлар тўлқинли ёки кависли кўринади. Визуал майдоннинг марказида лойқа, кулранг ёки қоронғу нуқта пайдо бўлиб, юзларни фарқлашни қийинлаштиради. Нам шаклда симптомлар тезда кучаяди. Янал кўриш сақланиб қолади, одам космосда ҳаракатлана олади.
- Тўғри чизиқларнинг эгрилиги
- Марказда лойқа ёки қора нуқта
- Юзларни ўқиш ва таниб олишда қийинчилик
- Ёрқин ёритишга эҳтиёж
- Хира ранглар
- Зулматга секин мослашиш
Диагностика
Офталмолог ҳар бир кўзнинг кўриш кескинлигини текширади ва Амслер панжарасига қарашни таклиф қилади - марказда нуқта бўлган тўғри чизиқлар квадрати, унда бузилишлар кўринади. Кўз қорачиғининг кенгайиши билан фундусни текширишда друзен, пигмент ўзгаришлари ва қон кетиши аниқланади. Асосий синов оптик когерент томография бўлиб, у кўзнинг тўр пардасини қатлам бўйлаб, унинг остидаги суюқликни кўрсатади ва қуруқ шаклни намдан ажратишга ёрдам беради. ОКТ ангиографияси ва флоресан ангиографияси сизга патологик томирларни кўриш имконини беради. Даволашни кузатиш учун бир хил усуллар қўлланилади.
- Кўриш кескинлиги тести
- Амслер тести
- Кўз қорачиғининг кенгайиши билан фундус текшируви
- Оптик когерент томография
- ОКТ ангиографияси
- Кўрсаткичлар бўйича флоресан ангиография
Даволаш ва олдини олиш
Қуруқ шаклда ҳужайраларни тиклайдиган самарали даволаш ҳали мавжуд эмас. Ўрта босқичда офталмолог махсус композициянинг витамин-минерал комплексини тавсия қилиши мумкин, бу эса тадқиқотларда кеч босқичга ўтишни секинлаштирди; Соғлом одамларда профилактика учун керак эмас. Нам шаклни даволашнинг асосий усули - ангиогенез инҳибитöрлеринин витреусга мунтазам инъэкциялари, бу патологик томирларнинг ўсишини бостиради ва кўпинча кўришни барқарорлаштиради ёки яхшилайди. Даволаш шифокорнинг жадвалига мувофиқ узоқ муддатли. Чекишни ташлаш, қон босимини назорат қилиш, сабзавот ва балиқларга бой парҳез, Амслер тармоғи ёрдамида ўз-ўзини назорат қилиш ва кўришнинг пасайиши ҳолатларида катталаштирувчи кўзойнак ва катталаштирувчи асбоблар муҳим аҳамиятга эга.
- Ангиогенез инҳибитöрлеринин интравитреал инъэкциялари
- Мунтазам ОКТ назорати
- Чекишни ташлаш
- Қон босими ва холестеринни назорат қилиш
- Яшил сабзавотлар ва балиқ билан овқатланиш
- Амслер грид ёрдамида ўз-ўзини синаб кўриш
- Кўзи ожизлар учун катталаштирувчи ва ёрдамчи воситалар
